Η Παναγία του Καζάν και η απελευθέρωση της Μόσχας

Μια θαυματουργή εικόνα από το Καζάν ταξίδεψε στις τάξεις του ρωσικού στρατού και άλλαξε την έκβαση ενός ολόκληρου πολέμου. Ο άγιος Σέργιος του Ραντονέζ εμφανίστηκε σε όραμα στον άγιο Αρσένιο και αποκάλυψε τη σωτηρία της Μόσχας μέσα από την προσευχή στην Παναγία. Η μνήμη αυτή θεσπίστηκε σε ευχαριστία για τη λύτρωση της Μόσχας και ολόκληρης της Ρωσίας από την εισβολή των Πολωνών.

Τα γεγονότα τοποθετούνται στα τέλη του δέκατου έκτου και στις αρχές του δέκατου έβδομου αιώνα, σε μια περίοδο που η ρωσική ιστορία ονομάζει «Καιρό των Ταραχών». Η χώρα δοκιμαζόταν σκληρά από την επέλαση πολωνικών στρατευμάτων, που περιφρονούσαν την ορθόδοξη πίστη και λεηλατούσαν εκκλησίες, πόλεις και χωριά. Με δόλο κατάφεραν να καταλάβουν ακόμη και την ίδια τη Μόσχα, σπέρνοντας παντού φόβο και απελπισία στους κατοίκους.

Τότε ο πατριάρχης Ερμογένης απηύθυνε θερμή έκκληση στον λαό, καλώντας τους πιστούς να υπερασπιστούν την πατρίδα τους. Ο ρωσικός λαός ανταποκρίθηκε με ζήλο και συγκρότησε στρατό υπό τον πρίγκιπα Δημήτριο Ποζάρσκι. Από το Καζάν στάλθηκε η θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου στο στράτευμα, ως σύμβολο ελπίδας και πνευματικής δύναμης για τους αγωνιστές.

Ο άγιος Δημήτριος του Ροστόφ, στον λόγο του για την ημέρα της εμφανίσεως της εικόνας της Παναγίας στο Καζάν, μίλησε με συγκινητικά λόγια για τη μητρική της φροντίδα. Είπε ότι η Θεοτόκος λυτρώνει από συμφορές και θλίψεις όχι μόνο τους δικαίους, αλλά και τους αμαρτωλούς που στρέφονται με μετάνοια στον ουράνιο Πατέρα. Παρομοίασε τους μετανοούντες με τον άσωτο υιό που επιστρέφει, με τον τελώνη που χτυπά το στήθος του και θρηνεί.

Τους παρομοίασε ακόμη με την αμαρτωλή γυναίκα που πλένει με τα δάκρυά της τα πόδια του Χριστού και με τον ληστή που ομολογεί επάνω στον σταυρό. Αυτούς τους αμαρτωλούς ακούει η Παναγία και σπεύδει να βοηθήσει, λυτρώνοντάς τους από μεγάλες δοκιμασίες και πόνους. Οι Ρώσοι κατάλαβαν πως οι συμφορές τους ήταν καρπός των δικών τους αμαρτιών και ταπεινώθηκαν ενώπιον του Θεού.

Ολόκληρο το έθνος μαζί με τη λαϊκή πολιτοφυλακή επέβαλε στον εαυτό του τριήμερη αυστηρή νηστεία. Με δάκρυα και θερμή προσευχή στράφηκαν προς τον Κύριο και την πανάχραντη Μητέρα του και ζήτησαν τη βοήθειά τους. Η προσευχή τους εισακούστηκε και ο ουρανός φανέρωσε με σημείο την απάντησή του στους ταπεινούς αγωνιστές.

Ο άγιος Σέργιος του Ραντονέζ φανερώθηκε σε όραμα στον άγιο Αρσένιο, που αργότερα έγινε επίσκοπος του Σούζνταλ. Του ανήγγειλε ότι η Μόσχα θα σωθεί μόνο αν ο λαός προσευχηθεί ολόψυχα στην υπεραγία Θεοτόκο. Η είδηση διαδόθηκε γρήγορα και αναπτέρωσε το φρόνημα των πιστών, που πήραν δύναμη και θάρρος από τα ουράνια σημεία.

Οι ρωσικές δυνάμεις, με την εικόνα του Καζάν να προπορεύεται, ξεκίνησαν την τελική επίθεση ενάντια στους κατακτητές. Στις είκοσι δύο Οκτωβρίου του έτους χίλια εξακόσια δώδεκα ελευθέρωσαν τη Μόσχα από τους Πολωνούς σφετεριστές. Η νίκη αυτή θεωρήθηκε από όλους ως ξεκάθαρο θαύμα της Παναγίας και αποδόθηκε στη μεσιτεία της.

Ο λαός γονάτισε μπροστά στην ιερή εικόνα και απέδωσε ευχαριστίες με ψαλμούς, δάκρυα και αδιάκοπες δεήσεις. Η επίσημη εορτή προς τιμήν της εικόνας του Καζάν θεσπίστηκε αργότερα, το έτος χίλια εξακόσια σαράντα εννέα. Από τότε η εικόνα αυτή κατέχει εξέχουσα θέση στη συνείδηση του ρωσικού ορθόδοξου λαού.

Ακόμη και σήμερα τιμάται με ιδιαίτερη ευλάβεια και θεωρείται προστάτιδα του έθνους σε κάθε δύσκολη ώρα. Η μνήμη της θαυματουργής εικόνας του Καζάν εορτάζεται επίσης και την ογδόη Ιουλίου κάθε χρόνου.