Ο Όσιος Σάββας της Βίσερα και ο στύλος της σιωπής

Ένας ευγενής νέος από το Κάσιν άφησε πλούτη και δόξα για να σηκώσει μόνος του τα κούτσουρα ενός ερημητηρίου στις όχθες του ποταμού Βίσερα. Εκεί, κοντά στο Νόβγκοροντ, έστησε ψηλό στύλο και έζησε πάνω του έξι ολόκληρες ημέρες κάθε εβδομάδα μέσα στη νηστεία και την προσευχή. Καταγόταν από την περιφανή οικογένεια του βογιάρου Ιβάν Μπορόζντα και ανατράφηκε μέσα στον σεβασμό προς τον Θεό και την Εκκλησία.

Από τα παιδικά του χρόνια ξεχώριζε για τη φιλακολουθία, την προσευχή και τη μυστική αγάπη του στη μοναχική ζωή. Ακόμη και ντυμένος κοσμικά, μιμούνταν τους αγώνες των μοναχών και έτρεχε πάντοτε στον ναό του Θεού. Όταν ωρίμασε η απόφασή του, έλαβε το μοναχικό σχήμα σε μοναστήρι του Τβερ και υπηρέτησε με χαρά τα διακονήματα.

Δούλεψε με ταπείνωση στο μαγειρείο και στον φούρνο, χωρίς ποτέ να γογγύσει για τον κόπο. Οι πατέρες της σκήτης τον αγάπησαν τόσο πολύ, ώστε τον εξέλεξαν ηγούμενό τους σαν να ήταν άγγελος ανάμεσά τους. Ο σεβασμός όμως του πλήθους τον βάραινε βαθιά μέσα του.

Φεύγοντας από τη δόξα των ανθρώπων, ο Σάββας πήρε τον δρόμο για το Άγιον Όρος και έζησε εκεί κοντά στους μεγάλους ασκητές της εποχής του. Εκπαιδεύτηκε στη νοερά προσευχή, στη νηστεία και στην υπακοή, αντλώντας από την παράδοση των αγιορειτών πατέρων. Όταν επέστρεψε στη Ρωσία, έφερε μαζί του αντίγραφο του ιερού Πηδαλίου με τους κανόνες των Συνόδων, πολύτιμο για την Εκκλησία της πατρίδας του.

Έφτασε στο Μέγα Νόβγκοροντ μεταμφιεσμένος σε άσημο οδοιπόρο, χωρίς να φανερώσει σε κανέναν την ταυτότητά του. Στις όχθες του ποταμού Βίσερα έστησε σταυρό και μικρή καλύβα, και άρχισε αυστηρή ερημητική ζωή με την εικόνα της Παναγίας. Κάποια μέρα, μέσα στον λίθινο καύσωνα της νηστείας των Αποστόλων, ένας περαστικός τον είδε βυθισμένο στην προσευχή.

Το πρόσωπό του ήταν σκεπασμένο εντελώς από κουνούπια, και ο άγιος έμενε ακίνητος. Όταν ο Σάββας κατάλαβε ότι αναγνωρίστηκε, μετακινήθηκε σε ακόμη ερημικότερο τόπο, κοντά στον ποταμό Σόσνιτσα. Εκεί συνέχισε τους αγώνες με μεγαλύτερες στερήσεις και αδιάκοπη μνήμη Θεού.

Η φήμη της αγιότητας του οσίου ξεπέρασε γρήγορα τα δάση και έφτασε στον αρχιεπίσκοπο Ιωάννη του Νόβγκοροντ. Εκείνος έστειλε άνθρωπό του να ερευνήσει ποιος ήταν ο ξένος ερημίτης και γιατί εγκαταστάθηκε χωρίς ευλογία. Ο απεσταλμένος μίλησε αυστηρά στον Σάββα και του ζήτησε λόγο για την τόλμη του.

