Ο Άγιος Σοφιανός της Δρυϊνουπόλεως

Μέσα σε χρόνια σκληρών εξισλαμισμών, ένας ιεράρχης γύριζε από χωριό σε χωριό για να στηρίξει τις ψυχές των σκλαβωμένων Ηπειρωτών. Ο ίδιος ίδρυσε σχολείο στη μονή του Αγίου Αθανασίου το χίλια εξακόσια εβδομήντα δύο, σε εποχή που η μάθηση ήταν σπάνιο αγαθό. Ο Άγιος Σοφιανός θεωρείται από πολλούς ο πρόδρομος του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού στη Βόρειο Ήπειρο.

Γεννήθηκε κατά πάσα πιθανότητα στο χωριό Πολύτσιανη, στην ευρύτερη περιοχή του Πωγωνίου, και έζησε σε εποχή ιδιαίτερα δύσκολη για τους Ορθόδοξους πληθυσμούς. Έγινε ευρύτερα γνωστός όταν ανέλαβε επίσκοπος Δρυϊνουπόλεως, με ποίμνιο που εκτεινόταν στην περιοχή του Αργυροκάστρου, του Δελβίνου και της Χειμάρρας. Η ποιμαντορία του συνέπεσε με μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους, καθώς οι βίαιοι εξισλαμισμοί απειλούσαν να αφανίσουν τη χριστιανική ταυτότητα ολόκληρων χωριών.

Ο ίδιος δεν αρκέστηκε στα διοικητικά καθήκοντα της επισκοπής του, αλλά περιόδευε ακούραστα στα γύρω χωριά. Μιλούσε στους απλούς ανθρώπους για να διατηρήσουν την πίστη και τις πατρογονικές παραδόσεις τους. Παντού όπου περνούσε άφηνε σπόρους ελπίδας και θάρρους στις βασανισμένες ψυχές των κατοίκων της Ηπείρου εκείνης της εποχής.

Λίγους μόλις μήνες πριν την κοίμησή του, το χίλια επτακόσια έντεκα, ο Άγιος πήρε μια συγκλονιστική απόφαση για τη ζωή του. Παραιτήθηκε από τα ιερατικά του καθήκοντα και έγινε απλός μοναχός, ώστε να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στο κηρυκτικό και ιεραποστολικό του έργο. Ο πραότατος χαρακτήρας του και η αγιότητα της ζωής του τον έκαναν σεβαστό ακόμη και ανάμεσα στους μουσουλμάνους γείτονες.

Οι πηγές διασώζουν μια χαρακτηριστική περίπτωση μιας νεαρής μουσουλμάνας, που έχασε το πολύτιμο φέσι της. Το συγκεκριμένο κάλυμμα ήταν κεντημένο με χρυσά φλουριά και η απώλεια το έριξε σε βαθιά απόγνωση. Απελπισμένη και χωρίς άλλη ελπίδα, κατέφυγε στον Άγιο Σοφιανό και τον παρακάλεσε να τη βοηθήσει.

Εκείνος προσευχήθηκε θερμά στον Κύριο και της αποκάλυψε ότι το χαμένο φέσι βρισκόταν μέσα στη φωλιά ενός πελαργού. Της υπέδειξε μάλιστα με ακρίβεια και το σημείο όπου θα έπρεπε να αναζητήσει τη φωλιά εκείνη. Πράγματι, λίγο αργότερα η νεαρή γυναίκα βρήκε το πολύτιμο αντικείμενό της εκεί ακριβώς που της είχε υποδείξει ο Άγιος.

Έφυγε από κοντά του δοξάζοντας τον Θεό και ευγνωμονώντας θερμά τον πραότατο επίσκοπο για την πολύτιμη βοήθειά του. Οι ιστορικές πηγές και η ζωντανή προφορική παράδοση διασώζουν ακόμη ένα εκπληκτικό θαύμα του Αγίου επισκόπου. Κάποια μέρα ένας διαβάτης επισκέφθηκε τη Μονή του Αγίου Αθανασίου και οι πατέρες του διηγήθηκαν ένα θαύμα.

Στη συντροφιά ήταν παρών και ο ίδιος ο Άγιος Σοφιανός, ο οποίος άκουγε με προσοχή την κουβέντα τους. Ο ξένος όμως φάνηκε αμέσως δύσπιστος και στη συνέχεια εξέφρασε με έντονο τρόπο την απιστία του στους μοναχούς. Τότε σηκώθηκε ο Άγιος και πρόσταξε ένα νεαρό καλογέρι να πάρει από το αναμμένο τζάκι τρία κομμάτια ξύλο κερασιάς.

Ζήτησε από τον άπιστο ξένο και τον νεαρό μοναχό να τον ακολουθήσουν αμέσως στην αυλή της μονής. Πήρε στα χέρια του την αξίνα και φύτεψε στο χώμα τα τρία καμένα κομμάτια ξύλου της κερασιάς. Είπε τότε στον διαβάτη ότι αυτά θα ανθίσουν και θα καρποφορήσουν μέχρι την επόμενη άνοιξη.

Με αυτόν τον τρόπο ο ίδιος ο Θεός θα έδειχνε έμπρακτα ότι η διήγηση των πατέρων ήταν αληθινή. Πράγματι, με τις θερμές προσευχές του Αγίου τα καμένα ξύλα έπιασαν ρίζες, έβγαλαν φύλλα και καρπούς. Τα θαυμαστά αυτά δέντρα της κερασιάς βρίσκονται και στις μέρες μας μέσα στον περίβολο της Ιεράς Μονής.

Το ιερό αυτό μοναστήρι φέρει σήμερα και το όνομα του Αγίου, και ονομάζεται πλέον Μονή Αγίων Αθανασίου και Σοφιανού. Ο πραότατος ιεράρχης κοιμήθηκε εν Κυρίω στις είκοσι έξι Νοεμβρίου του έτους χίλια επτακόσια έντεκα. Η τιμία κάρα του και τα ιερά του λείψανα φυλάσσονται έκτοτε με μεγάλη ευλάβεια μέσα σε περίτεχνες θήκες.

Τα ιερά αυτά κειμήλια παρέμειναν για μεγάλο διάστημα στη Μονή του Οσίου, ως πολύτιμοι θησαυροί της πίστεως. Για λόγους ασφαλείας όμως μεταφέρθηκαν αργότερα από τον ευλαβέστατο ιερέα του χωριού πατέρα Ευθύμιο Καλαμά. Μαζί με τους πιστούς κατοίκους της Πολύτσανης φρόντισε να τα μεταφέρει στον κεντρικό Ιερό Ναό των Ταξιαρχών του χωριού.

Εκεί φυλάσσονται μέχρι σήμερα ως πηγή αγιασμού και ευλογίας για τους ευλαβείς προσκυνητές. Πλήθος πιστών από κάθε γωνιά της Ηπείρου καταφεύγει στη χάρη του Αγίου επισκόπου για παρηγοριά και βοήθεια. Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο με ιδιαίτερη λαμπρότητα στο χωριό της Πολύτσανης και στην ευρύτερη περιοχή του Πωγωνίου.

Έτσι, η αγιαστική παρουσία του πραότατου ιεράρχη συνεχίζει να ευλογεί τη Βόρειο Ήπειρο και τους πιστούς της.