Ο Νεομάρτυς Ιωάννης από τη Μονεμβασιά

Δεκαπέντε ολόκληρες μέρες ο μικρός Ιωάννης κρεμασμένος σε αχυρώνα της Λάρισας άντεξε φωτιά, καπνό και χτυπήματα σπαθιού, χωρίς να αγγίξει ούτε μια μπουκιά από τα φαγητά που του πρόσφερε ο Τούρκος αφέντης του. Ήταν μόλις δεκαπέντε χρονών όταν αρνήθηκε την υιοθεσία ενός πλούσιου γαιοκτήμονα, που θα του χάριζε όλη την περιουσία του, αρκεί να αλλαξοπιστούσε. Ο Ιωάννης γεννήθηκε γύρω στο χίλια επτακόσια πενήντα οκτώ, κοντά στην ξακουστή Μονεμβασιά της Πελοποννήσου.

Ο πατέρας του ήταν ιερέας που καταγόταν από το Γεράκι, ενώ η μητέρα του κρατούσε από το γειτονικό χωριό Γούβες. Εκεί στις Γούβες τοποθετήθηκε ο πατέρας του ως εφημέριος, και σ’ εκείνο το χωριό ήρθε στον κόσμο ο μικρός Ιωάννης. Από πολύ μικρός προσπαθούσε να μοιάσει στον πατέρα του, βοηθώντας τον με προθυμία στη λατρεία και στις δουλειές της εκκλησίας.

Τα άλλα παιδιά του χωριού τον φώναζαν με σεβασμό «του παπά τον γιο», βλέποντας τη φρόνιμη και υποδειγματική του συμπεριφορά. Μέσα σε εκείνο το ταπεινό σπιτικό μεγάλωνε ένας νέος που έμελλε σύντομα να ζήσει τη φρίκη της αιχμαλωσίας και τη δόξα του μαρτυρίου. Το χίλια επτακόσια εβδομήντα, ο στρατός του Αλβανού Χατζή Οσμάν συνέτριψε την ελληνική αντίσταση και έφτασε με μανία ως τη Μονεμβασιά.

Οι στρατιώτες έσφαξαν τον ιερέα πατέρα του Ιωάννη και πήραν σκλάβους τον ίδιο και τη μητέρα του. Τους οδήγησαν αλυσοδεμένους ως τη μακρινή Λάρισα, όπου τους πούλησαν χωριστά δύο και τρεις φορές σε διαφορετικούς αγοραστές. Μετά από δύο ολόκληρα χρόνια, η θεία πρόνοια θέλησε να τους ξαναβρεί κάτω από την ίδια στέγη, στο σπίτι ενός Τούρκου γαιοκτήμονα.

Ο νέος κύριος δεν είχε αποκτήσει ποτέ δικά του παιδιά και θαύμασε αμέσως τις αρετές του νεαρού Ιωάννη. Ο μικρός σκλάβος ξεχώριζε για την εξαιρετική του εξυπνάδα, για την υπακοή του και για την εργατικότητα που έδειχνε σε κάθε δουλειά. Σκέφτηκε λοιπόν να τον υιοθετήσει επίσημα, αρκεί ο νέος να δεχόταν πρώτα τη μουσουλμανική θρησκεία.

Κάθε μέρα προσπαθούσαν με χίλιους τρόπους να τον πείσουν να εγκαταλείψει την πίστη του Χριστού. Στην αρχή χρησιμοποίησαν κολακείες, υποσχέσεις πλούτου και απολαύσεις, ώστε να λυγίσει η παιδική του καρδιά. Όταν όμως κατάλαβαν την αποφασιστικότητά του, στράφηκαν αμέσως σε φοβερά βασανιστήρια, που όμως δεν κατάφεραν να κάμψουν το φρόνημα του νεαρού ομολογητή.

Κάποια μέρα ο αφέντης του, αποκαμωμένος από τις άκαρπες προσπάθειες, τον οδήγησε με οργή στην αυλή του τζαμιού της πόλης. Εκεί είχαν συγκεντρωθεί πολλοί μουσουλμάνοι, οι οποίοι τον περικύκλωσαν με χτυπήματα και τρομερές απειλές κατά της ζωής του. Όλοι μαζί τον πίεζαν επίμονα να αρνηθεί τον Χριστό και να γίνει Τούρκος, υποσχόμενοι πλούτο και τιμές.

Η απάντηση όμως του νεαρού Ιωάννη βγήκε καθαρή και σταθερή μέσα από το πλήθος. «Εγώ Τούρκος δεν γίνομαι· είμαι χριστιανός και χριστιανός θέλω να πεθάνω», δήλωσε δυνατά μπροστά τους. Ο Τούρκος και η σύζυγός του δεν σταμάτησαν εκεί, αλλά κατέφυγαν και σε μαγείες και σκοτεινά μάγια.

Κάθε μέρα δοκίμαζαν με αυτές τις δαιμονικές τέχνες να θολώσουν το μυαλό του και να τον ρίξουν σε σαρκικές επιθυμίες. Σκοπός τους ήταν, αφού τον λυγίσουν ηθικά, να τον σύρουν εύκολα στην άρνηση της πίστης του. Ο Ιωάννης όμως παρέμενε αγνός και ακέραιος, σαν κρίνο μέσα στα αγκάθια της δοκιμασίας.

