Ο Άγιος Πέτρος ο Αλεξανδρείας, σφραγίδα των μαρτύρων

Μια παρθένος εγκλείστρια άκουσε φωνή από τον ουρανό τη νύχτα του μαρτυρίου του να λέει πως ο Πέτρος υπήρξε αρχή των αποστόλων και τέλος των μαρτύρων της Αλεξάνδρειας. Ο ίδιος ο Κύριος είχε εμφανιστεί στον άγιο μέσα στη φυλακή ως δωδεκαετές παιδί, με χιτώνα σχισμένο από επάνω έως κάτω εξαιτίας του Αρείου. Ο Πέτρος ανατράφηκε από τον μακάριο Θεωνά, αρχιεπίσκοπο Αλεξανδρείας, και διακρίθηκε για τη βαθιά παιδεία του στην ξακουστή σχολή της πόλεως.

Διαδέχθηκε τον διδάσκαλό του στον αρχιεπισκοπικό θρόνο σε χρόνια σκληρά, όταν οι αυτοκράτορες Διοκλητιανός και Μαξιμιανός εξαπέλυσαν φοβερό διωγμό κατά των χριστιανών. Τότε γέμισαν οι φυλακές μάρτυρες και το αίμα έβαφε δρόμους, πόλεις και αγρούς ολόκληρης της επαρχίας. Μέσα σε τέτοιον πόνο ο άγιος κυβέρνησε την Εκκλησία με υπομονή, σύνεση και ασταμάτητο κόπο για το ποίμνιό του.

Με τη διδασκαλία και τη στερεότητα του πνεύματός του στήριζε τους ολιγόψυχους και κρατούσε πολλούς μακριά από την πτώση. Πλήθος πιστών οδήγησε στον μαρτυρικό στέφανο, ενώ τους εξορισμένους αδελφούς ενίσχυε με επιστολές γεμάτες ζωντανή πατρική αγάπη. Εξορισμένος για τον Χριστό, ο άγιος περιόδευσε στην Τύρο, τη Φοινίκη και την Παλαιστίνη, στηρίζοντας παντού τα πνευματικά του παιδιά με γράμματα και προσευχή.

Φοβόταν μήπως κάποιος λυγίσει από τα βασανιστήρια και αρνηθεί τον Χριστό, γι αυτό προσευχόταν νύχτα και μέρα στον Θεό. Όταν επέστρεψε κρυφά στην Αλεξάνδρεια, επισκεπτόταν εξακόσιους πενήντα φυλακισμένους, ανάμεσά τους πολλούς πρεσβυτέρους και κληρικούς της τοπικής Εκκλησίας. Όλοι αυτοί παρέδωσαν τη ζωή τους μετά από φρικτά μαρτύρια, και ο άγιος ένιωθε χαρά πνευματική για τη γενναιότητά τους.

Φρόντιζε τις χήρες και τα ορφανά, κήρυττε τον λόγο του Θεού και τελούσε αδιάκοπα τις θείες λειτουργίες με φόβο Κυρίου. Ο πιστός λαός της Αλεξάνδρειας αυξανόταν συνεχώς, παρά τη σκληρότητα των διωκτών και τις απειλές των αρχόντων της πόλης. Καμία απειλή δεν μπορούσε να φράξει τον δρόμο εκείνων που ποθούσαν τη σωτηρία μέσα στην Εκκλησία.

Πολλοί εγκατέλειπαν περιουσίες και προσέτρεχαν στον άγιο, ζητώντας το άγιο βάπτισμα και αφήνοντας την ειδωλολατρική πλάνη πίσω τους. Έτσι το ποίμνιο μεγάλωνε και στερεωνόταν μέσα στη φωτιά του διωγμού με θαυμαστό τρόπο. Μέσα σε αυτή την ταραγμένη εποχή φάνηκε στην Αλεξάνδρεια ο αιρετικός Άρειος, λύκος βαρύς με ένδυμα προβάτου, σπέρνοντας ζιζάνια στο χωράφι του Χριστού.

