Άγιος Αρέθας ο Μεγαλομάρτυρας και οι σύν αυτώ

Σε μια πλούσια χριστιανική πόλη της Αραβίας, ένας ενενηνταπεντάχρονος άρχοντας με λευκή γενειάδα οδήγησε τριακόσιους σαράντα συντρόφους στο μαρτύριο για τον Χριστό. Ο Ιουδαίος βασιλιάς Δουναάν παραβίασε ένορκη συμφωνία και μπήκε στην πόλη Νεγράν με δόλο, ξεκινώντας μια από τις πιο σκληρές σφαγές της εποχής. Τα γεγονότα αυτά σημάδεψαν τη βασιλεία του ευσεβούς αυτοκράτορα Ιουστίνου, που κυβέρνησε το Βυζάντιο από το πεντακόσια δεκαοκτώ έως το πεντακόσια εικοσιεπτά μετά Χριστόν.

Την ίδια εποχή στην Αιθιοπία βασίλευε ο άγιος Ελεσβαάν, χριστιανός ηγεμόνας με βαθιά πίστη και αγάπη στην Εκκλησία. Στη γειτονική Ομηρίτιδα, που απλώνεται στη σημερινή Υεμένη, ανέβηκε στον θρόνο ο Δουναάν, ένας σκληρός Ιουδαίος μισόχριστος. Αυτός δεν σταμάτησε να καταδιώκει τους πιστούς και να υποτάσσει τη χριστιανική Αιθιοπία στα δικά του συμφέροντα.

Ο Ελεσβαάν τον νίκησε λαμπρά και τον ανάγκασε να πληρώνει φόρο υποτέλειας στη μεγάλη χριστιανική βασιλεία. Όμως ο Δουναάν δεν παραιτήθηκε από τα σχέδιά του, μάζεψε νέο ισχυρό στρατό και ξεκίνησε διωγμό εναντίον κάθε πόλης που πίστευε στον Σταυρό του Κυρίου. Η πόλη Νεγράν στη βόρεια Υεμένη ήταν πλούσια, πολυάνθρωπη και χριστιανική από τα χρόνια του Κωνστάντιου, του γιου του Μεγάλου Κωνσταντίνου.

Εκεί άνθιζε η ευσέβεια, υπήρχαν μοναστήρια, ναοί και πλήθος πιστών που ζούσαν με καθαρότητα και αγάπη μεταξύ τους. Επικεφαλής της πόλης στεκόταν ο γέροντας Αρέθας, σοφός και σεβαστός σε όλους, με ενενηνταπέντε χρόνια στους ώμους του και βαθιά πνευματική εμπειρία. Ο Δουναάν περικύκλωσε τα τείχη με τεράστιο στρατό και απαίτησε να γκρεμίσουν τους Σταυρούς και να αρνηθούν τον Εσταυρωμένο.

Οι κάτοικοι αντιστάθηκαν γενναία και υπερασπίστηκαν με δύναμη τα τείχη της πατρίδας τους. Ο τύραννος, βλέποντας ότι δεν κατάφερνε τίποτα με τη βία, σκέφτηκε να χρησιμοποιήσει την πονηριά σαν στρατήγημα. Έστειλε πρέσβεις και ορκίστηκε ότι δεν θέλει να αλλάξει την πίστη τους, αλλά μόνο να λάβει τον συνηθισμένο φόρο.

Οι πολίτες, παρόλο που ο Αρέθας τους συμβούλευε αλλιώς, εμπιστεύτηκαν τους όρκους του και άνοιξαν τις πύλες της πόλης. Ο Δουναάν μπήκε σαν λύκος με προβιά αρνιού και κατέλαβε αμέσως τα τείχη και τις πύλες με τα δικά του στρατεύματα. Μόλις βρέθηκε μέσα, ο Δουναάν πέταξε από πάνω του τη μάσκα και αποκάλυψε το πραγματικό του πρόσωπο.

Πρώτα αναζήτησε τον επίσκοπο Παύλο, αλλά ο άγιος ιεράρχης είχε κοιμηθεί δύο χρόνια νωρίτερα και αναπαυόταν στον τάφο του. Ο τύραννος διέταξε να ανοίξουν το μνήμα και να κάψουν τα τίμια λείψανα, σκορπίζοντας τη στάχτη στον αέρα. Έπειτα συγκέντρωσε τετρακοσίους εβδομήντα επτά ιερείς, μοναχούς και μοναχές και τους έριξε ζωντανούς σε μεγάλη φωτιά.

Άλλους εκατόν είκοσι επτά ευσεβείς λαϊκούς τους αποκεφάλισε χωρίς κανέναν οίκτο για την ηλικία ή τη θέση τους. Στην πόλη ζούσε η ευγενική χήρα Συγκλητική με τις δύο της κόρες, αφιερωμένη στην προσευχή και τη νηστεία. Ο Δουναάν την κάλεσε και προσπάθησε με κολακείες να την πείσει να αρνηθεί τον Χριστό και να ζήσει στα βασιλικά ανάκτορα.

Εκείνη τον αντιμετώπισε με θάρρος και του είπε ότι θεωρούσε τις τιμές του ατιμία και βλασφημία. Ο τύραννος διέταξε να τη σύρουν με τις κόρες της στους δρόμους, ξεσκέπαστες, μέσα σε χλευασμούς και βρισιές. Η μάρτυρας προχωρούσε χαρούμενη σαν να βάδιζε προς γάμο.