Η χάρη του Χριστού τον σκέπαζε διαρκώς και τον φύλαγε από όλα τα διαβολικά τεχνάσματα που στήνονταν γύρω του. Έτσι η σκοτεινή προσπάθεια της οικογένειας έπεφτε κάθε φορά στο κενό μπροστά στην παιδική του καθαρότητα. Σε λίγο έφτασε η περίοδος του δεκαπενταύγουστου, η ιερή νηστεία πριν από την Κοίμηση της Θεοτόκου.

Ο Τούρκος κατάλαβε αμέσως ότι ο μικρός Ιωάννης δεν θα δεχόταν με κανέναν τρόπο να σπάσει τη νηστεία αυτή. Τον κλείδωσε λοιπόν μέσα σε έναν σκοτεινό αχυρώνα, κρατώντας τον φυλακισμένο για ολόκληρες δεκαπέντε ημέρες. Τον κρέμασε ψηλά και άναψε φωτιά στα άχυρα από κάτω του, ώστε να τον πνίξει ο καπνός.

Συγχρόνως τον χτυπούσε με το πλατύ μέρος του σπαθιού του, πιέζοντάς τον να φάει τα μιαρά φαγητά τους. Ο Ιωάννης όμως δεν δοκίμασε ούτε ψίχουλο, αλλά προσευχόταν αδιάκοπα στη Μητέρα του Κυρίου. Της ζητούσε να τον ενισχύσει, ώστε να φυλάξει ακέραιη τη νηστεία προς τιμήν της, και προτιμούσε να πεθάνει παρά να τη λύσει.

Ο αφέντης, βλέποντας τον νέο εντελώς ασυγκίνητο, τον άφηνε δύο και τρεις μέρες χωρίς καθόλου τροφή. Τότε πλησίασε και η μητέρα του, καταβεβλημένη από τα βασανιστήρια που έβλεπε στο παιδί της. Με δάκρυα στα μάτια δοκίμασε κι εκείνη να τον μεταπείσει, πιστεύοντας ότι τον σώζει από τον βέβαιο θάνατο που πλησίαζε γοργά.

«Φάε αυτά τα φαγητά, παιδί μου, για να μη χαθείς άδικα», του έλεγε με πόνο η δυστυχισμένη μάνα. Του εξηγούσε πως ο Θεός και η Παναγία θα τον συγχωρούσαν, αφού δεν θα έσπαζε τη νηστεία θεληματικά αλλά από σκληρή ανάγκη. Τον παρακαλούσε να τη λυπηθεί και να μη την αφήσει ολομόναχη στα ξένα χώματα της Λάρισας.

Του εξομολογήθηκε ακόμη ότι, όσο τον είχε κοντά της, ένιωθε σαν να μην ήταν πια σκλάβα στον τόπο εκείνο. Ο Ιωάννης την κοίταξε με αγάπη και της απάντησε με λόγια που έδειχναν ώριμη πνευματική σκέψη. «Γιατί το κάνεις αυτό, μητέρα μου, και γιατί κλαις τόσο πικρά αυτή την ώρα;

» τη ρώτησε ήρεμα. Της θύμισε τον Πατριάρχη Αβραάμ, ο οποίος δέχτηκε να θυσιάσει τον μοναχογιό του από αγάπη προς τον Θεό. Της είπε ακόμη πως, ως γιος ιερέα, είχε χρέος να φυλάει τους νόμους της Εκκλησίας περισσότερο από τα παιδιά των λαϊκών.

Αν δεν κρατούσε τα μικρά παραγγέλματα της πίστης, πώς θα μπορούσε ποτέ να σταθεί στα μεγαλύτερα και κρισιμότερα; Με αυτά τα λόγια έκλεισε τη συζήτηση και παραδόθηκε ολοκληρωτικά στο θέλημα του Κυρίου. Λίγο μετά από αυτή τη γενναία ομολογία, ο εξαγριωμένος Τούρκος έχασε κάθε ίχνος αυτοκυριαρχίας.

Άρπαξε το μαχαίρι του και χτύπησε με δύναμη τον νεαρό ομολογητή κατευθείαν στην καρδιά. Ήταν δεκαεννέα Οκτωβρίου του έτους χίλια επτακόσια εβδομήντα τρία, όταν συνέβη το βάρβαρο εκείνο χτύπημα. Ο Ιωάννης δεν πέθανε αμέσως, αλλά πάλεψε με τον θάνατο για δύο ολόκληρες μέρες μέσα στους πόνους.

Τελικά παρέδωσε την αγνή του ψυχή στον Κύριο και έλαβε τον αμάραντο στέφανο του μαρτυρίου. Ήταν μόλις δεκαπέντε χρονών, όμως είχε κερδίσει με τη γενναιότητά του την αιώνια δόξα των αγίων. Τα τίμια λείψανά του δεν χάθηκαν, αλλά διασκορπίστηκαν ως ευλογία σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

Το κρανίο του, καθώς και τμήματα από τα χέρια και τα πόδια του, φυλάσσονται με ευλάβεια στην Ιερά Μονή Ζερμπίτσας στη Σπάρτη. Άλλα τεμάχια των λειψάνων του βρίσκονται στον ναό των Αγίων Σαράντα Μαρτύρων στη Λάρισα. Επίσης η Ιερά Μονή Βουλκάνου στη Μεσσηνία διαφυλάσσει με σεβασμό μέρος των αγίων λειψάνων του νεομάρτυρα.

Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις είκοσι μία Οκτωβρίου από όλη την Ορθόδοξη Εκκλησία.