Ο Όσιος Ευδόκιμος ο Βατοπεδινός και το ευωδιαστό λείψανο

Μέσα στα ερείπια ενός κατεστραμμένου κοιμητηρίου, οι μοναχοί της Μονής Βατοπεδίου ανακάλυψαν έναν σκελετό γονατιστό, που κρατούσε στα χέρια του εικόνα της Παναγίας. Από εκείνο το άγνωστο λείψανο αναδυόταν μια ουράνια ευωδιά, η οποία γέμισε ολόκληρο τον χώρο και συγκλόνισε όλη την αδελφότητα του Αγίου Όρους. Ήταν η πέμπτη Οκτωβρίου του χίλια οκτακόσια σαράντα, όταν οι πατέρες ανακαίνιζαν το παλιό οστεοφυλάκιο της μονής.

Ξαφνικά η οροφή υποχώρησε και κάλυψε με μπάζα μία από τις γωνίες του χώρου. Καθώς οι μοναχοί άρχισαν να καθαρίζουν τα συντρίμμια, ένιωσαν αμέσως μια θαυμαστή ευωδιά να απλώνεται γύρω τους. Όταν αφαίρεσαν τα χώματα, αντίκρισαν τον σκελετό ντυμένο με υφασμάτινο χιτώνα, σε στάση γονυκλισίας.

Τα χέρια του ήταν σταυρωμένα στο στήθος και έσφιγγαν μια εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου. Η ευωδιά ήταν τόσο έντονη, ώστε γέμιζε όλον τον γύρω χώρο και προκαλούσε δέος στους μοναχούς. Η αδελφότητα κατάλαβε αμέσως πως βρισκόταν μπροστά σε λείψανο ανθρώπου ευαρεστήσαντος τον Κύριο.

Από τα ενδύματα συμπέραναν ότι ο άγνωστος όσιος είχε κοιμηθεί κάπου μέσα στο πρώτο μισό του δέκατου έβδομου αιώνα. Εκείνες τις ημέρες ζούσε ησυχαστικά στη μονή ο Αρχιεπίσκοπος Σμύρνης Χρύσανθος, ο οποίος είχε αποσυρθεί εκεί μετά τη διακονία του. Ο σεβάσμιος ιεράρχης απευθύνθηκε στον Μητροπολίτη Αδριανουπόλεως Γρηγόριο και στους μοναχούς με λόγια κατανυκτικά και διδακτικά.

Τους είπε ότι τα οστά των ανθρώπων, μετά τη διάλυση της σάρκας, συνήθως αποδίδουν στη γη έναν φόρο δυσοσμίας. Όμως τα λείψανα του αγνώστου αυτού οσίου ανέδιδαν μια παραδεισιακή ευωδιά, που μαρτυρούσε ξεκάθαρα την αγιότητά του. Ρώτησε λοιπόν την αδελφότητα αν δεν έπρεπε να συμπεράνουν πως το Πνεύμα του Θεού, το οποίο κατοικούσε μέσα στον όσιο όσο ζούσε, δεν τον εγκατέλειψε ούτε μετά τον θάνατό του.

Προέτρεψε όλους να δοξάσουν τον Κύριο, ο οποίος είναι θαυμαστός μέσα στους αγίους του, και να τιμήσουν τον πιστό δούλο του. Τα ευωδιαστά λείψανα μεταφέρθηκαν με ευλάβεια στο καθολικό της μονής το βράδυ της τέταρτης Οκτωβρίου. Αμέσως άρχισαν να επιτελούνται θαυμαστές ιάσεις, ενώ πλήθος προσκυνητών έσπευδαν να αγγίξουν τα ιερά οστά και να πάρουν την ευλογία.

Με την ευλογία του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, η αδελφότητα έδωσε στον άγνωστο όσιο το συμβολικό όνομα Ευδόκιμος, που δηλώνει τη χάρη και την ευαρέστηση. Οι πατέρες συμφώνησαν ότι αν ο ίδιος δεν επιθυμούσε να δοξαστεί με αυτό το όνομα, θα εμφανιζόταν στους μοναχούς και θα φανέρωνε το αληθινό του. Παρέμενε όμως μυστήριο πώς ακριβώς το σώμα του ενταφιάστηκε στον χώρο εκείνον.

Σύμφωνα με τη μοναστική τάξη, ο κεκοιμημένος μοναχός θάβεται πρώτα στο χώμα και μετά από τρία χρόνια τα οστά του τοποθετούνται στο οστεοφυλάκιο. Σύμφωνα με μία παράδοση, ο όσιος προαισθάνθηκε την ώρα της κοιμήσεώς του, αλλά δεν αποκάλυψε τίποτε σε κανέναν αδελφό. Πήρε μαζί του την εικόνα της Παναγίας και κρύφτηκε σε μια απόμερη γωνιά του οστεοφυλακίου.

Εκεί παρέδωσε ταπεινά και σιωπηλά την ψυχή του στον Κύριο, χωρίς μάρτυρες και χωρίς τιμές. Έτσι, ο νεοφανής όσιος Ευδόκιμος τιμάται από τότε στο Άγιον Όρος ως κρυφός εργάτης της αρετής και της προσευχής. Τα ιερά του λείψανα εξακολουθούν να αναδίδουν την ίδια ουράνια ευωδιά μέχρι σήμερα, και διακρίνονται για τα πολυάριθμα θαυμαστά σημεία τους.

Ένας μοναχός του Αγίου Όρους, που έπασχε από βαριά φυματίωση και βρισκόταν κοντά στον θάνατο, θεραπεύτηκε προσευχόμενος θερμά στον όσιο. Ένας άλλος μοναχός, ονόματι Γαβριήλ, βρήκε επίσης την υγεία του με τις πρεσβείες του αγίου. Σε ένδειξη ευγνωμοσύνης, ο Γαβριήλ δώρισε στη μονή μια πολύτιμη ασημένια λειψανοθήκη, για να φυλάσσεται μέσα η τίμια κάρα του Ευδοκίμου.

Λίγο καιρό μετά την εύρεση του λειψάνου, ένας μοναχός του Βατοπεδίου είδε ένα παράδοξο όραμα. Σε αυτό, ο ίδιος ο όσιος του αποκάλυψε ότι το πραγματικό του όνομα ήταν Σάββας. Η μοναστική παράδοση συνεχίζει να ταυτίζει τον άγιο Ευδόκιμο με τον όσιο Σάββα τον Βατοπεδινό, ο οποίος έζησε κατά τον δέκατο τέταρτο αιώνα.

Ωστόσο, διατυπώθηκαν αμφιβολίες για αυτή την ταύτιση και η Εκκλησία δεν αποφάνθηκε επίσημα. Με τις πρεσβείες του οσίου πατρός Ευδοκίμου, ας απαλλαγούμε από τις θλίψεις της ψυχής και ας κληρονομήσουμε τη Βασιλεία.