Όσιος Αθανάσιος ο Α΄, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως

Δύο φορές ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης και δύο φορές τον εγκατέλειψε, νικημένος όχι από τους εχθρούς αλλά από τη συκοφαντία των ίδιων των επισκόπων. Όταν κάποτε στεκόταν ασκητής στη Μονή Εσφιγμένου, δεν φορούσε ποτέ σανδάλια, αλλά περπατούσε ξυπόλητος και κάτω από τον χιτώνα του έκρυβε ένα τραχύ δερμάτινο πουκάμισο από δέρμα αλόγου. Γεννήθηκε στην Αδριανούπολη της Θράκης κατά τον δέκατο τρίτο αιώνα, από ευσεβείς γονείς, τον Γεώργιο και την Ευφροσύνη, και πήρε το όνομα Αλέξιος.

Έχασε νωρίς τον πατέρα του και έμεινε μόνος με τη μητέρα του, μέσα σε φτώχεια και σιωπή. Από μικρός έδειξε ζήλο για τις ευαγγελικές αρετές και αγαπούσε τη μελέτη των ιερών Γραφών. Μια ημέρα διάβαζε με κατάνυξη τον βίο του οσίου Αλυπίου του Στυλίτου, που έμεινε ορφανός όπως κι εκείνος.

Τότε αποφάσισε να εφαρμόσει με αυστηρότητα τον λόγο του Κυρίου και να αφήσει όλα τα δεσμά του κόσμου, για να σηκώσει στους ώμους τον ελαφρύ και γλυκύ ζυγό του Χριστού. Έλαβε το μοναχικό σχήμα με το όνομα Ακάκιος σε μοναστήρι της Θεσσαλονίκης, αλλά δεν έμεινε πολύ. Η χλιαρότητα των αδελφών ως προς τους ασκητικούς αγώνες τον λύπησε βαθιά και έφυγε αναζητώντας θερμότερο πνευματικό κλίμα.

Επισκέφθηκε πολλά μοναστήρια και συμβουλεύτηκε έμπειρους γέροντες, μέχρι που έφτασε στο Άγιον Όρος. Έμεινε στη Μονή Εσφιγμένου και έγινε για όλους τους αδελφούς υπόδειγμα καθημερινής άσκησης και μαρτυρίου χάριν του Χριστού. Φορούσε ένα μόνο χιτώνα, νύχτα και ημέρα, χειμώνα και καλοκαίρι, χωρίς ποτέ να αλλάζει την ταπεινή του εμφάνιση.

Όλη του τη ζωή την πέρασε με αυστηρή νηστεία, τρώγοντας λίγο ψωμί και πίνοντας λίγο νερό. Τα τρία πρώτα χρόνια στο μοναστήρι αρνήθηκε να δεχτεί δικό του κελί. Κοιμόταν σε κάποια γωνιά, περνούσε τη νύχτα με προσευχή και έψαλλε ψαλμούς φυλάσσοντας τον νου στη σιωπή της καρδιάς.

Υπηρετούσε στην τράπεζα χωρίς ποτέ να κάθεται να φάει με τους άλλους, και έτρωγε μόνο τα ψίχουλα που απέμεναν στο τέλος του γεύματος. Υπηρετούσε επίσης στο μαγειρείο, χωρίς να εγκαταλείπει την προσευχή και τη νοερά εργασία της καρδιάς. Έβλεπε τη φωτιά του φούρνου και θυμόταν το αιώνιο πυρ που περιμένει όσους δεν μετανοούν.

Επειδή όλοι οι αδελφοί άρχισαν να τον τιμούν και να τον θαυμάζουν, εκείνος βρήκε ευκαιρία διαφυγής σε ένα προσκύνημα στους Αγίους Τόπους. Από εκεί απομονώθηκε σε ένα κελί στο όρος Λάτρος της Βιθυνίας, για να μείνει άγνωστος και κρυμμένος από τη δόξα των ανθρώπων. Έπειτα μετέβη στο όρος του Αγίου Αυξεντίου, απέναντι από την Κωνσταντινούπολη, και συναναστράφηκε πνευματικά με πολλούς ασκητές της περιοχής.

Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στη Μονή του Αγίου Λαζάρου, στο όρος Γαλήσιον κοντά στην Έφεσο. Εκεί έλαβε το Μέγα Αγγελικό Σχήμα και πήρε το όνομα Αθανάσιος. Επί οκτώ ολόκληρα χρόνια συγκέντρωσε πολύτιμους πνευματικούς θησαυρούς μέσα από τη θεία θεωρία και την αδιάλειπτη προσευχή.

Οι πατέρες της μονής τον έπεισαν να γίνει πρεσβύτερος, και για δέκα χρόνια υπηρέτησε ως εκκλησιάρχης. Εκτέλεσε το διακόνημά του με την καθαρότητα ενός αγγέλου που λειτουργεί στα ουράνια άγια. Ο Αθανάσιος όμως δεν έπαυε να ποθεί την ομορφιά της ερημίας.

