Όσιος Ιωάννης ο Κολοβός, ο Διδάσκαλος της Υπακοής

Ένα ολόξερο ξύλο, καρφωμένο στην άμμο της ερήμου, βλάστησε ύστερα από τρία χρόνια καθημερινού ποτίσματος και γέμισε καρπούς, μαρτυρώντας τη δύναμη μιας απαράμιλλης υπακοής. Ο νεαρός μοναχός που το πότιζε, ο Ιωάννης ο Κολοβός, έγινε αργότερα πνευματικός οδηγός του μεγάλου Αρσενίου, παιδαγωγού των γιων του αυτοκράτορα Θεοδοσίου. Καταγόταν από τη Θήβα της Αιγύπτου και πήρε το προσωνύμιο Κολοβός εξαιτίας του χαμηλού του αναστήματος.

Από τα νεανικά του χρόνια εγκατέλειψε τον κόσμο μαζί με τον αδελφό του Δανιήλ και κατέφυγαν στη σκητική έρημο της Αιγύπτου. Στην αρχή έζησαν μαζί σε πλήρη απομόνωση, μέσα σε σκληρή και ασίγαστη άσκηση. Όμως ο πύρινος και παρορμητικός χαρακτήρας του νεαρού Ιωάννη χρειαζόταν την καθοδήγηση γερόντων με μεγαλύτερη πνευματική πείρα.

Η ίδια η ζωή του στην έρημο γρήγορα του έδειξε πόσο ανώριμες ήταν ακόμη οι δυνάμεις του απέναντι στους πειρασμούς. Ο πόθος του να φτάσει στην αγγελική πολιτεία τον οδήγησε σε ένα τολμηρό αλλά απερίσκεπτο εγχείρημα. Η εμπειρία που ακολούθησε έγινε για εκείνον το πρώτο μεγάλο μάθημα της πνευματικής ζωής.

Έτσι μπήκε στον δρόμο της υπακοής και της ταπείνωσης, που σημάδεψαν ολόκληρη την κατοπινή του πορεία. Μια μέρα είπε ξαφνικά στον αδελφό του ότι δεν ήθελε πια να φροντίζει για τίποτα, αλλά να ζει σαν άγγελος. Έβγαλε τα ρούχα του και βγήκε από το κελί, αποφασισμένος να μείνει γυμνός μέσα στην έρημο.

Όμως η νύχτα έφερε δριμύ ψύχος και ο νεαρός ασκητής δεν άντεξε το παγωμένο σκοτάδι για πολύ. Επέστρεψε ξεπαγιασμένος και χτύπησε την πόρτα του κελιού, ζητώντας να μπει ξανά μέσα. Ο Δανιήλ τον ρώτησε ποιος ήταν, και εκείνος αποκρίθηκε πως ήταν ο αδελφός του και δεν άντεχε άλλο το κρύο.

Ο Δανιήλ όμως του απάντησε αυστηρά πως οι άγγελοι δεν χρειάζονται ρούχα ούτε τροφή, και τον άφησε έξω. Μόνο το πρωί άνοιξε την πόρτα και του είπε με αγάπη πως, αφού έχει σάρκα, οφείλει να υποφέρει για χάρη της. Τότε ο Ιωάννης κατάλαβε πόσο είχε εμπιστευτεί τις άπειρες ακόμη δυνάμεις του και ξέσπασε σε πικρό κλάμα.

Από εκείνη τη στιγμή αναζήτησε με όλη του την ψυχή έναν αυστηρό και έμπειρο γέροντα να τον καθοδηγήσει. Έτσι έφτασε στον όσιο Ποιμένα, που ήταν φημισμένος για την αδιάλλακτη και ακλόνητη θέλησή του στην άσκηση και την αρετή. Φτάνοντας στον γέροντα Ποιμένα, ο Ιωάννης υποσχέθηκε πως θα υπάκουε σε ό,τι του ζητούσε, χωρίς αντίρρηση ή δισταγμό.

Ο γέροντας θέλησε να δοκιμάσει την υπομονή και την προαίρεση του νεαρού μαθητή. Πήρε λοιπόν ένα κατάξερο ξύλο, το φύτεψε στη γη και του παρήγγειλε να το ποτίζει κάθε μέρα με ένα λαγήνι νερό. Το νερό βρισκόταν τόσο μακριά, ώστε χρειαζόταν να ξεκινήσει το βράδυ και να γυρίσει το πρωί.

Επί τρία ολόκληρα χρόνια ο Ιωάννης πότιζε εκείνο το ξύλο, αν και όλοι θεωρούσαν τον κόπο του εντελώς μάταιο. Όμως ο μόχθος της αδιάκριτης υπακοής δεν πήγε χαμένος, και το θαύμα φανερώθηκε μπροστά σε όλους τους αδελφούς. Το ολόξερο ξύλο βλάστησε, γέμισε καταπράσινα φύλλα και έδωσε άφθονους καρπούς προς τέρψη της σκήτης.

Ο γέροντας πήρε τους καρπούς, τους κουβάλησε στην εκκλησία και κάλεσε τους πατέρες να γευτούν τον καρπό της υπακοής. Από τότε εκείνο το δέντρο ονομάστηκε «δέντρο της υπακοής» από όσους έγιναν μάρτυρες του θαύματος. Ο φλογερός Ιωάννης απέκτησε κοντά στον Ποιμένα την πραότητα και την ταπείνωση ενός αρνιού, αλλάζοντας ριζικά τον ψυχικό του κόσμο.

