Όσιος Φιλόθεος ο Διονυσιάτης, ο Αγιορείτης ασκητής

Μέσα σε σκοτεινό τουρκικό κελί, δύο μικρά παιδιά είδαν μπροστά τους τη μητέρα τους να τα παίρνει από το χέρι και να τα οδηγεί στην ελευθερία. Δεν ήταν όμως η γήινη μητέρα τους, αλλά η ίδια η Παναγία που πήρε τη μορφή της για να τα σώσει από τα χέρια των Αγαρηνών. Ο μικρός Φιλόθεος γεννήθηκε στα χίλια πεντακόσια είκοσι έξι και καταγόταν από οικογένεια που είχε ρίζες στην Ελάτεια της Μικράς Ασίας.

Από φόβο για τους Τούρκους οι γονείς του μετακινήθηκαν στη Χρυσούπολη της Μακεδονίας, όπου σύντομα έχασαν τον πατέρα της οικογένειας. Λίγο αργότερα οι Τούρκοι άρπαξαν τα δύο μικρά αδέλφια και τα έριξαν στη φυλακή, αφήνοντας τη μητέρα τους Ευδοκία βυθισμένη σε ανείπωτο πόνο. Εκείνη κατέφυγε στην προσευχή και ζητούσε παρηγοριά μόνο από τη Θεοτόκο, χωρίς να γνωρίζει τι απέγιναν τα παιδιά της.

Η Παναγία άκουσε τη μάνα και επενέβη με τρόπο θαυμαστό, ελευθερώνοντας τα αδέλφια από τη φυλακή. Τα οδήγησε στη μονή της Υπεραγίας Θεοτόκου, στην πόλη της Νεάπολης της Μικράς Ασίας, όπου θα έβρισκαν καινούρια οικογένεια και πνευματικό σπίτι. Στη μονή της Νεάπολης τα δύο αδέλφια έλαβαν με χαρά το μοναχικό σχήμα και αφοσιώθηκαν ολόψυχα στην υπακοή και την προσευχή.

Ο μικρός Θεόφιλος, που τότε πήρε το όνομα Φιλόθεος, έδειξε από νωρίς μεγάλη προθυμία και αγάπη για την ασκητική ζωή. Πέρασαν και τα δύο αδέλφια από όλα τα διακονήματα που τους όριζε ο ηγούμενος και έφτασαν στο αξίωμα του εκκλησιαστικού της μονής. Στο μεταξύ η μητέρα τους Ευδοκία, με μυστική καθοδήγηση της Θείας Πρόνοιας, είχε εγκατασταθεί σε γυναικείο μοναστήρι της ίδιας πόλης.

Για πολλά χρόνια δεν ήξερε τίποτα για την τύχη των παιδιών της, αλλά συνέχιζε να προσεύχεται στην Παναγία με δάκρυα. Κάποτε επισκέφθηκε με άλλες μοναχές ένα ανδρικό μοναστήρι για την πανήγυρη του ναού του και εκεί αναγνώρισε τους δύο γιους της. Όταν τους ρώτησε πώς βρέθηκαν στη μονή, εκείνοι της απάντησαν με βεβαιότητα ότι η ίδια τους είχε ελευθερώσει από τη φυλακή των Τούρκων.

Τότε η Ευδοκία κατάλαβε ότι η Θεοτόκος είχε ακούσει τις προσευχές της και είχε γίνει η ίδια μάνα και σώστρα των παιδιών της. Όταν οι αδελφοί της μονής έμαθαν για τη συγκινητική συνάντηση και τη θαυμαστή σωτηρία των παιδιών, μαζεύτηκαν γύρω τους και δόξασαν τον Κύριο με ευχαριστήρια ύμνο. Μετά την κοίμηση της μητέρας του, το έτος χίλια πεντακόσια πενήντα ένα, ο Φιλόθεος αναχώρησε για το Άγιον Όρος σε ηλικία είκοσι πέντε ετών.