Ο όσιος απάντησε με μια ταπεινή παραβολή για δύο κορίτσια στα παράθυρα ενός σπιτιού. Είπε ότι η σεμνή παρθένος φυλάει την αγνότητά της, ενώ η αδιάφορη χάνει εύκολα την καθαρότητα της ψυχής της. Πρόσθεσε ότι ο ίδιος έφυγε στην έρημο όχι από περιφρόνηση προς τον αρχιερέα, αλλά μόνο για να ξεφύγει από τον κόσμο.

Ο αρχιεπίσκοπος συγκινήθηκε από τα λόγια του και ήρθε ο ίδιος να τον συναντήσει στο ερημητήριο. Ο Σάββας τον υποδέχτηκε φορώντας τα φθαρμένα ράκη του και έπεσε στα πόδια του με σεβασμό. Ο ιεράρχης δεν τον αναγνώρισε αμέσως, μέχρι που ο όσιος αποκάλυψε ταπεινά το όνομά του.

Έπειτα κάθισαν μαζί στο κελί και συζήτησαν για ώρες πάνω σε πνευματικά θέματα και αγώνες υπομονής. Με την ευλογία του αρχιεπισκόπου Συμεών, ο Σάββας θεμελίωσε το έτος χίλια τετρακόσια δεκαοκτώ μικρή αδελφότητα κοντά στις όχθες του Βίσερα. Σήκωσε με τα χέρια του κελιά για τους πρώτους μοναχούς και ανήγειρε ναό αφιερωμένο στην Ανάληψη του Κυρίου μας.

Όταν κάποτε λησταί ήρθαν να τον ληστέψουν, ο όσιος διέκρινε αμέσως τις σκοτεινές προθέσεις τους χωρίς ταραχή. Τους ζήτησε να τον βοηθήσουν να σηκώσει ένα δοκάρι, και εκείνοι έπιασαν τη λεπτή άκρη του ξύλου. Όσο και αν πάλεψαν, δεν μπόρεσαν να σηκώσουν την πλευρά τους, ενώ ο γέροντας σήκωσε μόνος του ολόκληρο το βαρύ μέρος.

Οι λησταί έφυγαν ντροπιασμένοι και δεν ξανατόλμησαν να πλησιάσουν εκείνον τον τόπο. Με τον καιρό η αδελφότητα αυξήθηκε και πολλοί κατέφθαναν για πνευματική ωφέλεια κοντά του. Άλλοι ζητούσαν διδαχή και άλλοι αναζητούσαν τη μοναχική ζωή κάτω από την καθοδήγησή του.

Ο όσιος εργαζόταν περισσότερο από όλους και έδινε ζωντανό παράδειγμα ακαταπόνητης ταπείνωσης. Δίδασκε με γλυκύτητα και νουθετούσε τους αδελφούς πάντοτε με αγάπη και διάκριση πατρική. Μετά τη συγκρότηση της μονής, ο όσιος έστησε ψηλό στύλο και ανέβηκε επάνω του, ακολουθώντας τους παλαιούς στυλίτες.

Έμενε εκεί όλη την εβδομάδα προσευχόμενος και νηστεύοντας, και κατέβαινε μόνο το Σάββατο για να μεταλάβει τα Άχραντα Μυστήρια. Παρακολουθούσε τότε την ακολουθία της Κυριακής, μοιραζόταν την τράπεζα με τους αδελφούς και τους νουθετούσε με λόγο σωτηρίας. Κάποτε ήρθε από το Τβερ ο σαρκικός του αδελφός να τον δει ύστερα από πολλά χρόνια χωρισμού.

Ο γέροντας τον δέχτηκε ελάχιστα, του έδωσε σιωπηλή ευλογία και ανέβηκε ξανά στον στύλο του. Άλλη φορά, καθώς οι λησταί ζύγωναν τη μονή για λεηλασία, ο όσιος τους είδε από ψηλά και χτύπησε δυνατά τη ράβδο του στον στύλο. Εκείνοι τρομοκρατήθηκαν και έφυγαν μακριά, νιώθοντας τη δύναμη της προσευχής του.

