Ο Άγιος Βαχτάνγκ Γκοργκασάλι, Βασιλιάς της Γεωργίας

Δεκαπέντε μόλις ετών ανέβηκε στον θρόνο της Καρτλίας και πολύ σύντομα σήκωνε στους ώμους του ολόκληρο πολεμικό άλογο, ντυμένος με βαριά πανοπλία. Στο κράνος του ήταν χαραγμένος ένας λύκος και ένα λιοντάρι, και οι Πέρσες τον φοβούνταν τόσο που φώναζαν μεταξύ τους να προσέχουν το κεφάλι του λύκου. Από εκείνη την κραυγή έμεινε στην ιστορία το προσωνύμιο Γκοργκασάλι, που σημαίνει κεφαλή λύκου.

Η Γεωργία τότε δοκιμαζόταν σκληρά, καθώς από τον νότο εισέβαλλαν οι Πέρσες, από τον βορρά κατέβαιναν οι Οσσετοί, και στα δυτικά οι Βυζαντινοί κρατούσαν τις περιοχές από την Εγρίσι μέχρι την Τσιχεγκότζι. Μετά τη στέψη του ο νεαρός βασιλιάς κάλεσε τους αυλικούς του και μίλησε με σπάνια σύνεση για την ηλικία του. Τους εξήγησε ότι οι θλιβερές περιστάσεις του έθνους ήταν φανέρωση της οργής του Θεού για τις αμαρτίες του λαού και του ίδιου του βασιλιά.

Κάλεσε όλους να αγωνιστούν με ενότητα και αυταπάρνηση για την πίστη και την πατρίδα. Ο λόγος του άγγιξε βαθιά τις καρδιές και ένωσε γύρω του στρατό και άρχοντες σε έναν κοινό σκοπό απελευθέρωσης. Πολύ γρήγορα ο Βαχτάνγκ ξεκίνησε νικηφόρα εκστρατεία εναντίον των Οσσετών και ελευθέρωσε τη μεγαλύτερη αδελφή του, που ήταν αιχμάλωτη στα χέρια τους.

Στη συνέχεια υπέγραψε συνθήκες με τις ορεινές φυλές του Καυκάσου, ώστε να εξασφαλίσει τη συνεργασία τους απέναντι στους ξένους κατακτητές. Έπειτα στράφηκε προς τη δυτική Γεωργία, την απελευθέρωσε από τους Βυζαντινούς, στερέωσε την εξουσία του βασιλιά Γκουμπάζ και επέστρεψε θριαμβευτής στην Καρτλία. Ήταν άνθρωπος ξεχωριστός σε πίστη, σοφία, χάρη και αρετή, ενώ το ανάστημά του ξεπερνούσε όλους τους άλλους με τρόπο που προκαλούσε δέος.

Πέρναγε ολόκληρες νύχτες σε προσευχή και μοίραζε γενναιόδωρα ελεημοσύνες στους φτωχούς, αφιερώνοντας έτσι όλη του τη ζωή στον Θεό. Στη μάχη πολεμούσε ακούραστα και είχε δύναμη που έμοιαζε υπεράνθρωπη, καθώς οπλισμένος μπορούσε να σηκώσει στους ώμους του ένα άλογο. Ανέβαινε με τα πόδια από τη Μτσχέτα μέχρι το φρούριο του Αρμάζι στα γύρω βουνά, και στον δρόμο ξεπερνούσε ακόμη και ελάφι στο τρέξιμο.

Παρ’ όλα αυτά, στην πολιτική φερόταν με μεγάλη σύνεση και διατηρούσε ψυχραιμία ακόμη και τις πιο κρίσιμες ώρες των αποφάσεων. Στα χρόνια της βασιλείας του η Εκκλησία της Γεωργίας αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά ως αυτοκέφαλη, γεγονός κορυφαίο για το έθνος. Ο άγιος βασιλιάς εξεδίωξε από τη χώρα τους ειδωλολάτρες πυρολάτρες και αντιμετώπισε αποφασιστικά την αίρεση των Μονοφυσιτών, που οι Πέρσες είχαν προσπαθήσει να φυτέψουν στη γεωργιανή γη.

Ένας επίσκοπος ονόματι Μιχαήλ, παρασυρμένος από αυτή την πλάνη, καταράστηκε με θρασύτητα τον βασιλιά και τον στρατό του, επειδή στράφηκαν εναντίον των αιρετικών. Όταν μάλιστα ο Βαχτάνγκ πλησίασε για να πάρει την ευλογία του, εκείνος γεμάτος οργή τον κλώτσησε στο στόμα και του έσπασε αρκετά δόντια. Ο βασιλιάς τον έστειλε στην Κωνσταντινούπολη για να κριθεί από τον Πατριάρχη, ο οποίος τον καθαίρεσε και τον έκλεισε σε μοναστήρι για μετάνοια.

