Ο Άγιος Γρηγόριος της Χάντζτα και η έρημος του Κλαρτζέτι

Σε ηλικία εκατόν δύο ετών, ο Άγιος Γρηγόριος έδωσε εντολή να μοιραστούν κεριά σε όλα τα μοναστήρια της ερήμου του Κλαρτζέτι. Όταν προσευχόταν στο κελί του, το σώμα του φωτιζόταν σαν ήλιος και ακτίνες φωτός σε σχήμα σταυρού έβγαιναν από πάνω του. Ο μικρός Γρηγόριος μεγάλωσε στην αυλή του ηγεμόνα της Καρτλίας Νέρση, καθώς η οικογένειά του ανήκε στην αριστοκρατία της Μεσχετίας.

Έλαβε μόρφωση ανάλογη με την ευγενική του καταγωγή και έδειξε ιδιαίτερη κλίση στις επιστήμες και στη θεολογία. Ήταν ένας νέος εκλεκτός του Θεού, αφοσιωμένος υπερβολικά στις σπουδές του. Σε σύντομο χρονικό διάστημα αποστήθισε τους Ψαλμούς και γνώρισε σε βάθος τις διδασκαλίες της Εκκλησίας.

Έμαθε επιπλέον αρκετές γλώσσες και κρατούσε στη μνήμη του πολλά θεολογικά έργα ολόκληρα. Οι δικοί του εξέφρασαν την επιθυμία να τον δουν να εισέρχεται στην ιεροσύνη, όταν ήταν ακόμη πολύ νέος. Ο συνετός νέος είχε από νωρίς ποθήσει την πνευματική ζωή, όμως θεωρούσε τον εαυτό του ανέτοιμο για μια τόσο μεγάλη ευθύνη.

«Η υπερηφάνειά μου δεν με αφήνει να ικανοποιήσω αυτή σας την επιθυμία», τους απάντησε με ταπείνωση. Τελικά δέχθηκε να χειροτονηθεί πρεσβύτερος, αλλά οι τοπικοί άρχοντες ζητούσαν να τον χειροτονήσουν επίσκοπο. Τρομαγμένος από αυτή την προοπτική, ο Γρηγόριος έφυγε κρυφά για τη νοτιοδυτική Γεωργία μαζί με τρεις ομόψυχους συντρόφους.

Μαζί του ήταν ο ξάδερφός του Σάβα, μελλοντικός επίσκοπος και αναγεννητής της μονής Ίσχανι, ο Θεόδωρος και ο Χριστόφορος. Ο Θεόδωρος έκτισε αργότερα τη μονή Νέτζβι και ο Χριστόφορος τη μονή του Αγίου Κηρύκου στο Ντβίρι. Οι τέσσερις αδελφοί ήταν ενωμένοι στην πίστη και στην αγάπη του Θεού, σαν μία ψυχή σε τέσσερα σώματα.

Έφτασαν στη μονή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου στην Οπίζα και παρουσιάστηκαν στον ηγούμενο Γεώργιο. Με την ευλογία του εργάστηκαν εκεί για δύο ολόκληρα χρόνια με μεγάλο ζήλο. Έπειτα ο Άγιος Γρηγόριος επισκέφθηκε τον μοναχό Χβέδιο, τον δίκαιο ερημίτη της Χάντζτα.

Πριν φτάσει ο Γρηγόριος, ο Χβέδιος είχε ήδη λάβει σημείο από τον Θεό για το μέλλον. Του είχε αποκαλυφθεί ότι θα κτιζόταν μοναστήρι στη Χάντζτα από τα χέρια του πρεσβυτέρου Γρηγορίου. Οι προσευχές του Γρηγορίου ανέβαιναν ενώπιον του Θεού σαν ευωδιαστό θυμίαμα και εκείνος γοητεύτηκε αμέσως από τον τόπο.

