Άγιος Ευλάλιος και το Άγιο Μανδήλιο της Λαμπούσης

Μέσα σε φουρτουνιασμένη θάλασσα, ένας επίσκοπος άπλωσε στα κύματα ένα μαντήλι με τη μορφή του Χριστού και σώθηκε. Πάνω σε αυτό το ύφασμα, που κανένα ανθρώπινο χέρι δεν είχε ζωγραφίσει, στηρίχθηκε όλη η πορεία του προς την Κύπρο. Για τον Άγιο Ευλάλιο οι πληροφορίες είναι ελάχιστες και προέρχονται από τους χρονικογράφους Λεόντιο Μαχαιρά και Φλώριο Βουστρώνιο.

Ούτε για τη δράση του ως επισκόπου γνωρίζουμε λεπτομέρειες ούτε για την εποχή στην οποία έζησε ο ιερός αυτός άνδρας. Όσα γνωρίζουμε σήμερα τα οφείλουμε σε δύο τοπικές παραδόσεις της Κύπρου και στην ακολουθία του αγίου. Την ακολουθία αυτή δημοσίευσε για πρώτη φορά ο βυζαντινολόγος ερευνητής Κωνσταντίνος Χατζηψάλτης, στον ένατο τόμο του Δελτίου της Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών.

Η πρώτη παράδοση, που έχει ευρύτατη διάδοση στο νησί, μας λέει ότι ο άγιος αυτός ποιμένας υπήρξε επίσκοπος στην Έδεσσα της Συρίας. Στην πόλη εκείνη φυλασσόταν με μεγάλο σεβασμό η εικόνα του Αγίου Μανδηλίου, που είχε δική της θαυμαστή ιστορία. Γύρω από αυτή την ιερή εικόνα συνδέθηκε αργότερα και η ζωή του Ευλαλίου.

Την εποχή που ο Κύριος θαυματουργούσε στην Παλαιστίνη, στην Έδεσσα βασίλευε ένας άρχοντας που λεγόταν Αύγαρος. Μια ημέρα ο βασιλιάς αρρώστησε βαριά από λέπρα και οι γιατροί στάθηκαν εντελώς ανίκανοι να τον βοηθήσουν. Η λύπη του ήταν μεγάλη και η απελπισία τον κυρίευε καθημερινά μέσα στο παλάτι του.

Κάποτε όμως έμαθε ότι στη γειτονική Παλαιστίνη ζούσε ένας άνθρωπος που γιάτρευε κάθε αρρώστια μόνο με τον λόγο του. Ακόμη και νεκρούς ανάσταινε, και τότε μια ακτίνα ελπίδας χύθηκε στην καρδιά του δοκιμασμένου άρχοντα. Η απόσταση όμως ήταν τεράστια και η αρρώστια τόσο οδυνηρή, ώστε ο ίδιος δεν μπορούσε να ταξιδέψει.

Σκέφθηκε, αποφάσισε και έγραψε μια επιστολή προς τον μεγάλο θεραπευτή της Παλαιστίνης. Την έδωσε σε ανθρώπους δικούς του και τους ζήτησε να τη φέρουν προσωπικά στον Ιησού. Σε αυτήν περιέγραφε με πόνο τη δοκιμασία του και τον παρακαλούσε να έρθει ως την Έδεσσα.

Πίστευε πως μόνο έτσι θα έβρισκε ο ίδιος τη χαμένη του υγεία και θα γαλήνευε η ψυχή του. Οι απεσταλμένοι έκαναν όπως τους πρόσταξε ο βασιλιάς τους και έφθασαν στην ευλογημένη γη της Παλαιστίνης. Βρήκαν τον θείο Διδάσκαλο, τον Ιησού, και του παρέδωσαν την επιστολή με τη βαθιά παράκληση του Αυγάρου.

Εκείνος αντί να ξεκινήσει ταξίδι προς την Έδεσσα, πήρε ένα μαντήλι και σκούπισε το άγιο πρόσωπό του. Την ίδια στιγμή πάνω στο ύφασμα αποτυπώθηκε με τρόπο θαυμαστό η θεϊκή μορφή του Σωτήρα. Έδωσε τότε το μαντήλι στους ανθρώπους του βασιλιά και τους είπε να το παραδώσουν στον άρχοντά τους.

