Όσιος Νικόδημος ο αγιασμένος της Τισμάνα

Στο Άγιον Όρος ένας νέος μοναχός από το Πρίλεπ συνδέθηκε στενά με τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά και τον πατριάρχη Φιλόθεο Κόκκινο. Λίγα χρόνια αργότερα ο ίδιος μοναχός μπήκε μέσα σε φωτιά και βγήκε ανέγγιχτος, χωρίς να καεί ούτε μία τρίχα από το κεφάλι του. Επρόκειτο για τον όσιο Νικόδημο της Τισμάνα, που γεννήθηκε γύρω στα χίλια τριακόσια είκοσι από Έλληνα πατέρα και Σερβίδα μητέρα, συγγενή του δεσπότη Λαζάρου.

Οι γονείς του τον ανέθρεψαν με βαθιά ορθόδοξη πίστη και τον στήριξαν στην αγάπη προς τον Χριστό. Από νέος αναζήτησε τη μοναχική ζωή και ασκήθηκε στο Άγιον Όρος, όπου έμαθε ζωγραφική και καλλιγραφία. Έζησε στις Μονές Ρωσικού και Χιλανδαρίου, της οποίας έγινε ηγούμενος με περίπου εκατό μοναχούς.

Κάτω από την πατρική του φροντίδα βρίσκονταν Έλληνες, Σέρβοι, Ρουμάνοι και Βούλγαροι αδελφοί. Έτρεφε τις ψυχές τους με την Αγία Γραφή και τα κείμενα των πατέρων της Εκκλησίας. Για ένα διάστημα ησύχασε σε σπήλαιο κοντά στο Χιλανδάρι, μέσα σε σιωπή και αδιάλειπτη προσευχή.

Η υπομονή του στους πειρασμούς και η νοερά προσευχή τον οδήγησαν στην κάθαρση της καρδιάς και στην απάθεια. Έτσι ο Κύριος τον αξίωσε με το χάρισμα της προοράσεως και της θαυματουργίας. Έπειτα ο όσιος έφυγε από τον Άθωνα και διέσχισε πολλούς τόπους, αναζητώντας πάντοτε τη σιωπή και την προσευχή στα βουνά.

Στην Κράινα της Βουλγαρίας ίδρυσε δύο μοναστήρια κατά το πρότυπο των αγιορείτικων και βοήθησε να ριζώσει εκεί ο αθωνικός ασκητισμός. Έζησε για λίγο κοντά στον άγιο βασιλέα των Σέρβων Λάζαρο και μετά κατέβηκε στις παραδουνάβιες χώρες της Ρουμανίας γύρω στα χίλια τριακόσια εξήντα τέσσερα. Πέρασε πολλές δοκιμασίες και πνευματικούς αγώνες, προσευχόμενος ακατάπαυστα μέσα στα βουνά και στα δάση.

Με τη βοήθεια των ηγεμόνων Βλαΐκου και Ράδου ίδρυσε πρώτα τη μονή Βοντίτσα, αφιερωμένη στον Μέγα Αντώνιο. Εκεί έθεσε σε εφαρμογή το κοινοβιακό τυπικό του αγίου Αθανασίου του Αθωνίτη και έζησε για αρκετά χρόνια ανάμεσα στους αδελφούς. Στη συνέχεια, ύστερα από θεϊκή αποκάλυψη, εγκαταστάθηκε στον τόπο που λεγόταν Τισμάνα.

Εκεί ίδρυσε νέα μονή και την αφιέρωσε στην Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου. Σύντομα συγκεντρώθηκε γύρω του πλήθος μοναχών από διάφορα έθνη, αναζητώντας πνευματικό πατέρα και οδηγό. Η παράδοση αναφέρει ότι ίδρυσε επίσης τις μονές Βράτνα, Μοναστηρίτσα, Πρίσλοπ, Γκούρα, Μοτρούλουϊ και Ίλοβατς.

Μέσα στην Τισμάνα ο όσιος έγινε ζωντανό παράδειγμα ασκητικής ζωής και πατρικής αγάπης για όλους τους αδελφούς. Τους οδηγούσε στον δρόμο της σωτηρίας με τον λόγο και ακόμη περισσότερο με τη σιωπηλή μαρτυρία των έργων του. Ο Θεός του χάρισε δύναμη να διώχνει τα ακάθαρτα πνεύματα και να θεραπεύει κάθε λογής αρρώστιες και αδυναμίες.

Στα τελευταία του χρόνια αποτραβήχτηκε σε ένα σπήλαιο, όπου η νηστεία και η αγρυπνία ήταν αδιάκοπο έργο της ζωής του. Κάθε Κυριακή κατέβαινε στη μονή για να λειτουργήσει, να θεραπεύσει τους αρρώστους και να διδάξει τους μοναχούς. Από όλη τη Ρουμανία έρχονταν ασθενείς, πονεμένοι και απελπισμένοι άνθρωποι, ζητώντας τη χάρη του θαυματουργού γέροντα.

Μερικοί θεραπεύονταν μόλις έφταναν στην Τισμάνα και άλλοι μόλις άγγιζαν τα ράσα του ή έπαιρναν την ευλογία του. Ανάμεσα στους θεραπευμένους βρισκόταν και η επιληπτική κόρη του ηγεμόνος Σιγισμούνδου. Λέγεται μάλιστα ότι κάποτε μπήκε ο ίδιος μέσα στη φωτιά και έμεινε αβλαβής.

