Ο Ιέρων και η συνοδεία του από τη Μελιτινή

Δεκαοκτώ χριστιανοί κλείστηκαν μαζί του σε μια σπηλιά της Καππαδοκίας, για να μην υπηρετήσουν αυτοκράτορες που σκότωναν τους πιστούς. Όταν ήρθαν να τον στρατολογήσουν, ο Ιέρων άρπαξε ένα ξύλο και διασκόρπισε ολόκληρο απόσπασμα στρατιωτών μόνος του. Καταγόταν από τα Τύανα της μεγάλης Καππαδοκίας και τον μεγάλωσε με φόβο Θεού η μητέρα του Στρατονίκη.

Έχασε νωρίς τον πατέρα του και έζησε με τα δύο αδέρφια του, τον Ματρωνιανό και τον Αντώνιο, μέσα σε φτώχεια και αγάπη. Παρόλο που είχε λάβει αρκετή μόρφωση, αγάπησε τη γεωργία και δούλευε ταπεινά στα χωράφια. Στα χρόνια του Διοκλητιανού και του Μαξιμιανού εξαπολύθηκε σκληρός διωγμός κατά των χριστιανών της Αρμενίας και της Καππαδοκίας.

Οι αυτοκράτορες έστειλαν στις δύο επαρχίες τον Αγρικόλα και τον Λυσία με διπλή εντολή. Έπρεπε να θανατώσουν όσους αρνούνταν να θυσιάσουν στα είδωλα και να καταγράψουν στον στρατό τους δυνατούς νέους. Στον Λυσία ανέφεραν για τον Ιέρωνα, έναν γεωργό με ασυνήθιστη σωματική δύναμη και θάρρος.

Έτσι ξεκίνησε η ιστορία που γέμισε τη Μελιτινή με μάρτυρες. Οι στρατιώτες πήγαν να τον συλλάβουν στο χωράφι, μα εκείνος αρνήθηκε να συνταχθεί με ειδωλολάτρες. Όταν θέλησαν να τον αρπάξουν με τη βία, τους χτύπησε με ένα ξύλο και τους κυνήγησε σαν λιοντάρι που τρέπει σε φυγή κατσικάκια.

Ντροπιασμένοι οι στρατιώτες ξαναμαζεύτηκαν με ενισχύσεις, μα ο Ιέρων κλείστηκε σε μια κοντινή σπηλιά. Μαζί του βρίσκονταν δεκαοκτώ χριστιανοί που τον ακολούθησαν με τη θέλησή τους. Από εκεί απέκρουαν κάθε επίθεση των στρατιωτών, χωρίς κανείς να τολμά να πλησιάσει την είσοδο.

Ο Λυσίας έστειλε τότε τον Κυριακό, στενό φίλο του Ιέρωνος, για να τον πείσει με πραότητα. Εκείνος συμβούλεψε τους στρατιώτες να απομακρυνθούν και μπήκε μόνος στη σπηλιά. Με ήρεμη και φιλική συζήτηση έπεισε τον Ιέρωνα να μην αντιστέκεται και να καταταγεί.

Πέρασαν πρώτα από το σπίτι, όπου η τυφλή και ηλικιωμένη μητέρα του τον αποχαιρέτησε με σπαραγμό. Τον ονόμαζε στήριγμα των γηρατειών της και φως των σβησμένων της ματιών. Ο Ιέρων πήρε μαζί του τον συγγενή του Βίκτωρα, τον Ματρωνιανό και τον Αντώνιο και κίνησε με τους στρατιώτες για τη Μελιτινή.

Ο δρόμος τους ήταν δρόμος προετοιμασίας για το μαρτύριο. Πριν φτάσουν στην πόλη, τους πρόλαβε η νύχτα και κοιμήθηκαν στην ύπαιθρο μέσα στο σκοτάδι. Στον ύπνο του ο Ιέρων είδε άνδρα ντυμένο στα λευκά, που του ανήγγειλε με γλυκύτητα το επερχόμενο στεφάνι του μαρτυρίου.

Όταν ξύπνησε, φανέρωσε στους συντρόφους του τη μυστική παρηγοριά του Θεού και ξεκίνησε με χαρά τον δρόμο. Έλεγε ότι η ψυχή του δεν αξίζει να ανταλλαχθεί με κανένα κέρδος του κόσμου τούτου. Μόνο τον πονούσε η σκέψη της γερασμένης και τυφλής μητέρας του, που έμενε μόνη και αβοήθητη.

