Ο Ιερομάρτυς Πέτρος Μητροπολίτης Κρουτίτσης

Όταν του προσφέρθηκε η ελευθερία με αντάλλαγμα να παραιτηθεί από τοποτηρητής του πατριαρχικού θρόνου της Μόσχας, εκείνος αρνήθηκε χωρίς δισταγμό. Ο Πέτρος Πολιάνσκι έζησε δέκα ολόκληρα χρόνια σε φυλακές και εξορίες, μέχρι τη μέρα που τον εκτέλεσαν με απόφαση της σοβιετικής εξουσίας. Ο νέος ιερομάρτυς γεννήθηκε στην περιοχή του Βορονέζ και σπούδασε στη Θεολογική Ακαδημία της Μόσχας, από όπου αποφοίτησε στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα.

Έμεινε στην ίδια ακαδημία ως επιθεωρητής, υπηρέτησε για λίγο στο σεμινάριο του Ζίροβιτς της Λευκορωσίας και κατόπιν διορίστηκε γραμματέας της συνοδικής εκπαιδευτικής επιτροπής. Από τη θέση αυτή είχε ουσιαστικά την εποπτεία όλων των θεολογικών σχολών της Ρωσικής Εκκλησίας. Σε αντίθεση με πολλούς συμφοιτητές του, δεν αναζήτησε χειροτονία και παρέμεινε για καιρό λαϊκός.

Ταξίδευε ασταμάτητα, επισκεπτόταν αμέτρητα θεολογικά ιδρύματα και γνώριζε πλήθος ανθρώπων στον εκκλησιαστικό χώρο. Ο φωτεινός του νους, ο σταθερός χαρακτήρας και η κοινωνικότητά του τού χάρισαν φιλίες παντού όπου περνούσε. Άσκησε ευεργετική επίδραση στη μόρφωση και στην πνευματική προετοιμασία πολλών μελλοντικών κληρικών.

Η φήμη του ως ικανού και έντιμου ανθρώπου άπλωνε σε ολόκληρη τη Ρωσία εκείνων των δύσκολων χρόνων. Στη μεγάλη τοπική Σύνοδο της Ρωσικής Εκκλησίας, που συγκλήθηκε στα ταραγμένα χρόνια του χιλίων εννιακοσίων δεκαεπτά και δεκαοκτώ, συμμετείχε ενεργά ο Πέτρος Πολιάνσκι. Τότε εκλέχθηκε πατριάρχης ο άγιος Τύχων, ο οποίος γρήγορα τον κατέταξε ανάμεσα στους πλέον στενούς συνεργάτες του.

Ο πατριάρχης τον έπεισε να γίνει επίσκοπος, επειδή ήθελε να ενισχύσει τη διοίκηση της Εκκλησίας μέσα σε μια περίοδο σκληρών διωγμών. Στις αρχές της δεκαετίας του χιλίων εννιακοσίων είκοσι ο Πέτρος έγινε μοναχός και βοηθός επίσκοπος της Μόσχας. Σε λίγους μόνο μήνες εκλέχθηκε μητροπολίτης Κρουτίτσης, αναλαμβάνοντας μία από τις υψηλότερες αρχιερατικές θέσεις της Ρωσικής Εκκλησίας.

Όταν ο πατριάρχης Τύχων κοιμήθηκε την ημέρα του Ευαγγελισμού, η ηγεσία βρέθηκε σε επικίνδυνο κενό. Προβλέποντας ότι η σοβιετική εξουσία δεν θα επέτρεπε σύγκληση συνόδου, ο άγιος Τύχων είχε ορίσει τρεις ιεράρχες ως τοποτηρητές κατά σειρά. Ο τρίτος στον κατάλογο ήταν ο μητροπολίτης Πέτρος.

Όταν οι δύο πρώτοι βρέθηκαν φυλακισμένοι και ανίκανοι να αναλάβουν την Εκκλησία, το βαρύ φορτίο έπεσε ολόκληρο στους ώμους εκείνου. Ο Πέτρος δέχθηκε τη διακονία με συναίσθηση του κινδύνου που τον περίμενε. Ο διωγμός εναντίον της Εκκλησίας λυσσομανούσε εκείνα τα χρόνια και η σοβιετική εξουσία υποστήριζε φανερά τη σχισματική ομάδα της λεγόμενης Ζώσας Εκκλησίας.

Σκοπός τους ήταν να δυσφημήσουν και να διαλύσουν την κανονική Ορθόδοξη Εκκλησία. Πλήθος επισκόπων βρίσκονταν στις φυλακές ή στις εξορίες, σε απομακρυσμένα μέρη της απέραντης χώρας, χωρίς δυνατότητα επικοινωνίας με το ποίμνιό τους. Ολόκληρη η Ρωσία βυθιζόταν στη σύγχυση και οι σχισματικοί προσπαθούσαν με ζήλο να αντικαταστήσουν την αληθινή Εκκλησία.

Χωρίς πατριάρχη στο τιμόνι, ο λαός δεν ήξερε ποιον να εμπιστευτεί και πού να σταθεί. Τότε ο μητροπολίτης Πέτρος έγραψε την περίφημη επιστολή του προς τη Ρωσική Εκκλησία, με τόνο σταθερό και ασυμβίβαστο. Στο κείμενο εκείνο όρισε ξεκάθαρα τη θέση της κανονικής Εκκλησίας απέναντι στις σοβιετικές αρχές και απέναντι στη Ζώσα Εκκλησία.

Δεν δέχθηκε καμία υποχώρηση και έμεινε όρθιος μέσα στην αλήθεια του Χριστού. Η επιστολή στερέωσε τους πιστούς και ενίσχυσε την κανονική Εκκλησία σε όλη τη χώρα. Όμως ταυτόχρονα προκάλεσε τη μανία της εξουσίας, η οποία αποφάσισε να συντρίψει τον ιεράρχη.

