Η Αγία Αικατερίνη και οι εκατόν πενήντα ρήτορες

Δεκαοκτώ μόλις ετών, μια νεαρή Αλεξανδρινή αρχοντοπούλα αποστόμωσε σε δημόσια αντιπαράθεση πενήντα από τους σοφότερους φιλοσόφους της αυτοκρατορίας. Η Αικατερίνη γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, μητρόπολη των επιστημών και των τεχνών, κόρη του πλούσιου και ισχυρού άρχοντα Κώνστου. Πέρα από την ευγενική της καταγωγή, ο Θεός την προίκισε με σπάνια ομορφιά και εξαιρετική οξύνοια του πνεύματος.

Παρακολούθησε τα μαθήματα των καλύτερων δασκάλων και των πιο φωτισμένων φιλοσόφων της εποχής της. Κατανοούσε με ευκολία τους πιο περίπλοκους συλλογισμούς και κατείχε εξίσου καλά τα συστήματα του Αριστοτέλη, του Πλάτωνα και των νεότερων μαθητών τους. Διέπρεψε επίσης στην τέχνη του λόγου και γνώριζε τους μεγαλύτερους ποιητές, από τον Όμηρο μέχρι τον Βιργίλιο.

Μπορούσε να συνομιλεί για κάθε θέμα σε πολλές γλώσσες, τις οποίες είχε μάθει κοντά σε λογίους και ταξιδιώτες της κοσμοπολίτικης πόλης. Κατείχε όλες τις φυσικές επιστήμες, ιδιαίτερα την ιατρική, και κανένας τομέας της ανθρώπινης σοφίας δεν ξέφευγε από το διεισδυτικό και διψασμένο για γνώση πνεύμα της. Στα δεκαοκτώ της χρόνια είχε φτάσει σε τόσο σπάνιο επίπεδο επιστήμης, ώστε τη θαύμαζαν ακόμη και οι πιο δοκιμασμένοι σοφοί της εποχής εκείνης.

Η φήμη, η ευγενική καταγωγή, η ομορφιά και ο πλούτος της την έκαναν αντικείμενο πόθου για πολλούς νέους της Αλεξάνδρειας. Μνηστήρες έρχονταν συνεχώς και τη ζητούσαν σε γάμο, όμως εκείνη προαισθανόταν τη λάμψη της παρθενίας. Αρνιόταν κάθε πρόταση και είχε θέσει ως όρο στους γονείς της να βρουν άνδρα ίσο της σε καταγωγή, πλούτο, ομορφιά και γνώση.

Η μητέρα της, απελπισμένη που δεν έβρισκε τέτοιο γαμπρό, την έστειλε να συμβουλευτεί έναν άγιο χριστιανό ασκητή έξω από την πόλη. Εκείνος της μίλησε για κάποιον που είχε σοφία ανώτερη από τη δική της, την ίδια την αρχή των ορατών και αοράτων όντων. Της εξήγησε ότι ο Κύριος των κόσμων είναι ο ωραιότερος όλων των υιών των ανθρώπων, ο σαρκωμένος Θεός.

Είναι ο Υιός και ο αιώνιος Λόγος του Πατέρα, που έγινε άνθρωπος για τη σωτηρία μας. Ο ασκητής της χάρισε μια εικόνα της Θεοτόκου, η οποία κρατούσε στην αγκαλιά της τον θεϊκό Βρέφος. Τη νύχτα που ακολούθησε, η Αικατερίνη είδε σε όραμα την Παναγία, αλλά ο Χριστός γύριζε αλλού το πρόσωπό του.

Δεν δεχόταν να την κοιτάξει, λέγοντας πως ήταν άσχημη και ακάθαρτη, καθώς υποτασσόταν ακόμη στον θάνατο και την αμαρτία. Ταραγμένη, η νεαρή κόρη επέστρεψε στον ασκητή και εκείνος της δίδαξε τα μυστήρια της πίστης. Την αναγέννησε για την αιώνια ζωή μέσω του αγίου βαπτίσματος.

Η Θεοτόκος εμφανίστηκε ξανά, κρατώντας τον Χριστό που ακτινοβολούσε χαρά και φως. Τότε ο Κύριος τη δέχτηκε ως πάναγνη μνηστή του και η Παναγία της πέρασε στο δάχτυλο ένα δαχτυλίδι ως σφραγίδα της ουράνιας μνηστείας. Την ίδια εποχή, ο αυτοκράτορας Μαξιμίνος θέλησε να υποχρεώσει όλους τους πολίτες να συμμετάσχουν στις θυσίες προς τα είδωλα.

Όσοι αρνούνταν απειλούνταν με αυστηρές ποινές και βασανιστήρια. Ενώ στην Αλεξάνδρεια τελούνταν τέτοιες ασεβείς τελετές, η Αικατερίνη παρουσιάστηκε μπροστά στον αυτοκράτορα μέσα στον ίδιο τον ναό. Τον τίμησε ως ηγεμόνα, αλλά καταδίκασε με σφοδρότητα τη λατρεία των κτισμάτων.

Εκείνος θαμπώθηκε από την εκθαμβωτική ομορφιά της και από το θάρρος της παρθένου. Άκουσε τα επιχειρήματά της και ένιωσε αμηχανία μπροστά στη σοφία της νεαρής Αλεξανδρινής. Η Αικατερίνη του πρότεσε να αντιπαρατεθεί δημόσια με τους πιο φημισμένους σοφούς και ρήτορες της αυτοκρατορίας του.

