Όσιος Διομήδης ο Κύπριος

Πεντακόσιοι Σαρακηνοί κυνηγούσαν έναν ασκητή που κρατούσε στα χέρια του την ιερή κεφαλή του αγίου Τριφυλλίου. Μέσα στη σύγχυση των τυμβωρύχων εκείνος όρμησε και άρπαξε το άγιο λείψανο για να το σώσει. Έτσι ξεκινά μία από τις πιο συγκλονιστικές σκηνές που συνδέουν τον Όσιο Διομήδη με τον επίσκοπο Τριφύλλιο.

Η Κύπρος υπήρξε ο τόπος που τον γέννησε, αν και ο ακριβής τόπος και το όνομα των γονιών του παραμένουν άγνωστα. Ο άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος, που τον εγκωμιάζει, μας πληροφορεί πως ο θεσπέσιος αθλητής δόθηκε στον Χριστό από τα πρώτα παιδικά του χρόνια. Αυτό φανερώνει γονείς όχι μόνο χριστιανούς αλλά και βαθιά πιστούς, που τον ανέθρεψαν με φόβο Θεού.

Η Θεία Πρόνοια έφερε έτσι τα πράγματα, ώστε ο μεγάλος επίσκοπος της Λευκωσίας να γνωρίσει το ξεχωριστό παιδί. Η εκτίμηση του ιεράρχη υπήρξε τόση, που χωρίς ενδοιασμό τον κάλεσε κοντά του. Ανέλαβε μαζί με τον δάσκαλό του, τον θαυματουργό Σπυρίδωνα Τριμυθούντος, να συνεχίσει το έργο των ευσεβών γονιών του νέου.

Κοντά σε αυτούς τους δύο κολοσσούς της αρετής ο φλογερός νέος μεγάλωνε με αδιάκοπο ζήλο. Με τη χάρη του Θεού ο νέος κατόρθωσε να γίνει πιστό αντίγραφο των δύο μεγάλων διδασκάλων του. Πόσα χρόνια έζησε ο όσιος που μελετούμε δεν το γνωρίζουμε με ακρίβεια από καμία πηγή.

Ο άγιος Νεόφυτος μας λέει μόνο πως όλη η ζωή του φλογερού ασκητή ήταν μια πορεία αρετής και προσφοράς. Έζησε για τη δόξα του Χριστού και για την πνευματική στήριξη των ψυχών που τον πλησίαζαν. Όταν εκοιμήθη, οι πιστοί μαζί με τους πολλούς μαθητές του κήδεψαν με δάκρυα το σώμα του στη σπηλιά της ασκήσεώς του.

Αργότερα έχτισαν επάνω από εκείνη την σπηλιά μια εκκλησία και γύρω της πολλά μοναστικά δωμάτια. Σε αυτά τα κελιά μαζεύτηκε μεγάλος αριθμός εκλεκτών ψυχών που ζούσαν με ευλάβεια την αγγελική ζωή. Ο πόθος των ασκητών να έχουν μια εικόνα του πνευματικού τους πατέρα τους οδήγησε σε μια σπουδαία απόφαση.

Έστειλαν στην Κωνσταντινούπολη έναν αδελφό της μονής, για να βρει κάποιον ζωγράφο που θα φιλοτεχνούσε την επιθυμητή εικόνα. Ο μοναχός έφτασε στην Πόλη και βρήκε πράγματι έναν εξαίρετο τεχνίτη που τον υποδέχτηκε με προσοχή και σεβασμό. Όταν ο μοναχός φανέρωσε τον σκοπό του ταξιδιού του, ο ζωγράφος αποκρίθηκε με απορία και αμηχανία.

Είπε πως γνωρίζει τον μάρτυρα Διομήδη, αλλά για όσιο Διομήδη δεν έχει ακούσει ποτέ ούτε μπορεί να τον ζωγραφίσει. Με πόνο ο μοναχός άκουσε την άρνηση του τεχνίτη σε όλα τα θερμά παρακάλια του. Λυπημένος έφυγε για το δωμάτιό του και κατέφυγε στην προσευχή με όλη του τη δύναμη.

Η θεοφιλής εκείνη ψυχή ζητούσε από τον Κύριο παρηγοριά και βοήθεια στην αμηχανία της. Τα λόγια του Κυρίου, πως όποιος ζητάει λαμβάνει και όποιος κρούει του ανοίγουν, του έρχονταν διαρκώς στη σκέψη. Με όλη του την καρδιά ποθούσε να μη γυρίσει στην Κύπρο με άδεια τα χέρια.

Ήθελε να φέρει στους αδελφούς μια εικόνα του προστάτη της μονής τους. Όλη τη νύχτα προσευχόταν και η βοήθεια του Θεού δεν άργησε να φανεί. Την ίδια νύχτα στον ύπνο του ζωγράφου παρουσιάστηκε ο ίδιος ο άγιος Διομήδης.

Του είπε με γλυκύτητα να δει αυτόν που έλεγε πως δεν τον γνωρίζει και να ακούσει την παράκληση του μοναχού. Μόλις είπε αυτά τα λόγια, η μορφή χάθηκε από μπροστά του και ο ζωγράφος ξύπνησε ταραγμένος. Σηκώθηκε αμέσως από το κρεβάτι και έκανε την προσευχή του με βαθιά συντριβή.

