Plaku Barlaam dhe dora në zjarr

Plaku Barlaam preferoi të digjej i gjallë në vend që të hidhte vetë një thëngjill para idhujve. Mbante thëngjij të ndezur dhe temjan në pëllëmbën e tij derisa gishtat e tij ranë të djegur në tokë nga zjarri. Ai vinte nga Antiokia e Sirisë dhe tashmë kishte arritur një moshë të shtyrë kur shpërtheu persekutimi i madh kundër të krishterëve. Paganët e arrestuan për rrëfimin e emrit të Jisu Krishtit dhe e çuan para prefektit të Antiokisë. Aty i bënë presion dhe kërcënuan që të bënte flijime për idhujt, siç e kërkon ligji i perandorisë. Por plaku refuzoi me këmbëngulje dhe rrëfeu publikisht besimin e tij në Zotin e vërtetë. Më pas filluan torturat e tmerrshme, që synonin të përkulnin trupin e tij të plakur. Fillimisht e fshikulluan pa mëshirë me gjymtyrë kau dhe më pas ia grisën mishin me kthetra hekuri. Por plaku Barlaami mbeti në këmbë, si një shtyllë e palëkundshme, duke mos lëshuar rrugë as sadopak. Persekutorët, duke parë se torturat e zakonshme nuk sollën efekt, menduan për një metodë më dinake dhe më tradhtare. E çuan në tempullin e idhujve, përpara altarit ku digjej zjarri i flijimit. Ia shtrinë me forcë dorën e djathtë mbi altar dhe i vendosën qymyr të ndezur bashkë me temjan në pëllëmbën e tij. Mendimi i tyre ishte i thjeshtë dhe djallëzor në të njëjtën kohë. Ata besonin se dhimbja do të bëhej e padurueshme dhe plaku do të tundte padashur thëngjijtë brenda altarit. Kështu ata mund të bërtisnin në triumf se ai u kishte ofruar një flijim perëndive të tyre. Por dëshmori qëndroi më i fortë se çdo metal dhe çdo llogaritje. Ai e mbajti dorën të palëvizur, të fortë si një altar bronzi, duke mos treguar asnjë shenjë përkuljeje. Zjarri po i digjte mishin dhe po futej thellë në kockat e tij. Ai lavdëroi Zotin dhe bekoi emrin e tij. Gishtat u dogjën plotësisht dhe ranë në tokë bashkë me thëngjijtë e djegur. Edhe atëherë plaku nuk lëvizi dorën dhe nuk e hodhi zjarrin në altarin e idhujve. Ai qëndroi si një ushtar i pamposhtur i Krishtit dhe si një atlet trim i Kishës deri në momentin e fundit. Me këtë rrëfim të mrekullueshëm, ai ia dorëzoi në mënyrë paqësore shpirtin Zotit të cilit i kishte shërbyer me aq besnikëri gjatë gjithë jetës së tij. Vasili i Madh dhe Shën Gojarti e konsideruan detyrën e tyre të shkruanin lavde për këtë sportist trim të besimit. Ata thanë se ai plak i thjeshtë u bë mësues i devotshmërisë për të gjithë Kishën dhe tregoi se dashuria e Krishtit mund zjarrin dhe dhimbjen. Dora e tij u bë vetë altari, mishi i tij u bë një ofertë erëmirë dhe shpirti i tij u ngjit në qiell si një temjan aromatik. Paganët u turpëruan, demonët u mundën dhe Kisha fitoi një mbrojtës të ri. Kujtimi i tij përkujtohet më nëntëmbëdhjetë nëntor, ndërsa kuvendi i tij mbahet në manastirin e tij pranë Panaretos.