Άγιος Μελχισεδέκ ο Πρώτος, Καθολικός Πατριάρχης πάσης Γεωργίας

Ταξίδεψε ως την Κωνσταντινούπολη και έφερε πίσω βασιλικά δώρα από τον αυτοκράτορα Βασίλειο τον Βουλγαροκτόνο για να στολίσει τον μεγαλοπρεπή καθεδρικό του Σβετιτσχοβέλι. Με χρυσό, ασήμι, μαργαριτάρια και πολύτιμους λίθους ολοκλήρωσε το μεγαλύτερο εκκλησιαστικό έργο που γνώρισε η Γεωργία εκείνον τον αιώνα. Ο Άγιος Μελχισεδέκ ο Πρώτος ανέλαβε την ηγεσία της Γεωργιανής Εκκλησίας μετά την κοίμηση του Καθολικού Συμεών και ποίμανε το ποίμνιό του περίπου είκοσι χρόνια.

Η διακονία του εκτυλίχθηκε στους χρόνους τριών βασιλέων, του Μπαγκράτ του Τρίτου, του Γεωργίου του Πρώτου και του Μπαγκράτ του Τέταρτου. Κατά την παράδοση, υπήρξε ο πρώτος Γεωργιανός Καθολικός που μνημονεύθηκε με τον τίτλο του Καθολικού Πατριάρχη. Οι ιστορικές πηγές μαρτυρούν πως καταγόταν από ευγενική οικογένεια και μαθήτευσε κοντά στον ίδιο τον βασιλιά Μπαγκράτ τον Τρίτο.

Η σχέση αυτή φανερώνει πόσο στενά συνυφαίνονταν τότε η πνευματική με τη βασιλική εξουσία στη Γεωργία. Από νωρίς διακρίθηκε για τη μόρφωση, τη σύνεση και την αφοσίωσή του στην Εκκλησία. Όλα αυτά τον προετοίμασαν για το βαρύ έργο που του ανέθεσε αργότερα ο Κύριος.

Ο καθεδρικός ναός του Σβετιτσχοβέλι, καρδιά της πνευματικής ζωής της Γεωργίας, βρέθηκε στο επίκεντρο της ποιμαντικής μέριμνας του αγίου. Ο Άγιος Μελχισεδέκ ανέλαβε προσωπικά την ανακαίνιση και τον στολισμό του ναού, που είχε ανάγκη από εκτεταμένη αναστήλωση. Επειδή τα μέσα της πατρίδας του δεν επαρκούσαν, ταξίδεψε ως την Κωνσταντινούπολη για να εξασφαλίσει πόρους για το ιερό αυτό εγχείρημα.

Εκεί συναντήθηκε με τον αυτοκράτορα Βασίλειο τον Βουλγαροκτόνο, ο οποίος τον υποδέχθηκε με τιμές και του παραχώρησε γενναιόδωρα δώρα. Επέστρεψε στη Γεωργία φέρνοντας μαζί του πλούσιες προσφορές, που έγιναν η βάση μιας λαμπρής καλλιτεχνικής εργασίας. Στόλισε τον ναό με χρυσό, ασήμι, πολύτιμους λίθους και αμέτρητα μαργαριτάρια, μετατρέποντάς τον σε στολίδι ολόκληρης της χώρας.

Το έργο αυτό θεωρείται από τους ιστορικούς ως το σημαντικότερο κατασκευαστικό εγχείρημα της Γεωργίας του ενδέκατου αιώνα. Πραγματοποίησε αρκετά ταξίδια προς το Βυζάντιο, καλλιεργώντας στενούς δεσμούς με τους πατριάρχες της Ανατολής και την αυτοκρατορική αυλή. Οι επαφές αυτές δεν είχαν μόνο πρακτικό χαρακτήρα, αλλά ενίσχυσαν και τη θέση της Γεωργιανής Εκκλησίας μέσα στην ευρύτερη ορθόδοξη οικογένεια.

Σύμφωνα με την παράδοση, σε μία από τις επισκέψεις του στην Ανατολή οι πατριάρχες ενέκριναν επίσημα τον τίτλο του Καθολικού Πατριάρχη ως προσωνύμιο του πρώτου ποιμένα της Γεωργιανής Αποστολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η αναγνώριση αυτή υπήρξε σταθμός, καθώς κατοχύρωσε τη θέση και την αξιοπρέπεια της Εκκλησίας της Γεωργίας μέσα στον κόσμο της Ορθοδοξίας. Η ιστορία διέσωσε επίσης τη διαθήκη του αγίου, ένα κείμενο με μεγάλη πνευματική και ιστορική αξία.

Σε αυτήν κληροδότησε στον καθεδρικό του Σβετιτσχοβέλι έναν μακρύ κατάλογο από ιερά αντικείμενα, μοναστήρια και χωριά που ανήκαν στη δικαιοδοσία του. Μέσα στο ίδιο κείμενο ο πρώτος ποιμένας της Γεωργιανής Εκκλησίας μνημονεύεται ξεκάθαρα με τον τίτλο του Καθολικού Πατριάρχη. Η διαθήκη αποκαλύπτει ακόμη πως ο ίδιος είχε ορίσει με ακρίβεια τον τόπο όπου επιθυμούσε να ταφεί, δείχνοντας ταπεινή φροντίδα ακόμη και για την τελευταία του πράξη.

Έφυγε από τον κόσμο γύρω στο χίλια τριάντα, αφήνοντας πίσω του πλούσια πνευματική κληρονομιά. Η Γεωργιανή Εκκλησία τον κατέταξε επίσημα στους αγίους της τον Οκτώβριο του δύο χιλιάδες δύο, εκπληρώνοντας το χρέος της ευγνωμοσύνης απέναντι στον μεγάλο ποιμενάρχη της.