Οι μοναχοί αναγκάστηκαν να κτίσουν το μοναστήρι σε πολύ δύσκολες συνθήκες, σε έδαφος πετρώδες και ορεινό. Δεν είχαν τα κατάλληλα εργαλεία, αλλά πρώτα ανήγειραν έναν ξύλινο ναό και έπειτα τέσσερα κελιά με μια τράπεζα. Κοντά τους ζούσε ένας ευγενής με το όνομα Γαβριήλ Νταπαντσούλι και ο Γρηγόριος ζήτησε τη βοήθειά του.

Εκείνος με μεγάλη χαρά πρόσφερε την πέτρα, την εργασία και την τροφή που χρειάζονταν για να ολοκληρωθεί το έργο. Έτσι θεμελιώθηκε ο πρώτος ναός της μονής Χάντζτα στην ορεινή εκείνη περιοχή της Γεωργίας. Ο Γαβριήλ ενημέρωσε τον ευσεβή βασιλιά Ασότ Κουροπαλάτη και ο ηγεμόνας κάλεσε τον Άγιο Γρηγόριο στο παλάτι.

Τον υποδέχθηκε με μεγάλη τιμή, ζήτησε την ευλογία του για τη βασιλική οικογένεια και ρώτησε για τη ζωή των μοναχών. Στη συνέχεια του πρόσφερε γενναιόδωρη δωρεά για το μοναστήρι και χάρισε ένα μεγάλο εύφορο κτήμα στο Σατμπέρντι. Οι γιοι του βασιλιά, οι πρίγκιπες Αδαρνέρσε, Μπαγκράτ και Γκουαράμ, βοήθησαν επίσης γενναιόδωρα την αδελφότητα.

Στα αιματηρά χρόνια της αραβικής κυριαρχίας, όταν ο λαός της Γεωργίας βυθιζόταν σε βαθιά απόγνωση, η έρημος του Κλαρτζέτι γινόταν όαση. Εκεί συνέρρεαν οι πιο εκλεκτοί γιοι του έθνους και η μοναστική πολιτεία έπαιρνε σάρκα και οστά μέσα στη δοκιμασία. Οι κανόνες του μοναστηριού ήταν αυστηροί και η ζωή των αδελφών ήταν λιτή και ασκητική.

Σε κάθε κελί υπήρχε μόνο ένα κοντό και σκληρό κρεβάτι μαζί με μια μικρή κανάτα νερού. Μέσα στα κελιά δεν άναβαν ούτε φωτιά ούτε κεριά, παρά μόνο τη φλόγα της προσευχής στην καρδιά τους. Ο Άγιος Γρηγόριος έγινε γνωστός σε ολόκληρη τη Γεωργία για την αγιότητα και τη σοφία του.

Ύστερα από αίτημα του βασιλιά Δημητρίου του Δευτέρου της Αμπχαζετίας, έκτισε μοναστήρι στο χωριό Ουμπίσι της Ιμερετίας. Όρισε ηγούμενο τον μαθητή του Ιλαρίωνα τον Ιεροσολυμίτη και έδωσε σε εκείνο τον τόπο πνευματική ζωή και τάξη. Το μοναστήρι θεμελιώθηκε στο σύνορο της δυτικής και της ανατολικής Γεωργίας, καθώς ο άγιος προέβλεπε την ένωση των δύο βασιλείων.

Ο Κύριος ενεργούσε πολλά θαύματα μέσα από τον Άγιο Γρηγόριο και η φήμη του ξεπερνούσε τα όρια της ερήμου. Κάποτε ο κωδωνοκρούστης του ναού πλησίαζε το κελί του ηγουμένου και είδε μέσα από εκεί να βγαίνει ένα παράξενο φως. Γνώριζε ότι ο άγιος δεν είχε ανάψει ούτε φωτιά ούτε λυχνάρι και τρόμαξε, νομίζοντας ότι ξέσπασε πυρκαγιά.

Στην πραγματικότητα ο άγιος προσευχόταν και ακτίνες φωτός σε σχήμα σταυρού έβγαιναν από το σώμα του. Ο σεβάσμιος Γρηγόριος στάθηκε σταθερός υπερασπιστής της ηθικής και δεν δίστασε να ελέγξει ακόμη και τον βασιλιά Ασότ. Όταν η συμπεριφορά του ηγεμόνα ερχόταν σε αντίθεση με τις αξίες του λαού της Γεωργίας, εκείνος μιλούσε με παρρησία.