Τους βεβαίωσε ότι μόλις ο Αύγαρος θα έβλεπε αυτή τη μορφή, θα γινόταν αμέσως καλά. Έτσι ακριβώς συνέβη και ο βασιλιάς θεραπεύθηκε από τη φοβερή του αρρώστια. Το ιερό αυτό Μανδήλιο φυλασσόταν για πολλά χρόνια μέσα στο βασιλικό παλάτι της Έδεσσας.

Μετά τον θάνατο όμως του Αυγάρου, ένας από τους διαδόχους του υπήρξε φανατικός ειδωλολάτρης και μισούσε την πίστη του Χριστού. Αποφάσισε λοιπόν να καταστρέψει το ιερό αυτό κειμήλιο και την απόφασή του την έκανε γνωστή στον τότε επίσκοπο της πόλεως. Ο επίσκοπος αυτός ήταν ο Ευλάλιος, ο οποίος συγκλονίστηκε από την ανίερη πρόθεση του νέου άρχοντα της Έδεσσας.

Χωρίς να χάσει καιρό παρέλαβε κρυφά τη νύχτα το Άγιο Μανδήλιο και έφυγε από την πόλη. Περπάτησε ολόκληρη τη νύχτα μέσα στο σκοτάδι και την επόμενη ημέρα έφθασε στην ακρογιαλιά. Εκεί βρήκε ένα καράβι που ταξίδευε για την Κύπρο και ανέβηκε με τον ιερό του θησαυρό.

Όταν όμως πλησίαζαν στο νησί, ξέσπασε ξαφνικά δυνατή τρικυμία και τα κύματα ψήλωσαν σαν πελώρια βουνά. Οι επιβάτες έτρεχαν τρομαγμένοι από εδώ και από εκεί, χωρίς να ξέρουν τι να κάνουν. Τότε ο επίσκοπος Ευλάλιος έβγαλε από τον κόρφο του τον πολύτιμο θησαυρό και έκανε το σημείο του σταυρού.

Άνοιξε με ιερή ευλάβεια το Άγιο Μανδήλιο, το άπλωσε πάνω στα μανιασμένα κύματα και κάθισε επάνω του. Την ίδια στιγμή η θάλασσα γαλήνεψε ολότελα και τα κύματα τον έφεραν με ασφάλεια στη Λάμπουσα. Σαν βγήκε στη στεριά, φρόντισε αμέσως να κτίσει μοναστήρι, όπου και αφιέρωσε την Αχειροποίητη εικόνα του Χριστού.

Από τότε το μοναστήρι ονομάστηκε Μονή της Αχειροποιήτου, αφού η εικόνα δεν είχε γίνει από ανθρώπινο χέρι. Μια άλλη όμως κυπριακή παράδοση μας λέει ότι ο Ευλάλιος της Λαμπούσης δεν έχει σχέση με τον επίσκοπο της Έδεσσας. Πρόκειται κατά την παράδοση αυτή για άλλο πρόσωπο, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην ίδια τη Λάμπουσα.

Ο άγιος αυτός υπήρξε άνθρωπος του Θεού από την πιο μικρή του παιδική ηλικία. Οι θεοσεβείς γονείς του φύτεψαν στην ψυχή του την αγάπη προς τα ιερά Γράμματα και προς την αρετή. Νέος ακόμη άρχισε να διακρίνεται μέσα στην κοινότητα της Λαμπούσης για την αγία ζωή και τα παραδείγματά του.

Όταν τελείωσε τις σπουδές του, οι πιστοί ζήτησαν από τον επίσκοπο να τον προωθήσει σε διάκονο και πρεσβύτερο. Λίγο αργότερα κοιμήθηκε ο γέροντας επίσκοπος της πόλεως και κλήρος και λαός κάλεσαν τον φιλόθεο ιερέα στον αρχιερατικό θρόνο. Αφού διέπρεψε για πολλά χρόνια ως καλός ποιμένας, σε προχωρημένη ηλικία απεδήμησε προς τη βασιλεία του Θεού.

Αργότερα η ευλάβεια των κατοίκων έκτισε κοντά στη θάλασσα ναό στο όνομα του, που ανακαινίστηκε τον δέκατο έκτο αιώνα. **`10_22_Άγιος_Ευλάλιος_Ελληνικά_Καθαρά.