Ο Ιερομάρτυρας Κωνστάντιος ο Ρώσος της Λαύρας

Μέσα στα ανάκτορα του Σουλτάνου, ένας Ρώσος ιερομόναχος πέταξε τα τούρκικα ρούχα και φόρεσε ξανά το φθαρμένο ράσο της μετάνοιας. Λίγες μέρες νωρίτερα είχε αρνηθεί τον Χριστό, μα τώρα ομολογούσε δημόσια την πίστη του γνωρίζοντας πως τον περιμένει ο αποκεφαλισμός. Ο Άγιος Κωνστάντιος γεννήθηκε στο Νοβγκορόντ της Ρωσίας και έγινε μοναχός στη φημισμένη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου.

Από νωρίς ξεχώρισε για την παιδεία του, καθώς γνώριζε με άνεση τη ρωσική, την τουρκική και την ελληνική γλώσσα. Υπηρέτησε ως εφημέριος στον ιερό ναό της Αγίας Σοφίας του Κιέβου και αργότερα στη ρωσική πρεσβεία της Κωνσταντινούπολης. Όσοι τον γνώριζαν τον σέβονταν βαθιά και τον θεωρούσαν άξιο μελλοντικό επίσκοπο της Εκκλησίας.

Όταν όμως ξέσπασε ο ρωσοτουρκικός πόλεμος, εκείνος προτίμησε την ησυχία του Άθωνα και κατέφυγε στη Μεγίστη Λαύρα. Εκεί βρήκε καταφύγιο πνευματικό, αλλά μέσα του φλεγόταν ο πόθος να προσκυνήσει τους Αγίους Τόπους. Πραγματοποίησε λοιπόν το προσκύνημά του στα Ιεροσόλυμα και επέστρεψε ξανά στην αγαπημένη του μονή.

Συνδέθηκε στενά με τον πρώην επίσκοπο Άρτης Νεόφυτο και με τον λόγιο παπα-Ιωνά Καυσοκαλυβίτη. Όταν αποκαταστάθηκε η ειρήνη ανάμεσα στη Ρωσία και την Τουρκία, ο Κωνστάντιος επέστρεψε στη βασιλεύουσα για να αναλάβει και πάλι τα καθήκοντά του. Υπηρέτησε ως εφημέριος στη ρωσική πρεσβεία, όπου τον γνώριζαν για την ευλάβεια και την παιδεία του.

Εκεί όμως, για λόγους που έμειναν άγνωστοι, ήρθε σε σοβαρή προστριβή με τον Ρώσο πρέσβη της εποχής. Είτε από φόβο για τη ζωή του είτε από θυμό και ταραχή, πήρε μια απόφαση που τον σημάδεψε. Παρουσιάστηκε στον Σουλτάνο και αρνήθηκε δημόσια τον Χριστό, ασπαζόμενος τη θρησκεία του Μωάμεθ.

Οι Τούρκοι τον υποδέχτηκαν με μεγάλες τιμές, του χάρισαν πλούσια δώρα και τον περιποιήθηκαν με κάθε τρόπο. Μέσα όμως στη χλιδή και τις κολακείες, η ψυχή του δεν έβρισκε καμία ανάπαυση ούτε παρηγοριά. Λίγες μέρες αρκούσαν για να συνειδητοποιήσει το βάρος του ολισθήματος και να ξυπνήσει μέσα του η μετάνοια.

Έκλαψε πικρά για την άρνησή του και άρχισε να ποθεί με σφοδρότητα το μαρτύριο του Χριστού. Η καρδιά του ζητούσε πλέον έναν μόνο δρόμο, εκείνον της ομολογίας και της εξιλέωσης ενώπιον του ουρανού. Πέταξε λοιπόν με αποστροφή τα πολυτελή τούρκικα ενδύματα που του είχαν χαρίσει στα ανάκτορα.

Φόρεσε ξανά ένα φτωχικό και φθαρμένο ράσο, σύμβολο της μοναχικής του αφιέρωσης και ταπείνωσης. Με αυτή τη μορφή παρουσιάστηκε ξανά μπροστά στον Σουλτάνο, χωρίς τον παραμικρό δισταγμό στην ψυχή του. Με γενναίο φρόνημα ομολόγησε τον Χριστό ως αληθινό Θεό και αποκήρυξε δημόσια τη θρησκεία του Μωάμεθ.

Οι Τούρκοι έμειναν έκπληκτοι από τη μεταστροφή του και από την παρρησία των λόγων του. Χωρίς καμία δικαστική διαδικασία ή ανάκριση, διέταξαν αμέσως τον αποκεφαλισμό του γενναίου ομολογητή. Ο μάρτυρας οδηγήθηκε στον τόπο της εκτέλεσης, μπροστά ακριβώς από τα ίδια τα ανάκτορα του Σουλτάνου.

Εκεί δέχτηκε τον μαρτυρικό θάνατο το χίλια επτακόσια σαράντα δύο μετά Χριστόν, κατ' άλλους δε το χίλια επτακόσια σαράντα τρία. Έτσι έπλυνε με το αίμα του την άρνηση εκείνων των ημερών και κέρδισε αιώνιο βραβείο στους ουρανούς. Το υπόμνημα για τον βίο και το μαρτύριό του συνέταξε με αγάπη ο πιστός του φίλος, ο παπα-Ιωνάς ο Καυσοκαλυβίτης.

Η διήγηση αυτή περιλαμβάνεται στο Νέο Μαρτυρολόγιο και τροφοδοτεί τις ψυχές των πιστών με θάρρος και ελπίδα.