Όσιος Λωτ, ο ασκητής που έγινε φλόγα στην προσευχή

Τα δέκα δάχτυλα του αββά Ιωσήφ έλαμψαν ξαφνικά σαν αναμμένες λαμπάδες μπροστά στα μάτια του αββά Λωτ. Ένας αμαρτωλός αδελφός που είχε προσκυνήσει είδωλα βρήκε άσυλο και συγχώρηση στο κελί του ίδιου ασκητή. Ο όσιος Λωτ έζησε και ασκήτεψε στην έρημο της Αιγύπτου την ίδια περίπου εποχή με τον όσιο Ρουφίνο.

Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις είκοσι δύο Οκτωβρίου από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Αναπαύθηκε εν ειρήνη στις αρχές του πέμπτου αιώνα μετά από πολυετή και επίπονη ασκητική πορεία στην ερημία. Αποφθέγματά του διασώζονται στον περίφημο Παράδεισο των Πατέρων, εκείνη τη μοναδική συλλογή λόγων και βίων.

Το βιβλίο αυτό περιγράφει τη ζωή των αναχωρητών, των εγκλείστων, των μοναχών και των κοινοβιατών της Αιγύπτου. Στη συγγραφή και τη διάσωση συνέβαλαν ο μέγας Αθανάσιος Αλεξανδρείας, ο επίσκοπος Ελενουπόλεως Παλλάδιος και ο όσιος Ιερώνυμος. Ο όσιος Λωτ ξεχώρισε για τη σοφία και τη διάκριση με τις οποίες αντιμετώπιζε όσους κατέφευγαν κοντά του.

Έγινε πνευματικός πατέρας και στήριγμα ψυχών που αναζητούσαν την οδό της μετάνοιας και της σωτηρίας. Ο λόγος του ήταν λιτός, βαθύς και γεμάτος από την εμπειρία της ερήμου και της προσευχής. Μια ημέρα έφτασε στο κελί του ένας αδελφός βαθιά ταραγμένος, που έμπαινε και έβγαινε χωρίς να μπορεί να καθίσει.

Ο όσιος Λωτ τον κοίταξε με συμπάθεια και τον ρώτησε ήρεμα τι ακριβώς συνέβαινε και τον βασάνιζε τόσο. Ο αδελφός απάντησε με φωνή σπασμένη ότι είχε κάνει ένα μεγάλο σφάλμα και ντρεπόταν να το ομολογήσει στους πατέρες. Ο γέροντας τότε του είπε με τρυφερότητα να εμπιστευθεί σε αυτόν την ψυχή του και την οδύνη του.

Ο αδελφός με δάκρυα ομολόγησε ότι έπεσε στην πορνεία και θυσίασε στα είδωλα για να φτάσει σε εκείνη την πτώση. Ο όσιος Λωτ δεν ταράχθηκε ούτε στιγμή, αλλά τον παρηγόρησε και του έδωσε δύναμη να σταθεί ξανά. Του είπε ότι δεν υπάρχει αμαρτία που να ξεπερνά τη μεγαλοσύνη και τη φιλανθρωπία του Θεού.

Η μετάνοια, του βεβαίωσε, παραμένει πάντοτε ανοιχτή και δυνατή για κάθε άνθρωπο που τη ζητά με ειλικρίνεια. Τον προέτρεψε να μπει σε ένα σπήλαιο, να τρώει μόνο μία φορά κάθε δύο ημέρες και να αγωνιστεί. Υποσχέθηκε επίσης ότι θα σήκωνε ο ίδιος μαζί του τη μισή ευθύνη και το βάρος του παραπτώματος.

Ο αδελφός υπάκουσε με προθυμία και άρχισε αμέσως τον αγώνα της προσευχής, της νηστείας και των δακρύων μέσα στη σπηλιά. Πέρασαν τρεις ολόκληρες εβδομάδες όταν ο όσιος Λωτ έλαβε από τον Θεό την πληροφορία ότι η μετάνοια έγινε δεκτή. Ο Κύριος δέχθηκε το πένθος και τους κόπους του πεσμένου αδελφού και τον αποκατέστησε στη χάρη Του.

Ο μοναχός όμως δεν θέλησε να εγκαταλείψει τον γέροντα ύστερα από αυτή τη θαυμαστή συγχώρηση. Παρέμεινε υποτακτικός στον όσιο Λωτ μέχρι το τέλος της επίγειας ζωής του γέροντα. Έτσι η μετάνοια έγινε για εκείνον δρόμος ολόκληρης ζωής και όχι απλώς μια στιγμιαία επιστροφή.

Η ιστορία αυτή δείχνει με πόση διάκριση και αγάπη ο όσιος Λωτ αντιμετώπιζε τις βαθύτερες πτώσεις των ανθρώπων. Δεν φοβόταν το μέγεθος της αμαρτίας, γιατί γνώριζε από πείρα το ανείπωτο έλεος του Θεού. Πίστευε ακράδαντα ότι ο Χριστός ήλθε για τους αμαρτωλούς και τους συντετριμμένους, όχι για τους δικαίους κατά τον κόσμο.

Με τη σοφία και την πατρική του στοργή ξανάστησε ψυχές που είχαν χάσει κάθε ελπίδα. Κάποια άλλη ημέρα ο όσιος Λωτ ξεκίνησε να επισκεφτεί τον αββά Ιωσήφ τον Πανεφυσιώτη για να ζητήσει συμβουλή και φωτισμό. Του είπε ταπεινά πως όσο μπορεί προσεύχεται λίγο, νηστεύει λίγο, μελετά, ησυχάζει και φυλάει τον νου του από πονηρούς λογισμούς.

Ρώτησε στη συνέχεια τι άλλο μπορεί να κάνει για να προοδεύσει στην πνευματική ζωή και να σωθεί. Τότε ο αββάς Ιωσήφ σηκώθηκε όρθιος και ύψωσε τα χέρια του προς τον ουρανό μπροστά στα μάτια του οσίου Λωτ. Και, ω του θαύματος, τα δέκα δάχτυλα των χεριών του έγιναν σαν δέκα λαμπάδες αναμμένες με πύρινη φλόγα.

Έπειτα του είπε ότι, αν θέλει αληθινά, οφείλει να αγωνιστεί ώστε να γίνει ολόκληρος μέσα στην προσευχή σαν φωτιά. Αυτή η εικόνα έμεινε χαραγμένη ως υπόμνηση πως η αληθινή προσευχή απαιτεί ολοκληρωτική παράδοση και θείο ζήλο. Ο όσιος Λωτ τιμάται μαζί με τους θεοφόρους πατέρες που έλαμψαν στην άσκηση, το Σάββατο της Τυρινής, στον τέταρτο ύμνο του κανόνα.

Η ζωή του μένει φάρος για κάθε ψυχή που αναζητά τη μετάνοια, την υπακοή και την πύρινη προσευχή. Διδάσκει ότι ο μοναχός και κάθε πιστός καλείται να μεταμορφωθεί σε φλόγα αγάπης μπροστά στον ζωντανό Θεό.