Όσιος Μελέτιος ο εν Υψενή

Μια στήλη ολόλαμπρου φωτός κατέβηκε από τον ουρανό και στάθηκε πάνω σε μια αιωνόβια ελιά της Ρόδου, φανερώνοντας κρυμμένη εικόνα της Παναγίας. Λίγο αργότερα, η ίδια η Θεοτόκος εμφανίστηκε στον νεαρό ασκητή και του υπέδειξε θησαυρό κρυμμένο στη γη, για να ξαναχτίσει το ερειπωμένο μοναστήρι της. Ο Όσιος γεννήθηκε στα τέλη του δέκατου όγδοου αιώνα στο χωριό Λάρδος της Ρόδου και πήρε στο βάπτισμα το όνομα Εμμανουήλ.

Οι ευσεβείς γονείς του Νικόλαος και Σταματία τον ανέθρεψαν με φόβο Θεού και αγάπη προς τις παραδόσεις του Γένους. Από βρέφος ακόμη φανερώνονταν τα σημάδια της εκλογής του, αφού αρνιόταν να θηλάσει το μητρικό γάλα κάθε Τετάρτη και Παρασκευή. Όταν μεγάλωσε λίγο, μοίραζε στους φτωχούς αγαθά από την πατρική αποθήκη, και εκείνα ποτέ δεν λιγόστευαν.

Το θαύμα προκάλεσε έκπληξη στους γονείς του, οι οποίοι προηγουμένως τον είχαν επιπλήξει για την απλόχερη ελεημοσύνη του. Ο εφημέριος του χωριού του δίδαξε γράμματα και ο νεαρός ρίχτηκε με ζήλο στη μελέτη των βίων των Αγίων. Καθώς μελετούσε τους Αγίους, ο νεαρός Εμμανουήλ προσπαθούσε να μιμηθεί τους αγώνες τους με αγρυπνία, προσευχή και νηστεία.

Στην ψυχή του άναψε ο θείος πόθος και αποσυρόταν συχνά στο δάσος, ώστε να προσεύχεται απερίσπαστος με δάκρυα θερμά και ολονύκτιες γονυκλισίες. Ο αγαπημένος του τόπος ήταν ένα σπήλαιο κοντά στην ερειπωμένη τότε αρχαία Μονή της Υπεραγίας Θεοτόκου του Ύψους. Μια νύχτα, ενώ προσευχόταν εκεί, είδε το θαυμαστό όραμα του φωτός πάνω στην ελιά και βρήκε την παλαιά εικόνα της Παναγίας.

Γονάτισε με δέος, σήκωσε την εικόνα στα χέρια του και την ασπάστηκε με πνευματική αγαλλίαση, ψάλλοντας ύμνους ευγνωμοσύνης στη Θεομήτορα. Λίγες νύχτες αργότερα, του εμφανίστηκε η Μητέρα του Κυρίου και του ζήτησε να χτίσει ναό στον τόπο της ευρέσεως. Παράλληλα του υπέδειξε το σημείο όπου θα έσκαβε, για να βρει τον θησαυρό που χρειαζόταν η οικοδομή.

Ο νεαρός υπάκουσε αμέσως και βρήκε πράγματι κρυμμένο πλούτο εκεί που του είπε η Παναγία. Έπειτα εξασφάλισε την άδεια από τις τουρκικές αρχές και ξεκίνησε αμέσως το ιερό έργο της ανοικοδομήσεως. Ο Όσιος έχτισε τον ναό και γύρω του πολλά κελιά, για να στεγάσουν τη νέα μοναστική αδελφότητα.

Έλαβε το αγγελικό σχήμα, μετονομάστηκε Μελέτιος και εγκαταστάθηκε εκεί με ζήλο υπερβάλλοντα για τον καλό αγώνα. Ο αρχιερέας του τόπου, βλέποντας την αρετή και την καθαρότητά του, τον χειροτόνησε διάκονο και πρεσβύτερο. Του ανέθεσε επίσης το διακόνημα της πνευματικής πατρότητας και τον εγκατέστησε ηγούμενο της επανιδρυμένης Μονής.

Η φήμη του απλώθηκε σε όλο το νησί και πλήθος πιστών έρχονταν να εξομολογηθούν και να ακούσουν τις νουθεσίες του. Συχνά ο ίδιος επισκεπτόταν τα χωριά της Ρόδου, για να λειτουργήσει και να στηρίξει τους κατοίκους στην πίστη των πατέρων τους. Με την προσευχή του θεράπευσε ασθενείς και ελευθέρωσε πολλούς δαιμονισμένους από την επήρεια των ακαθάρτων πνευμάτων.