Ζήτησε από τον άγιο συγχώρηση για την προηγούμενη άρνησή του και κάθισε στο εργαστήρι του. Άρχισε να ζωγραφίζει τη μορφή που είχε δει και όταν τελείωσε την τοποθέτησε ανάμεσα στις άλλες τελειωμένες εικόνες. Ύστερα από λίγες μέρες ξαναήρθε ο μοναχός και πάλι παρακαλούσε για την πολυπόθητη εικόνα.

Ο ζωγράφος τότε τον έστειλε στο διπλανό δωμάτιο και του ζήτησε να μαζέψει τις εικόνες. Ο μοναχός μόλις μπήκε και είδε την εικόνα του οσίου, την αναγνώρισε αμέσως με μεγάλη συγκίνηση. Γεμάτος χαρά την έφερε στον ζωγράφο και βεβαίωσε πως η μορφή απέδιδε θαυμάσια τον πνευματικό του πατέρα.

Ο τεχνίτης τότε αποκάλυψε στον μοναχό το θαυμαστό όνειρο και τα όσα του είχαν συμβεί. Με δάκρυα και οι δύο δοξολόγησαν τον Θεό για τη χάρη που δίνει στους εκλεκτούς δούλους του. Πολλά θαύματα ενήργησε ο όσιος Διομήδης σε παλαιότερες εποχές και στα χρόνια του εγκωμιαστή του.

Η διήγηση αυτή του αγίου Νεοφύτου του Έγκλειστου παρουσιάζει ορισμένα ερωτηματικά σχετικά με την εποχή του οσίου. Οι αραβικές επιδρομές στο νησί της Κύπρου άρχισαν περί τα μέσα του έβδομου αιώνα μετά Χριστόν. Κράτησαν με μεγάλη σφοδρότητα μέχρι τα μέσα του δέκατου αιώνα, με ανυπολόγιστες καταστροφές στην Εκκλησία.

Γίνεται φανερό λοιπόν πως ο όσιός μας δεν είναι δυνατό να υπήρξε άμεσος μαθητής του αγίου Τριφυλλίου. Ο επίσκοπος εκείνος της Λευκωσίας έζησε πολύ νωρίτερα, γύρω στον πέμπτο αιώνα μετά Χριστόν, και η χρονική απόσταση παραμένει μεγάλη. Εκείνο που συνδέει τους δύο αγίους είναι το θαυμαστό περιστατικό που μας διηγείται κάποιος άλλος χρονογράφος.

Σε μια αραβική επιδρομή οι Σαρακηνοί ανέσκαψαν τον τάφο του αγίου Τριφυλλίου κοντά στον ναό της Οδηγήτριας. Έλπιζαν πως θα έβρισκαν κρυμμένο θησαυρό και αντί για χρυσάφι αντίκρισαν το ιερό λείψανο ακέραιο και ευωδιαστό. Με αγριότητα απέκοψαν την τίμια κεφαλή και τότε από τον λαιμό έτρεξε αίμα ζωντανό.

Το θαύμα κατατρόμαξε εκείνα τα ανθρωπόμορφα τέρατα και προκάλεσε μεγάλη σύγχυση στο πλήθος. Ο όσιος Διομήδης, που ασκήτευε σε σπηλιά κοντά στον Λευκομιάτη της Λευκωσίας, παρακολουθούσε όλη τη φοβερή σκηνή με συντριβή. Εκμεταλλευόμενος τη σύγχυση των τυμβωρύχων, ο γενναίος ασκητής όρμησε και άρπαξε την ιερά κεφαλή του αγίου Τριφυλλίου.

Έτρεχε με ιερό ζήλο να μεταφέρει τον πολύτιμο θησαυρό στο ταπεινό του ασκητήριο. Όμως κάποιος τον αντιλήφθηκε και τον πρόδωσε στους εχθρούς της πίστεως, ξεσηκώνοντας μεγάλη καταδίωξη εναντίον του. Περίπου πεντακόσιοι Σαρακηνοί ξεκίνησαν τότε άγρια καταδίωξη πίσω από τον μοναχό ασκητή.

Αυτό ακριβώς το περιστατικό είναι που συνδέει στενά τους δύο αγίους της Κύπρου στην παράδοση της Εκκλησίας. Ο Παρισινός Κώδικας χίλια πεντακόσια ογδόντα εννέα αναφέρει τη μνήμη του οσίου στις είκοσι εννέα Οκτωβρίου. Τον ονομάζει μαθητή του εν αγίοις πατρός ημών Τριφυλλίου, επισκόπου Λευκωσίας, διατηρώντας ζωντανή τη σύνδεση των δύο μορφών.

Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του οσίου Διομήδη στις είκοσι οκτώ Οκτωβρίου κάθε χρόνου. Η ζωή του αποτελεί υπόδειγμα ασκητικής αφοσίωσης και αγάπης προς τα ιερά λείψανα της πίστεως. Η φλόγα της προσευχής του και η τόλμη του απέναντι στους βαρβάρους φανερώνουν την πνευματική ωριμότητα της κυπριακής μοναστικής παράδοσης.

Ο όσιος παραμένει σύμβολο ελπίδας για κάθε ψυχή που αγωνίζεται να ακολουθήσει τον δρόμο του Χριστού.