Βλασφημούσε τη θεότητα του Ιησού Χριστού και προσπαθούσε να διασπάσει την ομολογία της Αγίας Τριάδος, παραδομένη ακέραιη στην Εκκλησία. Ο καλός ποιμένας τον έλεγξε επανειλημμένα και τον εμπόδιζε να διαδίδει τη βλάσφημη διδασκαλία του ανάμεσα στο ποίμνιο. Όταν όμως ο αιρετικός παρέμεινε αμετανόητος, ο άγιος Πέτρος τον αναθεμάτισε και τον αποχώρισε από την Εκκλησία ως σάπιο μέλος.

Τότε ο Άρειος έστειλε πρεσβυτέρους, ανάμεσά τους τον Αχιλλά και τον Αλέξανδρο, για να μεσιτεύσουν με υποκριτική μετάνοια στον αρχιεπίσκοπο. Επιθυμούσε να ανέλθει ο ίδιος στον θρόνο της Αλεξάνδρειας μετά τον θάνατο του δικαίου ποιμένα. Ο Θεός, που γνωρίζει τα κρυφά της ανθρώπινης καρδιάς, φανέρωσε στον μακάριο Πέτρο τη δολιότητα του αιρετικού μέσα στη νύχτα.

Όταν αργότερα οι πρεσβύτεροι παρακαλούσαν με δάκρυα να λυθεί η καθαίρεση, ο άγιος αρνήθηκε με βαθιά λύπη. Είπε πως δεν τον αποστρέφεται ο ίδιος, αλλά ο Θεός τον απορρίπτει για τη βλασφημία ενάντια στο Μυστήριο της Τριάδος. Καλώντας ιδιαιτέρως τους δύο πρεσβυτέρους, ο άγιος αποκάλυψε την οπτασία που δέχθηκε εκείνη την νύχτα μέσα στη φυλακή.

Φως μεγάλο έλαμψε γύρω του, και είδε τον Κύριο ως δωδεκαετές παιδί με πρόσωπο φωτεινότερο από τον ήλιο και ανέκφραστη δόξα. Φορούσε χιτώνα λευκό σχισμένο από επάνω έως κάτω, και τον κρατούσε με τα δύο χέρια του στο στήθος για να σκεπάζεται. Όταν ο άγιος ρώτησε ποιος έσχισε τον χιτώνα του Δημιουργού, ο Κύριος απάντησε πως ο άφρων Άρειος τον διέσπασε.

Ο αιρετικός χώρισε από Εκείνον τους ανθρώπους που εξαγόρασε με το τίμιο αίμα του στο σταυρό. Ο Κύριος τον πρόσταξε να μην δεχθεί τον λύκο στο ποίμνιο και να παραγγείλει το ίδιο στους διαδόχους του. Ο άγιος προφήτευσε ότι θα ανέβει στον θρόνο πρώτος ο Αχιλλάς και ύστερα ο Αλέξανδρος.

Παρήγγειλε σε όλους να μην δεχθούν ποτέ τον Άρειο σε εκκλησιαστική κοινωνία, όπως είχε ορίσει ο ίδιος ο Κύριος. Οι πρεσβύτεροι φιλούσαν με δάκρυα τα χέρια του, καταλαβαίνοντας πως ο πατέρας τους έφευγε πλέον για τον στέφανο του μαρτυρίου. Ο αυτοκράτορας Μαξιμιανός, μαθαίνοντας πόσοι ειδωλολάτρες επέστρεφαν στον Χριστό μέσω του αγίου, έστειλε τον τρίβουνο να τον φέρει σιδηροδέσμιο στη Νικομήδεια.

Ο λαός όμως της Αλεξάνδρειας περικύκλωσε τη φυλακή νύχτα και μέρα, έτοιμος να πεθάνει για τον πνευματικό του πατέρα. Άνδρες και γυναίκες, γέροντες και νέοι, μοναχοί και μοναχές φώναζαν πως πρώτα θα σκοτωνόταν εκείνοι και έπειτα ο διδάσκαλός τους. Ο τρίβουνος δίσταζε να προκαλέσει αιματοχυσία, αλλά είχε αυστηρή εντολή να εκτελέσει αμέσως τον αρχιεπίσκοπο της Εκκλησίας.