Είχε στο έπακρο την αρετή της ελεημοσύνης και κανείς δεν έφευγε από κοντά του χωρίς να λάβει τα απαραίτητα. Φιλοξενούσε με αβραμιαία διάθεση τους επισκέπτες και δεχόταν στη Μονή τους καταδιωκόμενους από τους Οθωμανούς, προσφέροντας προστασία και παρηγοριά σε όλους. Ιδιαίτερα επέμενε ο μακάριος να διδάσκει τις Χριστιανές γυναίκες να μη συνάπτουν γάμους με αλλόθρησκους.

Οι διδαχές του ενοχλούσαν τους Οθωμανούς, οι οποίοι έψαχναν ευκαιρία να τον δολοφονήσουν. Αφορμή στάθηκε η αδελφή ενός επιτρόπου της εκκλησίας της Λάρδου, η οποία είχε άνομες σχέσεις με τους ζαπτιέδες της Λίνδου. Ο Όσιος, μόλις το πληροφορήθηκε, ζήτησε από τον αδελφό της να την παροτρύνει να σταματήσει τα αμαρτωλά της έργα.

Το ίδιο έκαναν και οι δημογέροντες του χωριού, αλλά οι συστάσεις τους έγιναν γνωστές στους Οθωμανούς. Εκείνοι πήγαν νύχτα στη Λάρδο, σκότωσαν δύο δημογέροντες και κατευθύνθηκαν προς τη Μονή για να σκοτώσουν τον Όσιο. Απέτυχαν όμως στον σκοπό τους, γιατί ο μακάριος είχε ειδοποιηθεί έγκαιρα και είχε αποχωρήσει από το μοναστήρι.

Άλλη φορά ένας Τούρκος, ο Αλής, τον είδε να συνοδεύεται από ωραία γυναίκα και έκανε πονηρές σκέψεις γι αυτόν. Όταν μπήκε στον ναό βρήκε μόνο τον Όσιο να προσεύχεται, ενώ τα μέλη του παρέλυσαν και τρόμαξε. Κατάλαβε ότι η γυναίκα ήταν η Παναγία και έπεσε στα πόδια του ζητώντας με δάκρυα συγχώρηση.

Ο Όσιος τον θεράπευσε και εκείνος αφιέρωσε στην εικόνα της Θεοτόκου το χρυσό περιλαίμιο που σώζεται μέχρι σήμερα. Στο τέλος της επίγειας ζωής του ο Θεός επέτρεψε να δοκιμαστεί σκληρά ο μακάριος γέροντας. Ένας Τούρκος διέφθειρε μια Χριστιανή από τη Λάρδο, ονόματι Πελαγία, η οποία έπασχε από νοητική στέρηση.

Όταν φάνηκε η εγκυμοσύνη της, οι Τούρκοι την ανάγκασαν να υποδείξει τον Όσιο ως πατέρα του βρέφους. Τον κατήγγειλαν στον Μητροπολίτη Ρόδου, ο οποίος τον κάλεσε σε απολογία ενώπιον όλων. Ο Μελέτιος βρισκόταν ήδη σε προχωρημένη ηλικία και δεν άντεξε τις αιτιάσεις, αλλά εξέπνευσε μπροστά στα πόδια του αρχιερέα.

Η συκοφαντία αποκαλύφθηκε όταν ετοίμαζαν για την ταφή το σώμα του και φάνηκε καθαρά η εγκράτειά του. Ο αρχιερέας έδωσε εντολή να κηδευτεί το άγιο σκήνωμά του στον περίβολο του Μητροπολιτικού Ναού των Εισοδίων. Όταν αργότερα άνοιξαν τον τάφο του, βρήκαν τα λείψανά του να ευωδιάζουν σε μαρτυρία της αγιότητάς του.

Σήμερα στην Ιερά Μονή της Υψενής φυλάσσεται η τίμια κάρα και μικρό μέρος των τιμίων λειψάνων του. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, υπό τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο, προχώρησε στην επίσημη αγιοκατάταξή του προς δόξαν Θεού. **File:** `02_12_Όσιος_Μελέτιος_εν_Υψενή.