Κάποτε ένας αδελφός του είπε πρόσωπο με πρόσωπο πως είχε κακή και σκληρή καρδιά μέσα του. Ο Ιωάννης απάντησε με πραότητα πως αυτό ήταν αλήθεια, μάλιστα πολύ χειρότερη απ’ όσο νόμιζε ο άλλος. Με τέτοια ταπείνωση δεχόταν τις προσβολές και τους ελέγχους, μετατρέποντας κάθε λόγο σε αφορμή πνευματικής ωφέλειας.

Σιγά σιγά απέκτησε ο ίδιος τη χάρη να καθοδηγεί άλλους ψυχές στον δρόμο της σωτηρίας. Ανάμεσα στους μαθητές του υπήρξε και ο μέγας Αρσένιος, πατρίκιος από καταγωγή και άλλοτε παιδαγωγός των αυτοκρατορικών τέκνων Ονωρίου και Αρκαδίου. Ο Αρσένιος άφησε τη λάμψη της αυλής σε ηλικία περίπου σαράντα ετών και ήρθε στην έρημο για να μαθητεύσει.

Παρέδωσε τη θέλησή του ολόκληρη στον απλό και αγράμματο γέροντα Ιωάννη, ζητώντας πνευματική προκοπή. Όταν κάποιος αδελφός παραξενεύτηκε γι’ αυτή την επιλογή, ο Αρσένιος αποκρίθηκε με βαθιά συναίσθηση. Είπε πως, αν και γνώριζε ελληνικά και ρωμαϊκά γράμματα, δεν ήξερε ούτε το αλφάβητο εκείνου του απλού ανθρώπου.

Η ταπείνωση, εξήγησε, είναι η αρχή κάθε αρετής, όπως ακριβώς το αλφάβητο είναι η αρχή κάθε γραπτής γνώσης και παιδείας. Στην Αλεξάνδρεια ζούσε εκείνα τα χρόνια μια κόρη ονόματι Ταϊσία, αναθρεμμένη από ευσεβείς γονείς μέσα σε φόβο Θεού. Όταν εκείνοι κοιμήθηκαν, διέθεσε όλη την περιουσία της σε έργα φιλανθρωπίας και φιλοξενούσε στο σπίτι της τους ασκητές της σκήτης.

Με τον καιρό όμως ξόδεψε όλο της το βιος και, καθώς δεν άντεχε τη φτώχεια, κατάντησε να πουλά τα νιάτα και την ομορφιά της. Οι γέροντες λυπήθηκαν βαθιά για την πτώση της και αποφάσισαν να εμπιστευτούν στον όσιο Ιωάννη την προσπάθεια διάσωσής της. Εκείνος προσευχήθηκε και ξεκίνησε αμέσως, γνωρίζοντας πως κάθε στιγμή καθυστέρησης μπορούσε να βυθίσει πιο βαθιά την ψυχή της.

Όταν έφτασε στο σπίτι της, η υπηρέτρια τον υποδέχτηκε με ύβρεις, νομίζοντας πως δεν είχε τίποτα να της προσφέρει. Ο γέροντας δέχτηκε με πραότητα τη συμπεριφορά της και παρακάλεσε να πει στην κυρία της πως έφερνε πολύτιμα πράγματα. Έτσι η Ταϊσία τον δέχτηκε στο εσωτερικό του οίκου της, καθισμένη μέσα στη χλιδή και τη ντροπή της.

Ο όσιος κάθισε δίπλα της, αναστέναξε βαριά και άρχισε να κλαίει πικρά για τη χαμένη της ψυχή. Με λίγα λόγια της θύμισε τον Νυμφίο Χριστό και άναψε ξανά τη σπίθα της μετάνοιας μέσα της. Η Ταϊσία θυμήθηκε τον Χριστό που της δίδαξαν παιδιόθεν οι γονείς της και συγκλονίστηκε ολόκληρη.

Φώναξε με δάκρυα και ρώτησε αν υπάρχει ακόμη συγχώρεση για ανθρώπους σαν κι αυτή που έπεσαν τόσο βαθιά. Ο γέροντας τη βεβαίωσε πως ο Σωτήρας περιμένει πάντοτε όσους μετανοούν ειλικρινά και χαίρονται γι’ αυτούς οι άγγελοι. Εκείνη παρακάλεσε να την οδηγήσει αμέσως μακριά από εκείνον τον τόπο, χωρίς να φροντίσει για την παράνομη περιουσία της.

Ξεκίνησαν μαζί προς την έρημο, ενώ ο όσιος δόξαζε τον Θεό για το θαύμα της μεταστροφής της. Όταν νύχτωσε, της έφτιαξε από άμμο ένα προσκεφάλι και της είπε να αναπαυθεί λίγο μέσα στη σιωπή της ερήμου. Εκείνη τη νύχτα είδε σε όραμα τον τόπο της λουσμένο σε ουράνιο φως και άγγελο να ανεβάζει την ψυχή της.

Σηκώθηκε αμέσως και έτρεξε στο μέρος όπου την είχε αφήσει, και πράγματι τη βρήκε ήδη κεκοιμημένη. Είπε πως μία ώρα γνήσιας μετάνοιας αρκούσε για να επιστρέψει το πλανεμένο παιδί στον Πατέρα του. Ο όσιος Ιωάννης κοιμήθηκε εν ειρήνη γύρω στο τετρακόσια τριάντα μετά Χριστόν, αφήνοντας πλούσιο πνευματικό έργο και τον βίο του οσίου Παϊσίου.

File: 11_09_Άγιος_Ιωάννης_Κολοβός_Ελληνικά_Καθαρά.