Παρέδωσε όμως εκείνη στον Θεό, που είναι πατέρας των ορφανών και προστάτης των χηρών. Φτάνοντας στη Μελιτινή, κλείστηκε στη φυλακή μαζί με άλλους τριάντα δύο χριστιανούς αγωνιστές. Εκεί τους μίλησε με θέρμη για τη ματαιότητα της επίγειας ζωής και τη δόξα των ουρανών.

Τους προέτρεψε να μην προσκυνήσουν τα είδωλα και να προσφέρουν θυσία αίνου στον αληθινό Θεό. Οι σύντροφοί του δέχτηκαν τα λόγια του σαν μέλι, γλυκά και σωτήρια για την ψυχή τους. Όλοι μαζί διακήρυξαν ότι προτιμούν να πεθάνουν για τον Χριστό παρά να ζήσουν στη ματαιότητα.

Όταν ξημέρωσε, ο Λυσίας τους κάλεσε στο δικαστήριό του και τους πίεσε να θυσιάσουν στους θεούς της αυτοκρατορίας. Εκείνοι απάντησαν ότι μόνο τον Δημιουργό του ουρανού και της γης προσκυνούν, όχι έργα χειρών ανθρώπινων. Κάποιος έδειξε στον δικαστή τον Ιέρωνα ως τον άνδρα που είχε νικήσει τους στρατιώτες στα χωράφια του.

Ο Ιέρων ομολόγησε τα πάντα με θάρρος και είπε ότι μίσησε τους εχθρούς του Θεού του. Ο Λυσίας οργίστηκε για την τόλμη του και διέταξε να κόψουν το χέρι του από τον αγκώνα. Οι υπόλοιποι μάρτυρες δάρθηκαν ανελέητα και ρίχτηκαν πάλι στη φυλακή ευχαριστώντας τον Θεό.

Ένας μόνο, ο συγγενής Βίκτωρ, λύγισε από τον φόβο και δωροδόκησε τον γραμματέα, για να σβήσει το όνομά του από τον κατάλογο. Βγήκε κρυφά τη νύχτα, αλλά σύντομα πέθανε χάνοντας και το κτήμα και τη ζωή και το στεφάνι. Ο Ιέρων έκλαψε πικρά για τον συγγενή του, που αντάλλαξε την αιώνια χαρά με μια πρόσκαιρη ανάπαυση.

Κάλεσε τότε τον Ματρωνιανό και τον Αντώνιο και τους εμπιστεύτηκε την τελευταία του διαθήκη με προσοχή. Παρέδωσε στην αδελφή του Θεοτιμία την περιουσία της Πισιδίας για να τελεί μνημόσυνα στην ημέρα του θανάτου του. Όλα τα υπόλοιπα τα άφησε στη μητέρα του, ενώ ζήτησε να της δοθεί και το κομμένο του χέρι ως ιερή ευλογία.

Την πέμπτη ημέρα ο Λυσίας τους ανέκρινε ξανά με κολακείες και απειλές, χωρίς όμως κανένα αποτέλεσμα στις ψυχές τους. Τους χτύπησαν με ράβδους χωρίς έλεος και τελικά τους καταδίκασε όλους σε αποκεφαλισμό με ξίφος. Στον δρόμο προς τον τόπο της εκτέλεσης οι μάρτυρες προχωρούσαν ψάλλοντας τους στίχους του ψαλμού.

Έλεγαν μακάριοι όσοι βαδίζουν χωρίς ψεγάδι στον δρόμο του νόμου του Κυρίου. Φτάνοντας στο τέλος, γονάτισαν και παρακάλεσαν τον Ιησού Χριστό να δεχθεί τις ψυχές τους. Οι κεφαλές τους κόπηκαν από το ξίφος και τα σώματα κηδεύτηκαν κρυφά από άλλους πιστούς σε ασφαλές μέρος.

Ο Ματρωνιανός και ο Αντώνιος ζήτησαν την κεφαλή του Ιέρωνος, μα ο Λυσίας απαίτησε ίσο βάρος χρυσού. Ένας πλούσιος χριστιανός, ονόματι Χρυσάφιος, έδωσε τον χρυσό και πήρε με τιμή τη μαρτυρική κεφαλή. Αργότερα έχτισε ναό στον τόπο του μαρτυρίου, ενώ το κομμένο χέρι το παρέλαβε με δάκρυα η μητέρα Στρατονίκη.