Όταν τη γύρισαν πίσω στον θρόνο, η μεγάλη κόρη της, που ήταν μόλις δώδεκα χρονών, έφτυσε τον τύραννο στο πρόσωπο μπροστά σε όλους. Ο Δουναάν, ντροπιασμένος και έξαλλος, διέταξε αμέσως να αποκεφαλίσουν και τις δύο αδελφές μπροστά στα μάτια της μητέρας τους. Έπειτα την ανάγκασε να πιει το αίμα των παιδιών της προτού της κόψουν και εκείνης το κεφάλι με το ξίφος.

Η αγία ευχαρίστησε τον Κύριο που αξιώθηκε να προσφέρει τις θυγατέρες της ως καθαρή θυσία στον επουράνιο Νυμφίο της. Την επόμενη ημέρα ο Δουναάν ανέβηκε στον υψηλό του θρόνο και έφερε μπροστά του τον Αρέθα μαζί με τριακόσιους σαράντα συντρόφους του. Παρά τα βαθιά γεράματά του, ο άγιος έδειξε το θάρρος νέου πολεμιστή και ήλεγξε με παρρησία τη βλασφημία και την επιορκία του τυράννου.

Είπε στους συντρόφους του ότι θα ήθελε να είχαν αντισταθεί με τα όπλα, αλλά τώρα θα κέρδιζαν το αμάραντο στεφάνι μέσα από το μαρτύριο. Παρακάλεσε να βαδίσει εκείνος πρώτος στον θάνατο, όπως ηγείτο και στην πόλη τους. Ο τύραννος διέταξε να τους οδηγήσουν δίπλα σε έναν χείμαρρο που ονομαζόταν Οδίας για την εκτέλεση.

Στον τόπο της σφαγής οι μάρτυρες προσευχήθηκαν θερμά και ζήτησαν από τον Κύριο να εκδικηθεί το αίμα τους και να στηρίξει την Εκκλησία της πόλης τους. Πρώτος δέχτηκε το ξίφος ο Αρέθας ως οδηγός του ιερού εκείνου χορού. Με το αίμα του χρίστηκαν οι σύντροφοί του σαν με άγιο μύρο και προχώρησαν χαρούμενοι στον δικό τους θάνατο.

Λίγο αργότερα μια ευσεβής γυναίκα με το τρίχρονο αγοράκι της έτρεξε στον τόπο, αλείφθηκε με το αίμα των μαρτύρων και ονείδισε τον τύραννο για τη μανία του. Οι στρατιώτες την έπιασαν και την έριξαν σε μεγάλη φωτιά κατά διαταγή του βασιλιά. Το μικρό παιδί έκλαιγε και ο Δουναάν το πήρε στα γόνατά του και του υποσχόταν μήλα και καρπούς.

Όμως το παιδί είπε ότι ήθελε μόνο να μαρτυρήσει μαζί με τη μητέρα του και να πάει στον Χριστό. Όταν είδε τη μάνα του μέσα στις φλόγες, ξέφυγε από τα χέρια του βασιλιά και έπεσε στη φωτιά για να σμίξει μαζί της. Έτσι μητέρα και γιος έγιναν μία ευωδιαστή θυσία ενώπιον του Θεού.

Η είδηση για τη φοβερή σφαγή έφτασε γρήγορα στην Κωνσταντινούπολη και συγκλόνισε τον ευσεβή αυτοκράτορα Ιουστίνο. Εκείνος έγραψε στον πατριάρχη Αλεξανδρείας Αστέριο και του ζήτησε να παρακινήσει τον βασιλιά της Αιθιοπίας Ελεσβαάν σε εκστρατεία εκδικήσεως. Ο Αστέριος συγκέντρωσε τους μοναχούς της Νιτρίας και των άλλων ερήμων για να προσεύχονται για την απελευθέρωση των χριστιανών.

Ο Ελεσβαάν φοβήθηκε μήπως ηττηθεί και ζήτησε σημάδι από τον Θεό μέσω ενός σπουδαίου ερημίτη της βασιλείας του. Ο γέροντας τον διαβεβαίωσε ότι τα δάκρυα του αυτοκράτορα, του πατριάρχη, των μοναχών και τα δικά του θα τον νικούσαν με ασφαλή τρόπο. Ο χριστιανικός στρατός κίνησε με θάρρος και ο Κύριος έκανε θαύματα μεγάλα στη θάλασσα και στη στεριά, ανοίγοντας δρόμο εκεί όπου φαινόταν αδύνατο.

Με τη βοήθεια του Θεού κυρίευσε γρήγορα την Νεγράν και ολόκληρη την Ομηρίτιδα γύρω στα πεντακόσια είκοσι πέντε μετά Χριστόν. Ο Ελεσβαάν εγκατέστησε νέο επίσκοπο και ανοικοδόμησε τους ναούς που είχε καταστρέψει ο τύραννος. Με τα χρήματα που είχε συγκεντρώσει ο άγιος Αρέθας ανήγειρε πολλές εκκλησίες και επέστρεψε ειρηνικά στη βασιλεία του δοξάζοντας τον Κύριο.