Φιλοξενούσε τους επισκέπτες μοναχούς με τάξη και σεβασμό προς την παράδοση της Εκκλησίας. Συναντούσε τον καθένα στον σταυρό έξω από τη μονή και μαζί προσεύχονταν πριν μπουν στο κελί του. Ένας μοναχός, που ήρθε από αλλού, διηγήθηκε πως όλη τη νύχτα τον άκουγε να αλέθει σιτάρι ψάλλοντας ψαλμούς.

Όταν ο όσιος έφτασε στα εβδομήντα του χρόνια, αρρώστησε βαριά και κατάλαβε ότι πλησίαζε η ώρα της εκδημίας του. Κάλεσε τους μαθητές του και τους παρήγγειλε να μένουν σταθεροί στην Ορθοδοξία και πιστοί στις μοναχικές υποσχέσεις. Τους ζήτησε να καλλιεργούν πάνω από όλα την ταπείνωση και την αγάπη μεταξύ τους.

Ανέθεσε τη φροντίδα της μονής στον αρχιεπίσκοπο του Νόβγκοροντ και την εσωτερική καθοδήγηση στους αδελφούς Εφραίμ και Ανδρέα. Αφού κοινώνησε των Αχράντων Μυστηρίων, παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο την πρώτη Οκτωβρίου του έτους χίλια τετρακόσια εξήντα. Παρακάλεσε τους μαθητές να μην του κάνουν λαμπρή κηδεία, αλλά απλή και ταπεινή ταφή κοντά στον στύλο του.

Πέρασαν χρόνια ειρηνικά και η μονή άνθισε με τις προσευχές του οσίου πατρός. Κάποτε ξέσπασε μεγάλη πυρκαγιά και έκαψε όλο το μοναστήρι μαζί με τον ναό και τον στύλο. Ο τάφος όμως του οσίου και το παρεκκλήσι του έμειναν θαυμαστά απείραχτα μέσα στις φλόγες.

Από εκείνη τη στιγμή άρχισαν να γίνονται πλήθος θαυμάτων στον τάφο του αγίου Σάββα. Ανάμεσα στα θαύματα ξεχωρίζει η εμφάνιση του οσίου σε έναν δόκιμο, ονόματι Ζαχαρία, που λαχταρούσε να δει σημείο της χάριτος. Σε ελαφρύ ύπνο του παρουσιάστηκε άγνωστος γέροντας και τον οδήγησε ως τον τάφο του αγίου Σάββα.

Εκεί ο Ζαχαρίας αντίκρισε τον όσιο να στέκεται ανάμεσα σε ιεράρχες και να τον στηρίζει με λόγια πίστης. Αργότερα ο ηγούμενος της μονής Γελάσιος θεραπεύτηκε από δηλητηρίαση χάρη στις πρεσβείες του οσίου. Είδε στον ύπνο του τον άγιο Σάββα να προσεύχεται μέσα σε φωτεινά άμφια, στραμμένος προς τον ναό του Κυρίου.

Ξυπνώντας υγιής, έσπευσε στον αρχιεπίσκοπο Ιωνά και του διηγήθηκε με δάκρυα όσα συνέβησαν. Τότε ο ιεράρχης κατέβηκε στη μονή Βίσερα και τέλεσε δέηση μπροστά στον τάφο του οσίου με βαθιά κατάνυξη. Παρήγγειλε να ζωγραφιστεί η ιερά εικόνα του αγίου και να συνταχθεί ακολουθία προς τιμήν του.

Αργότερα τα τίμια λείψανά του μεταφέρθηκαν σε νέο ναό αφιερωμένο στη Σκέπη της Παναγίας. Η γενική πανηγυρική του δοξολόγηση έγινε στη Σύνοδο της Μόσχας του έτους χίλια πεντακόσια σαράντα εννέα. Από τότε ο όσιος Σάββας πρεσβεύει ακατάπαυστα για όσους τρέχουν με πίστη στη χάρη του.