Ο ίδιος ο άγιος, βλέποντας τον κίνδυνο για το ποίμνιό του και ποθώντας τον Κύριο, αποφάσισε να παραδοθεί κρυφά. Έστειλε με έμπιστο υπηρέτη μήνυμα στον τρίβουνο, να ανοίξει νύχτα τον πίσω τοίχο της φυλακής. Έτσι κι έγινε μια νύχτα χειμωνιάτικη και ανεμώδη, και κανείς πιστός δεν άκουσε τους ήχους από το γκρέμισμα του τοίχου.

Ο άγιος σφράγισε τον εαυτό του με τον σταυρό, λέγοντας πως είναι καλύτερο ένας άνθρωπος να πεθάνει παρά όλος ο λαός. Βγήκε από το άνοιγμα και ακολούθησε τους στρατιώτες χωρίς δισταγμό προς το μαρτυρικό τέλος της επίγειας ζωής του. Οι στρατιώτες θαύμαζαν την ανδρεία του και τον οδήγησαν έξω από τα τείχη της πόλεως, στον τόπο μαρτυρίου του αποστόλου Μάρκου.

Εκεί αποκεφάλισαν τον αγιότατο ποιμένα, και η ψυχή του ανέβηκε καθαρή προς τον αγαπημένο της Νυμφίο. Την ίδια ώρα η παρθένος εγκλείστρια προσευχόταν κοντά στον τάφο του αποστόλου Μάρκου με δάκρυα κατάνυξης. Άκουσε τη φωνή του ουρανού που ανήγγειλε πως ο Πέτρος ήταν αρχή των αποστόλων και τέλος των Αλεξανδρινών μαρτύρων.

Όταν ξημέρωσε, ο λαός έμαθε με θρήνο πως ο πατέρας του οδηγήθηκε κρυφά στον τόπο της εκτέλεσης. Έσπευσαν όλοι μαζί, σήκωσαν με ευλάβεια το τίμιο σώμα και την κεφαλή, και τα μετέφεραν στον ναό. Τον έντυσαν με τα αρχιερατικά του άμφια και τον κάθισαν στον αρχιερατικό θρόνο, στο σύνθρονο του ιερού βήματος.

Στη ζωή του ο άγιος δεν είχε καθίσει ποτέ εκεί, αλλά μόνο στο σκαμνί στα πόδια του θρόνου. Είχε εξηγήσει στους κληρικούς πως έβλεπε ουράνιο φως και θεϊκή δύναμη να μένει επάνω στο σύνθρονο. Από φόβο και αναξιότητα δεν τολμούσε να ανέβει, και τώρα νεκρός δοξαζόταν στον θρόνο που στη ζωή του απέφευγε.

Ο άγιος Πέτρος υπήρξε σπουδαίος υπερασπιστής της Ορθοδοξίας και βαθύς θεολόγος της πρώτης Εκκλησίας. Από το έργο του για τη θεότητα του Ιησού Χριστού αντλήθηκαν αποσπάσματα στις Συνόδους της Εφέσου και της Χαλκηδόνας. Ανάμεσα στα συγγράμματά του ξεχωρίζουν οι Κανονικές Επιστολές, γνωστές και ως Κανόνες Μετανοίας, που η Εκκλησία τιμά εξαιρετικά.

Το μαρτύριό του συντελέστηκε τον χρόνο τριακόσια έντεκα, σφραγίζοντας τη μακρά σειρά των Αλεξανδρινών μαρτύρων του διωγμού. Ο λαός τον έθαψε με τιμή, δοξάζοντας τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, τον ένα Θεό της δόξης. Από τότε η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις είκοσι πέντε Νοεμβρίου με μεγάλη ευλάβεια.

Η Εκκλησία τον υμνεί ως πύργο θεϊκό και ακαθαίρετο στύλο της ευσέβειας, μαζί με τον άγιο Κλήμεντα Ρώμης. Η ζωή του διδάσκει την παρρησία του ποιμένα, που στέκεται όρθιος μπροστά στους τυράννους και στους αιρετικούς. Διδάσκει επίσης την ταπείνωση, που τον κρατούσε χαμηλά κοντά στο σκαμνί του θρόνου του.

Με τις πρεσβείες του ο Κύριος στερεώνει την Εκκλησία και φυλάει το ποίμνιο από κάθε λύκο της πλάνης και της διαιρέσεως.