Ο ηγεμόνας δέχτηκε και έστειλε αγγελιοφόρους σε όλα τα άκρα της αυτοκρατορίας. Συγκέντρωσε φιλοσόφους, ρήτορες και διαλεκτικούς, και έφτασαν περίπου πενήντα στην Αλεξάνδρεια. Παρουσιάστηκαν μπροστά στον αυτοκράτορα και στο πλήθος που είχε συγκεντρωθεί στο αμφιθέατρο.

Απέναντί τους στεκόταν η εύθραυστη κόρη μόνη, αλλά έλαμπε από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Δεν τους φοβήθηκε, καθώς της είχε εμφανιστεί ο αρχάγγελος Μιχαήλ και της είχε υποσχεθεί ότι ο Κύριος θα μιλούσε με το δικό της στόμα. Με βεβαιότητα στην ψυχή της, η Αικατερίνη ανέδειξε τα σφάλματα και τις αντιφάσεις των χρησμών, των ποιητών και των φιλοσόφων.

Έδειξε ότι οι ίδιοι παραδέχονταν πως οι λεγόμενοι θεοί των ειδωλολατρών ήταν δαίμονες και έκφραση των ανθρώπινων παθών. Για να στηρίξει τα επιχειρήματά της, ανέφερε χρησμούς της Σίβυλλας και του Απόλλωνα, που προανήγγειλαν τη σάρκωση του Υιού του Θεού. Ξεσκέπασε τους μύθους τους και διακήρυξε ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε από το μηδέν από τον μοναδικό αληθινό Θεό.

Οι λόγιοι σώπασαν χωρίς απαντήσεις και οι ρήτορες αναγνώρισαν το σφάλμα τους και ζήτησαν το άγιο βάπτισμα από την παρθένο. Ο αυτοκράτορας, εξοργισμένος από την αποτυχία, διέταξε να συλλάβουν τους εκατόν πενήντα σοφούς. Καταδικάστηκαν να πεθάνουν στη φωτιά τη δέκατη έβδομη Νοεμβρίου, ομολογώντας τον Χριστό μέχρι τέλους.

Όταν δεν κατάφερε να πείσει την Αικατερίνη με κολακείες, ο ηγεμόνας τη βασάνισε σκληρά και τη φυλάκισε. Μηχανεύτηκε ένα φοβερό όργανο μαρτυρίου από τέσσερις τροχούς με καρφιά, δεμένους μεταξύ τους με έναν άξονα. Μόλις το μηχάνημα ετοιμάστηκε, την έδεσαν επάνω του, αλλά ένας άγγελος ήρθε και την ελευθέρωσε αμέσως.

Οι τροχοί κύλησαν με ορμή και σκότωσαν πολλούς ειδωλολάτρες στον δρόμο τους. Η σύζυγος του Μαξιμίνου μεταστράφηκε στην πίστη όταν είδε αυτό το θαυμαστό σημείο της νεαρής μάρτυρος. Επισκέφθηκε την αγία στη φυλακή συνοδευόμενη από τον στρατηγό Πορφύριο, στενό φίλο του αυτοκράτορα, και από διακόσιους στρατιώτες.

Όλοι εκείνοι έγιναν μαθητές του Χριστού μετά τη συνάντησή τους με την Αικατερίνη. Η αγία τους δέχτηκε με χαρά και τους προείπε ότι θα λάμβαναν τη δόξα των άξιων αθλητών της πίστης. Ο αυτοκράτορας ξέχασε κάθε ανθρώπινο αίσθημα όταν έμαθε τη λιποταξία των πιο αγαπημένων του προσώπων.

Βασάνισε άγρια τη σύζυγό του και της έκοψε το κεφάλι την εικοστή τρίτη Νοεμβρίου. Την επομένη οδήγησε μπροστά του τον Πορφύριο και τους διακόσιους στρατιώτες και διέταξε τον αποκεφαλισμό τους. Την εικοστή πέμπτη, η Αικατερίνη βγήκε από το κελί της και παρουσιάστηκε μπροστά στο δικαστήριο πιο όμορφη από ποτέ.

Ακτινοβολούσε από ουράνια χαρά, καθώς έβλεπε ότι η ημέρα του γάμου της με τον Χριστό είχε φτάσει επιτέλους. Την οδήγησαν έξω από την πόλη και μετά από μια τελευταία προσευχή προς τον Νυμφίο της, η αγία έγειρε τον αυχένα στο ξίφος. Της έκοψαν το κεφάλι και η ψυχή της πέταξε στα ουράνια σκηνώματα του αληθινού Νυμφίου της.

Δύο άγγελοι εμφανίστηκαν αμέσως και μετέφεραν το σεπτό σώμα της από την Αλεξάνδρεια στο όρος Σινά. Το τίμιο λείψανό της αποκαλύφθηκε τον όγδοο αιώνα από έναν ασκητή που κατοικούσε εκεί κοντά. Μεταφέρθηκε τότε στη μονή που είχε ιδρύσει τον έκτο αιώνα ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός στο ίδιο όρος.

Βρίσκεται μέχρι σήμερα στον ιερό εκείνο τόπο και αναβλύζει ουράνια ευωδία. Επιτελεί επίσης πολλά θαύματα σε όσους προστρέχουν με πίστη στη χάρη της.