Πήρε λοιπόν την ευλογία για να αποσυρθεί ξανά σε έναν έρημο τόπο του Άθω, αναζητώντας βαθύτερη ησυχία. Ο φθόνος του διαβόλου δεν τον άφησε ήσυχο, και αναγκάστηκε να φύγει σε απομονωμένο σημείο του όρους Γάνου στη Θράκη. Λίγο λίγο συγκεντρώθηκαν γύρω του οι πρώτοι μαθητές του, άντρες και γυναίκες, πλούσιοι και φτωχοί, που ζητούσαν τη συμβουλή και την ευλογία του.

Έχτισε μάλιστα και μοναστήρι γυναικών κοντά εκεί, και ήταν ταυτόχρονα ο πνευματικός τους πατέρας. Την εποχή εκείνη, η Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης ήταν εξασθενημένη και διχασμένη από τις ταραχές των λατινοφρόνων προκατόχων του πατριάρχη Ιωάννη Βέκκου. Ο αυτοκράτορας Ανδρόνικος ο Δεύτερος ο Παλαιολόγος αναζητούσε άνθρωπο του Θεού, ικανό να επαναφέρει την Εκκλησία στις γνήσιες παραδόσεις των αποστόλων και των Πατέρων.

Είχε ακούσει για τη φήμη του Αθανασίου και έστειλε αντιπροσωπεία επισκόπων και κληρικών. Ο όσιος σκεφτόταν να αρνηθεί, αλλά θυμήθηκε ένα όραμα από τα χρόνια του στο Γαλήσιον όρος, όπου απειλήθηκε με τιμωρία αν αρνιόταν την υπακοή. Δέχτηκε λοιπόν και ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο κατά τον δέκατο τρίτο αιώνα.

Χωρίς να εγκαταλείψει τον ασκητικό του βίο και την αδιάλειπτη προσευχή, σαν ένας νέος Χρυσόστομος άρχισε να καθαρίζει την Εκκλησία από τους διεφθαρμένους κληρικούς. Εφάρμοσε ριζικές μεταρρυθμίσεις, αλλά πολύ σύντομα οι ίντριγκες και η ζηλοφθονία των ισχυρών διέκοψαν το έργο του. Παραιτήθηκε λοιπόν από το πατριαρχικό αξίωμα, προτιμώντας να εμπιστευθεί την υπόθεση στον Θεό παρά να εξαντλεί μάταια τις δυνάμεις του.

Μετά από δέκα χρόνια ησυχίας και προσευχής, ο διάδοχός του Ιωάννης, αν και πράος και ταπεινός, δεν είχε την ενεργητικότητα του Αθανασίου και αδυνατούσε να βάλει τάξη. Ο αυτοκράτορας τότε αναζήτησε για δεύτερη φορά τον όσιο, ως άνθρωπο φωτισμένο από το Άγιο Πνεύμα. Πλουσιότερος πνευματικά από τους θησαυρούς της ερημίας, ο άγιος έλαμψε ακόμη περισσότερο στον θρόνο.

Στάθηκε ιατρός δραστήριος και ποιμένας γεμάτος συμπόνια και σύνεση για τον λαό της πρωτεύουσας. Εκείνη την περίοδο η πόλη χτυπήθηκε από φοβερό λιμό και πείνα, και ο πατριάρχης προσωπικά οργάνωνε τη διανομή τροφίμων. Οργάνωσε επίσης επιτροπή, με αποστολή τον έλεγχο των τιμών στα τρόφιμα, για να προστατευτούν οι φτωχοί από την εκμετάλλευση.

Αλλά ο διάβολος δεν τον άφησε ξανά ήσυχο, και μέσα από τις ζήλειες των φθονερών αναγκάστηκε να παραιτηθεί για δεύτερη φορά. Ελεύθερος πια από τις μέριμνες του κόσμου και με ελαφρωμένο νου, αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στη θεωρία και στην αδιάλειπτη προσευχή. Καθοδηγούσε τους μαθητές του μέχρι το τέλος της ζωής του με σοφία και πνευματική διάκριση.

Ο Θεός του χάρισε να βλέπει μέσα στις καρδιές των ανθρώπων και να προλέγει όσα θα συνέβαιναν στο μέλλον. Στις επιστολές του που σώζονται μέχρι σήμερα φαίνεται καθαρά ο ζήλος του για την πνευματική οικοδομή του λαού. Παρακινούσε τον αυτοκράτορα και τους πιστούς σε ειλικρινή μετάνοια, ώστε να αντισταθούν στην επερχόμενη απειλή των Τούρκων.

Όταν έφτασε σε προχωρημένη ηλικία ένιωσε ότι το τέλος του πλησίαζε και συγκέντρωσε για τελευταία φορά τους μαθητές του. Τους συμβούλεψε να ασκούν τρεις βασικές αρετές, την ταπείνωση, την αγάπη προς τους άλλους και την ελεημοσύνη, και να πολεμούν τους πονηρούς λογισμούς της καρδιάς. Κοιμήθηκε εν ειρήνη δοξάζοντας την Αγία Τριάδα και πολλά θαύματα έγιναν στον τάφο του.

Παραδίδω το κείμενο στον Optiko Text Validator 2 Auto Sections για έλεγχο και τελική παράδοση ως αρχείο: **Αρχείο:** `10_28_Όσιος_Αθανάσιος_Α_Κωνσταντινουπόλεως_Ελληνικά_Καθαρά.