Ο γέροντας Βαρλαάμ και το χέρι στη φωτιά

Ο γέροντας Βαρλαάμ προτίμησε να καεί ζωντανός παρά να ρίξει μόνος του ένα κάρβουνο μπροστά στα είδωλα. Κράτησε στην παλάμη του αναμμένα κάρβουνα και λιβάνι, μέχρι που τα δάχτυλά του έπεσαν καμένα στη γη μαζί με τη φωτιά. Καταγόταν από την Αντιόχεια της Συρίας και είχε ήδη φτάσει σε προχωρημένη ηλικία, όταν ξέσπασε ο μεγάλος διωγμός εναντίον των χριστιανών.

Οι ειδωλολάτρες τον συνέλαβαν για την ομολογία του ονόματος του Ιησού Χριστού και τον οδήγησαν μπροστά στον έπαρχο της Αντιόχειας. Εκεί του ζήτησαν με πιέσεις και απειλές να θυσιάσει στα είδωλα, όπως απαιτούσε ο νόμος της αυτοκρατορίας. Ο γέροντας όμως αρνήθηκε με σταθερότητα και ομολόγησε δημόσια την πίστη του στον αληθινό Θεό.

Τότε άρχισαν τα φρικτά βασανιστήρια, που σκοπό είχαν να λυγίσουν το γερασμένο σώμα του. Πρώτα τον μαστίγωσαν χωρίς έλεος με νεύρα βοδιού, και έπειτα του ξέσχισαν τις σάρκες με σιδερένια νύχια. Όμως ο γέρων Βαρλαάμ έμενε όρθιος, σαν στύλος ακλόνητος, χωρίς να υποχωρήσει ούτε στο παραμικρό.

Βλέποντας οι διώκτες ότι τα κοινά βασανιστήρια δεν έφερναν κανένα αποτέλεσμα, σκέφτηκαν μια πιο πονηρή και ύπουλη μέθοδο. Τον οδήγησαν στον ναό των ειδώλων, μπροστά στον βωμό όπου έκαιγε η φωτιά της θυσίας. Άπλωσαν με τη βία το δεξί του χέρι πάνω από τον βωμό και τοποθέτησαν στην παλάμη του αναμμένα κάρβουνα μαζί με λιβάνι.

Η σκέψη τους ήταν απλή και διαβολική συνάμα. Πίστευαν πως ο πόνος θα γινόταν αβάσταχτος και ο γέροντας θα τίναζε άθελά του τα κάρβουνα μέσα στον βωμό. Έτσι θα μπορούσαν να φωνάξουν θριαμβευτικά πως είχε προσφέρει θυσία στους θεούς τους.

Όμως ο μάρτυρας στάθηκε δυνατότερος από κάθε μέταλλο και κάθε λογισμό. Κράτησε το χέρι του ακίνητο, σταθερό σαν χάλκινο αλτάρι, χωρίς να δείξει σημάδι κάμψης. Η φωτιά έκαιγε τη σάρκα του και προχωρούσε βαθιά μέσα στα κόκαλα.

Εκείνος υμνούσε τον Κύριο και ευλογούσε το όνομά του. Τα δάχτυλα κάηκαν εντελώς και έπεσαν στη γη μαζί με τα αναμμένα κάρβουνα. Ακόμη και τότε ο γέροντας δεν κούνησε το χέρι του ούτε πέταξε τη φωτιά πάνω στον βωμό των ειδώλων.

Στάθηκε ως ανίκητος στρατιώτης του Χριστού και ως γενναίος αθλητής της Εκκλησίας μέχρι την τελευταία του στιγμή. Με αυτήν τη θαυμαστή ομολογία παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο, τον οποίο τόσο πιστά είχε υπηρετήσει σε όλη του τη ζωή. Ο μέγας Βασίλειος και ο ιερός Χρυσόστομος θεώρησαν χρέος τους να συντάξουν εγκώμια για τον γενναίο αυτόν αθλητή της πίστης.

Είπαν πως ο απλός εκείνος γέροντας έγινε διδάσκαλος ευσέβειας για όλη την Εκκλησία και έδειξε ότι η αγάπη του Χριστού νικά τη φωτιά και τον πόνο. Το χέρι του έγινε ο ίδιος ο βωμός, η σάρκα του έγινε προσφορά ευωδίας και η ψυχή του ανέβηκε στον ουρανό σαν ευώδες θυμίαμα. Οι ειδωλολάτρες ντροπιάστηκαν, οι δαίμονες ηττήθηκαν και η Εκκλησία απέκτησε νέο προστάτη.

Η μνήμη του τιμάται στις δεκαεννέα Νοεμβρίου, ενώ η σύναξή του τελείται στη μονή του κοντά στο Πανάρετο.