Λίγο αργότερα ξεκίνησε εναντίον του μία σκληρή και μεθοδική επιχείρηση εκφοβισμού και απομόνωσης. Την επιχείρηση εναντίον του αγίου Πέτρου σχεδίασε προσωπικά ο Τούτσκοφ, ο επίτροπος για τις θρησκευτικές υποθέσεις, με σκοπό να τον κάμψει και να τον εξευτελίσει. Παρά τις πιέσεις, ο ιεράρχης έμεινε αλύγιστος και δεν παραχώρησε τίποτε από όσα όφειλε να φυλάξει για την Εκκλησία.

Στις αρχές του χειμώνα, μέσα στη δεκαετία του χιλίων εννιακοσίων είκοσι, τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό και ύστερα από δύο μέρες οδηγήθηκε στις φυλακές της Λουμπιάνκα. Την άνοιξη του επόμενου χρόνου μεταφέρθηκε στο φρούριο του Σούζνταλ και κατόπιν επέστρεψε ξανά στη Λουμπιάνκα. Στο τέλος της ίδιας χρονιάς εκτοπίστηκε στη Σιβηρία, πρώτα στην πόλη Τομπόλσκ και ύστερα στο χωριό Αμπαλάκ, στις όχθες του ποταμού Ιρτύς.

Πολλοί άλλοι επίσκοποι περνούσαν τον ίδιο δρόμο της φυλακής και της εξορίας, αφήνοντας τις μητροπόλεις τους χωρίς ποιμένα. Τον επόμενο Αύγουστο ο μητροπολίτης Πέτρος μεταφέρθηκε πέρα από τον Αρκτικό Κύκλο, στο μικρό χωριό Χε. Βρισκόταν στις εκβολές του ποταμού Ομπ, μέσα στην παγωμένη τούνδρα, μακριά από κάθε πολιτισμένη επικοινωνία.

Στην αρχή ο μητροπολίτης πέρασε μερικές ήσυχες μέρες στο μικρό χωριό, ανακτώντας λίγο τις δυνάμεις του ύστερα από το εξοντωτικό ταξίδι. Όμως την ημέρα της αποτομής του τιμίου προδρόμου Ιωάννου υπέστη το πρώτο σοβαρό καρδιακό επεισόδιο και έπεσε στο κρεβάτι. Δύο νοσοκόμοι έφθασαν από μακριά με βάρκα, οδηγημένη από ντόπιο ψαρά πάνω στον παγωμένο ποταμό.

Τον προέτρεψαν να ζητήσει γιατρό και να μεταφερθεί σε νοσοκομείο, για να σωθεί η ζωή του. Ο μητροπολίτης έγραψε στις σοβιετικές αρχές και ζήτησε ιατρική βοήθεια, χρήματα και τρόφιμα. Καμία απάντηση όμως δεν έφθασε ποτέ στα χέρια του, αν και γνώριζε ότι δέματα είχαν σταλεί στο Τομπόλσκ στο όνομά του.

Το υγρό και παγερό κλίμα της βόρειας εκείνης γης τσάκιζε γρήγορα τη βαριά άρρωστη καρδιά του. Στο τέλος του Σεπτεμβρίου επέστρεψε στο Τομπόλσκ, όπου τον περίμενε μια απρόσμενη συνάντηση. Ο Τούτσκοφ τού πρόσφερε ελευθερία και ησυχία, αρκεί να παραιτούνταν από τον τίτλο του τοποτηρητή.

Ο άγιος αρνήθηκε με σταθερότητα, και αμέσως στάλθηκε πάλι πίσω στο Χε για τρία επιπλέον χρόνια εξορίας. Καμία λευτεριά δεν του δόθηκε ποτέ. Δέκα ολόκληρα χρόνια από την πρώτη φυλάκισή του, οι πιστοί της Μόσχας περίμεναν στα μέσα της δεκαετίας του τριάντα την επιστροφή του ποιμένα τους.

Υπολόγιζαν ότι η δεκαετής ποινή θα έληγε και ότι ο μητροπολίτης θα γύριζε επιτέλους στο ποίμνιό του. Ο άγιος όμως δεν ξαναγύρισε ποτέ. Πιθανώς να μεταφέρθηκε για τελευταία φορά σε κάποιο μοναστήρι, πλησιέστερα στην κεντρική Ρωσία, με ελαφρότερες συνθήκες κράτησης.

Στερήθηκε όμως κάθε δυνατότητα να γράφει ή να επικοινωνεί με τον κόσμο της Εκκλησίας. Στο τέλος, με απόφαση των σοβιετικών αρχών, εκτελέστηκε δια τυφεκισμού ύστερα από πολλά χρόνια φυλακής και εξορίας. Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία αναγνώρισε επίσημα την αγιότητά του στη Σύνοδο των Επισκόπων που συγκλήθηκε στα τέλη του εικοστού αιώνα.

Από τότε τιμάται ως ιερομάρτυς και ομολογητής της πίστεως, μαζί με το πλήθος των νεομαρτύρων της Ρωσικής Γης. Η ζωή του παραμένει φωτεινό παράδειγμα για κάθε ορθόδοξο χριστιανό. Στάθηκε όρθιος μπροστά στις πιέσεις της εξουσίας και διαφύλαξε την κανονικότητα της Εκκλησίας του Χριστού.

Φύλαξε ακέραιο τον τίτλο που του εμπιστεύθηκε ο άγιος Τύχων και τίμησε με το αίμα του την αρχιερατική του διακονία.