Είχε ενώσει τους συντρόφους του στην αγάπη του Θεού, αλλά ανάμεσα στα ρόδα φύτρωσε ένα αγκάθι. Κάποιος Τσκίρ, προστατευόμενος του εμίρη της Τιφλίδας Σαχάκ, μηχανεύτηκε να καταλάβει την επισκοπική έδρα του Άντσι. Πήρε με τη βία τον καθεδρικό ναό και διέπραξε πολλές βλασφημίες μέσα στον ιερό χώρο.

Ο κλήρος και ιδιαίτερα ο σεβάσμιος Γρηγόριος καταδίκασαν αυτή τη συμπεριφορά με σαφήνεια και αυστηρότητα. Όμως ο Τσκίρ τυφλώθηκε από την υπερηφάνεια και προσέλαβε δολοφόνο για να εξοντώσει τον άγιο. Ο Γρηγόριος προαισθάνθηκε σαν προφήτης τον κίνδυνο, αλλά βγήκε ωστόσο να συναντήσει τον δολοφόνο.

Όταν εκείνος πλησίαζε από μακριά, είδε ένα λαμπρό φως να περιβάλλει τον άγιο πατέρα. Πάγωσε από τον φόβο του και το χέρι του ξεράθηκε αμέσως, χωρίς να μπορεί πια να το κουνήσει. Μόνο οι προσευχές του Άγιου Γρηγορίου τον θεράπευσαν και του επέτρεψαν να επιστρέψει στο σπίτι του ζωντανός.

Η Εκκλησία αφόρισε τότε τον Τσκίρ και εκείνος κατέφυγε στον εμίρη για να βρει προστασία. Με τη βοήθεια του Σαχάκ ο Τσκίρ επέστρεψε στον θρόνο του Άντσι και έστειλε στρατιωτικό απόσπασμα κατά της μονής. Οι μοναχοί της Χάντζτα και ο ηγούμενός τους υποδέχθηκαν τους επιτιθέμενους με πραότητα και ζήτησαν χρόνο να τελέσουν την κυριακάτικη Λειτουργία.

Όλη η αδελφότητα προσευχόταν με δάκρυα στον Κύριο, παρακαλώντας τον να σώσει το μοναστήρι από την καταστροφή. Πριν τελειώσει η θεία Λειτουργία, έφτασε από το Άντσι αγγελιοφόρος με την είδηση ότι ο Τσκίρ είχε πεθάνει ξαφνικά. Προς το τέλος της ζωής του ο Άγιος Γρηγόριος έμενε κυρίως στη μονή Σατμπέρντι, την οποία είχε κτίσει ο ίδιος.

Όταν έλαβε σημείο ότι ο θάνατός του πλησίαζε, μοίρασε κεριά σε όλες τις μονές της ερήμου του Κλαρτζέτι. Ζήτησε να ανάψουν την ημέρα της κοιμήσεώς του και να τον θυμηθούν, καθώς αποχαιρετούσε με πόνο τη Χάντζτα. Την ημέρα της κοιμήσεώς του συγκεντρώθηκαν άγιοι πατέρες από ολόκληρο το Κλαρτζέτι για να λάβουν την τελευταία ευλογία.

Ο Γρηγόριος τους ευλόγησε, τους νουθέτησε για τελευταία φορά και παρέδωσε την ψυχή του στον Θεό. Όταν εξέπνευσε, ακούστηκε φωνή από τον ουρανό που τον καλούσε να εισέλθει στη χαρά του Κυρίου του. Ο όσιος Γρηγόριος κοιμήθηκε στις πέντε Οκτωβρίου του έτους οκτακόσια εξήντα ένα, σε ηλικία εκατόν δύο ετών, και τάφηκε ανάμεσα στους αδελφούς του.