Εκεί προστέθηκε στην αδελφότητα της Ιεράς Μονής Διονυσίου, όπου οι ασκητικοί του αγώνες έγιναν φωτεινό παράδειγμα για πολλούς πατέρες. Επειδή όμως αναζητούσε ακόμη μεγαλύτερη ησυχία και απομόνωση, μηχανεύτηκε έναν ταπεινό τρόπο για να φύγει από τη μέση. Προσποιήθηκε ότι αρρώστησε βαριά και ότι έχασε την ακοή του, ώστε οι πατέρες να τον αφήσουν να αποσυρθεί ήσυχα.

Έτσι κατέφυγε σε ένα σπήλαιο έξω από τη μονή και αναδείχθηκε εκεί θαυμαστός ασκητής και νικητής των δαιμόνων. Όταν όμως αποκαλύφθηκε η προσποιητή του ασθένεια, αναγκάστηκε ξανά να αλλάξει τόπο, για να μην τον τιμούν οι άνθρωποι ως άγιο. Στη νέα του κατοικία βρήκε τρεις μαθητές που θέλησαν να μοιραστούν μαζί του την ησυχαστική ζωή και την προσευχή.

Αφιερωμένος ολοκληρωτικά στα έργα της προσευχής και της νήψεως, ο Φιλόθεος έφτασε σε υψηλά μέτρα πνευματικής τελειώσεως μέσα στη σιωπή του σπηλαίου. Ο Θεός για τους κόπους και την ταπείνωσή του τον αντάμειψε με το χάρισμα της προοράσεως και της διορατικότητας. Παρέμεινε για χρόνια κρυμμένος από τους ανθρώπους, αλλά γνωστός στους ουρανούς ως γνήσιος εργάτης της αρετής και της εγκρατείας.

Κοιμήθηκε ειρηνικά εν Κυρίω σε ηλικία ογδόντα τεσσάρων ετών, το έτος χίλια εξακόσια δέκα, αφήνοντας πίσω του παρακαταθήκη ταπεινώσεως. Λίγο πριν την κοίμησή του παρήγγειλε στους μαθητές του να μη θάψουν το σώμα του με τιμές, αλλά να το ρίξουν στο δάσος. Ζητούσε να γίνει τροφή στα θηρία και στα πουλιά, ώστε να μείνει ταπεινός μέχρι το τέλος.

Οι μαθητές υπάκουσαν στην τελευταία επιθυμία του γέροντά τους με σεβασμό και βαθιά συγκίνηση. Όμως ο πανάγαθος Θεός δόξασε τα ιερά λείψανα του οσίου με υπερφυσικό φως, που έλαμπε μέσα στο δάσος σαν ουράνιο σημάδι. Ένας μοναχός, οδηγημένος από εκείνη τη θαυμαστή λάμψη, πήρε την τίμια κάρα του οσίου και την παρέδωσε με σεβασμό στους πιστούς μαθητές του.

Η αγία κάρα φυλάσσεται μέχρι σήμερα στη μονή της Πέτρας, της επαρχίας Θεσσαλιώτιδος, μέσα σε αργυρή θήκη. Οι πιστοί την προσκυνούν με μεγάλη ευλάβεια και αντλούν από αυτήν παρηγοριά και αγιασμό στις δυσκολίες της ζωής τους. Μέρος του τιμίου λειψάνου του οσίου μεταφέρθηκε το έτος χίλια εννιακόσια εβδομήντα δύο από τη μονή Κορώνης στη μονή Διονυσίου του Αγίου Όρους.

Τη μεταφορά πραγματοποίησε ο μακαριστός ηγούμενος αρχιμανδρίτης Γαβριήλ, που τίμησε ιδιαίτερα τη μνήμη του οσίου. Έτσι το Άγιον Όρος υποδέχθηκε ξανά τον αγαπημένο του ασκητή, στο μοναστήρι όπου είχε αρχίσει τους πρώτους του αγώνες. Τον βίο του οσίου συνέγραψε ο μοναχός Δανιήλ Διονυσιάτης, αντιγράφοντας παλαιότερο κώδικα.

Τον κώδικα αυτόν είχε μεταγλωττίσει ο μοναχός Αγάπιος Λάνδος, το έτος χίλια οκτακόσια δύο, και αργότερα δημοσιεύθηκε στη Βενετία, το έτος χίλια οκτακόσια εβδομήντα δύο, για να γνωρίσουν οι πιστοί τη ζωή του.