Στη συνέχεια ο Πατριάρχης μαζί με τον Βυζαντινό αυτοκράτορα έστειλαν στην Αντιόχεια αρκετούς κληρικούς που είχε επιλέξει ο Βαχτάνγκ προς χειροτονία. Εκεί ο Πατριάρχης Αντιοχείας χειροτόνησε δώδεκα από αυτούς επισκόπους και ενθρόνισε κάποιον Πέτρο ως τον πρώτο Καθολικό της Γεωργίας. Έτσι σφραγίστηκε εκκλησιαστικά η νέα πορεία ενός λαού που στηρίχθηκε στην Ορθοδοξία.

Ο Βαχτάνγκ εκπλήρωσε τη θέληση του αγίου βασιλιά Μιριάν και ίδρυσε στα Ιεροσόλυμα τη γεωργιανή Μονή του Τιμίου Σταυρού. Ακόμη, αντικατέστησε με πέτρινο ναό την ξύλινη εκκλησία της Μτσχέτα, που είχε υψωθεί στα χρόνια της Αγίας Νίνας. Επί των ημερών του ιδρύθηκαν πολλές νέες επισκοπές, και ο ίδιος έκτισε καθεδρικό ναό στο Νικόζι της εσωτερικής Καρτλίας.

Σε αυτή τη νέα επισκοπή μετέφερε με ευλάβεια τα ιερά λείψανα του Πρωτομάρτυρα Ραζντέν, ώστε να τα τιμά εκεί ο πιστός λαός. Έκτισε φρούρια στο Τουχάρι, στο Αρτανούτζι και στο Αχίζα, ενώ στην περιοχή Κλαρτζέτι ίδρυσε μοναστήρια στο Αρτανούτζι, στο Μερέ, στο Σιντόμπι και στο Αχίζα. Σήκωσε επίσης πολλά ακόμη οχυρά, εκκλησίες και κοινόβια σε διάφορα μέρη της χώρας, με σπάνια αφοσίωση.

Δημιούργησε νέα βασιλική κατοικία στην Ουτζάρμα και έβαλε τα θεμέλια της νέας πρωτεύουσας, της Τιφλίδας, που έμελλε να γίνει καρδιά του γεωργιανού λαού. Το πολιτικό του πιστεύω στηριζόταν σε τρεις άξονες, την ισότιμη ένωση της Γεωργιανής Εκκλησίας με τη Βυζαντινή, την εθνική ανεξαρτησία και την αδιάσπαστη ενότητα Εκκλησίας και έθνους. Στα εξήντα του χρόνια ο γέροντας πλέον βασιλιάς αναγκάστηκε να υπερασπιστεί για τελευταία φορά τη χώρα του απέναντι στους Πέρσες.

Σε μια σκληρή μάχη ένα δηλητηριασμένο βέλος τον τρύπησε κάτω από τη μασχάλη και του προκάλεσε θανατηφόρα πληγή, που δεν επρόκειτο να γιατρευτεί. Λίγο πριν παραδώσει την ψυχή του, κάλεσε κοντά του τους κληρικούς, την οικογένειά του και τους αυλικούς, και τους μίλησε με την παρρησία ανθρώπου του Θεού. Τους προέτρεψε να μείνουν σταθεροί στην πίστη και να αναζητούν τον θάνατο για χάρη του Χριστού, αν θέλουν την αιώνια δόξα.

Όλη η Γεωργία πένθησε τότε τον αγαπημένο της βασιλιά σαν να έχανε πατέρα και προστάτη. Το σκήνωμά του μεταφέρθηκε από την Ουτζάρμα στη Μτσχέτα, μέσα στον καθεδρικό ναό του Σβετιτσχοβέλι, που ο ίδιος είχε ανεγείρει με τόση φροντίδα. Εκεί τάφηκε με μεγάλες τιμές και έγινε αιώνιο σύμβολο της εθνικής και πνευματικής συνείδησης.

Δεκαπέντε περίπου αιώνες αργότερα, με την ευλογία του Καθολικού Πατριάρχη Ηλία του Δευτέρου, προστέθηκε στον Πατριαρχικό Ναό του Σιόνι ένα παρεκκλήσι στο όνομά του, ενώ νέος καθεδρικός θεμελιώθηκε προς τιμήν του στην πόλη Ρουσταβί.