Οι φλόγες δεν άγγιξαν ούτε τα ρούχα ούτε τις τρίχες του κεφαλιού του. Με τη δύναμη του Χριστού επιτέλεσε και πολλά άλλα θαύματα μέσα στη μονή του. Ο όσιος Νικόδημος ασχολήθηκε με αγάπη και με τη γραπτή παράδοση της Εκκλησίας μέσα στα μοναστήρια.

Γύρω στα χίλια τετρακόσια τέσσερα έγραψε ευαγγελιστάριο στη σλαβονική γλώσσα με δική του καλλιγραφία. Αλληλογραφούσε για θεολογικά ζητήματα με τον άγιο Ευθύμιο, πατριάρχη Τυρνόβου, και με πατέρες του Αγίου Όρους. Το μοναστήρι της Τισμάνα το ανέδειξε σε ξακουστό κέντρο καλλιγραφίας, αντιγραφής εκκλησιαστικών βιβλίων και μεταφράσεων.

Μαθητές του από τα τέλη του δέκατου τέταρτου αιώνα ίδρυσαν τη φημισμένη μονή Νεάμτς και άλλες παρόμοιες ασκητικές κοινότητες. Έτσι ο όσιος έγινε κεντρική μορφή για τη μετάδοση του ησυχασμού στη Ρουμανία και πνευματικός εργάτης για όλους τους βαλκανικούς λαούς. Με την παιδεία του συνέδεσε τις μονές της Ανατολικής Ευρώπης στα τέλη του Μεσαίωνα.

Ο σλαβικός κόσμος τον ονόμασε Γραικό, ενώ ο ρουμανικός λαός τον τιμά ιδιαίτερα ως διδάσκαλό του και πατέρα του. Έφτασε σε βαθύ γήρας μέσα στην αγιότητα και την προσευχή. Στις είκοσι έξι Δεκεμβρίου του έτους χίλια τετρακόσια έξι κοιμήθηκε εν Κυρίω και πέρασε στην αιώνια ζωή.

Τα τίμια λείψανά του ενταφιάστηκαν στη μονή της Τισμάνα. Όταν ο Θεός δόξασε τα λείψανα του οσίου με ευωδία μύρου και με χάρη θαυματουργίας, οι πατέρες τα ανακόμισαν από τον τάφο. Τα τοποθέτησαν μέσα στον ναό μαζί με τα λείψανα του αγίου Γρηγορίου του Δεκαπολίτη, στην ιερά Μονή Μπιστρίτσα.

Πολλά χρόνια αργότερα κάποιος άρχοντας της χώρας θέλησε να τα μεταφέρει στο Βουκουρέστι, μακριά από την Τισμάνα. Δεν ήταν όμως θέλημα του αγίου να φύγουν τα λείψανά του από το μοναστήρι του. Ο όσιος εμφανίστηκε σε όραμα σε έναν μοναχό και πρόσταξε να μιλήσει στον ηγούμενο.

Στη συνέχεια παρουσιάστηκε και στον ίδιο τον ηγούμενο, λέγοντας τα ίδια λόγια με σαφή εντολή. Οι πατέρες πήραν μόνο ένα δάχτυλο από το χέρι του οσίου και λίγο μύρο από τα λείψανα. Τα τοποθέτησαν μέσα σε κασσιτερένιο σκεύος μαζί με τον μολυβένιο σταυρό που φορούσε ο άγιος στον τράχηλό του.

Τα υπόλοιπα λείψανα κρύφτηκαν με προσοχή σε τόπο γνωστό μόνο στον ηγούμενο και σε έναν άλλο μοναχό. Με τον τρόπο αυτό η μονή προστάτεψε τον θησαυρό της και απέτρεψε τον σχεδιασμό του άρχοντα. Έκτοτε το ιερό σκεύος με το δάχτυλο, το μύρο και τον μολυβένιο σταυρό φυλάσσεται στη μονή της Τισμάνα ως ανεκτίμητος πνευματικός θησαυρός.

Κανείς δεν επιτρέπεται να πάρει από το άγιο μύρο, ούτε καν λίγη σταγόνα από αυτό. Επιτρέπεται όμως στους προσκυνητές να ασπάζονται το σκεύος, το οποίο σκορπίζει παντού μια ανέκφραστη ουράνια ευωδία. Τα αντικείμενα αυτά αρκούν για την παρηγοριά των μοναχών και των άλλων χριστιανών της περιοχής.

Συνεχίζουν να επιτελούν αμέτρητα θαύματα μέσα στα χρόνια, σε κάθε γενιά πιστών. Τα ακάθαρτα πνεύματα διώχνονται με την επίκληση του ονόματος του αγίου σε καιρό ανάγκης. Οι ασθένειες κάθε λογής υποχωρούν σε όσους καταφεύγουν με ζωντανή πίστη στον όσιο.

Ο κόσμος και η χώρα φυλάγονται με τις πρεσβείες του οσίου Νικοδήμου της Τισμάνα. Η ιερά μονή υπερασπίζεται πάντοτε από κάθε ορατό και αόρατο εχθρό που την απειλεί. Ύστερα από απόφαση της Ιεράς Συνόδου της Ρουμανικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, η πρώτη Ακολουθία προς τιμήν του τελέστηκε στη μητροπολιτική εκκλησία της Ολτενίας στην Κραϊόβα.

Η ετήσια μνήμη του εορτάζεται κάθε χρόνο στις είκοσι έξι Δεκεμβρίου με πολλή ευλάβεια.