Ο στρατιώτης της Παναγίας στο Σμολένσκ

Μέσα σε μια νύχτα του δέκατου τρίτου αιώνα, ένας μοναχικός πολεμιστής βγήκε από το Σμολένσκ και χτύπησε ολόκληρο ταταρικό στρατόπεδο. Η ίδια η Παναγία τον είχε καλέσει με όνομα μέσα από την εικόνα της, για να σώσει την πόλη που προσευχόταν στα γόνατα. Ο Άγιος Μερκούριος καταγόταν από τη Δύση, πιθανότατα από τη Μοραβία, και ανήκε σε αρχοντική γενιά με βαθιά ορθόδοξη πίστη.

Από τα νεανικά του χρόνια άφησε την πατρίδα του και ήρθε στη ρωσική γη, ζητώντας να υπηρετήσει εκεί που τιμούσαν ακέραιη την αληθινή πίστη. Στο Σμολένσκ μπήκε στον στρατό του τοπικού άρχοντα και ξεχώρισε αμέσως για το ψηλό του ανάστημα και τη σπάνια σωματική του δύναμη. Όμως η ψυχή του είχε πολύ μεγαλύτερο μέγεθος από το σώμα.

Νήστευε αυστηρά, φύλαγε με ακρίβεια τη σωφροσύνη του και περνούσε τις νύχτες του στην προσευχή, κρυφά από τους ανθρώπους γύρω του. Σιγά σιγά ετοίμαζε μέσα του τον δρόμο του μαρτυρίου για τον Χριστό. Όταν άκουσε ότι οι Τάταροι ερήμωναν τις ρωσικές πόλεις και έκαιγαν τους ναούς, η καρδιά του φλεγόταν από ιερό ζήλο και ποθούσε να δώσει τη ζωή του για την πίστη και για τους αδελφούς του.

Την εποχή εκείνη μεγάλη συμφορά είχε πέσει πάνω στη ρωσική γη εξαιτίας των πολλών αμαρτιών του λαού. Άγριοι εχθροί χύθηκαν στα εδάφη, σκότωσαν αμέτρητους κατοίκους και έσερναν αιχμαλώτους δεμένους από τα ίδια τους τα μαλλιά. Τα χωράφια έμεναν ακαλλιέργητα και άγρια θηρία τριγύριζαν ανάμεσα στα πτώματα.

Πολλοί άρχοντες έπεσαν υπερασπίζοντας την πατρίδα τους και αμέτρητοι μοναχοί σφαγιάστηκαν μέσα στα ίδια τους τα μοναστήρια. Το Κίεβο είχε καεί και κειτόταν σε ερείπια, ενώ ο χάνος Μπατού προχωρούσε ακάθεκτος και κυρίευε τη μία πόλη μετά την άλλη. Στα χίλια διακόσια τριάντα εννέα ο τρομερός αυτός στρατός έφτασε και κατασκήνωσε κοντά στο Σμολένσκ, στον τόπο που λεγόταν Ντολγκομόστιε.

Στις πρώτες γραμμές των βαρβάρων ξεχώριζε ένας γίγαντας μαζί με τον γιο του, με δύναμη υπεράνθρωπη και αμέτρητα θύματα στο όνομά του. Φόβος και τρόμος κυρίευσαν τους κατοίκους, καθώς έβλεπαν τον αφανισμό τους πολύ κοντά. Μία μόνο ελπίδα τους έμενε ακόμη ζωντανή, η σκέπη της Παναγίας.

Τη νύχτα εκείνη ένας ευλαβής νεωκόρος προσευχόταν με δάκρυα μπροστά στη θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου, στον καθεδρικό ναό του Σμολένσκ. Ικέτευε την Παναγία να μη γκρεμίσουν οι εχθροί την πόλη και τα ιερά της. Ξαφνικά άκουσε φωνή να βγαίνει μέσα από την αγία εικόνα και να τον στέλνει στο σπίτι του στρατιώτη Μερκουρίου.

Έτρεξε αμέσως και βρήκε τον Άγιο στην αυλή, με τα όπλα του φορεμένα, σαν να γνώριζε ήδη την κλήση που έφτανε. Μαζί επέστρεψαν στον ναό, όπου το καντήλι έκαιγε ακόμη μπροστά στην εικόνα. Ο Μερκούριος έπεσε με δάκρυα στο έδαφος και τότε ακούστηκε ξανά η φωνή της Παναγίας.

Του φανέρωσε ότι γι’ αυτό τον είχε καλέσει από τη μακρινή του πατρίδα και τον έστελνε εκείνη τη νύχτα στο Ντολγκομόστιε. Του υποσχέθηκε ότι θα νικούσε τον φοβερό αρχηγό των εχθρών και ότι θα λάμβανε ο ίδιος τον στέφανο της νίκης. Γεμάτος χαρά ευχαρίστησε τη Δέσποινα και ξεκίνησε αμέσως.

Η νύχτα ήταν βαθιά και οι κάτοικοι κοιμόνταν χωρίς να υποψιάζονται την επικείμενη επίθεση. Ο Άγιος πέρασε αθόρυβα μπροστά από τους φρουρούς και έφτασε στο ταταρικό στρατόπεδο. Τράβηξε το σπαθί του και επικαλέστηκε με όλη του την ψυχή τη βοήθεια της Παναγίας.

Ο υπεροπτικός γίγαντας έπεσε πρώτος νεκρός, καθώς όλη του η δύναμη χάθηκε μπροστά στον στρατιώτη του Χριστού. Πολλοί ακόμη εχθροί από την εμπροσθοφυλακή έπεσαν από το σπαθί του και οι υπόλοιποι έφυγαν τρέχοντας μέσα στον τρόμο τους. Ο Μερκούριος αποσύρθηκε σε μια άκρη και άρχισε να ευχαριστεί με όλη του την καρδιά την Παναγία για την παρουσία της.

Της ζήτησε επίσης να τον αξιώσει του μαρτυρικού τέλους, ώστε να ενωθεί με τον Χριστό. Όταν οι Τάταροι πήραν ενισχύσεις, χύθηκαν πάνω του ξανά και τότε φώναζαν μεταξύ τους ότι δίπλα στον στρατιώτη πολεμούσαν αστραφτεροί άνδρες και μία ολόλαμπρη Γυναίκα. Ο γιος του νεκρού γίγαντα τον πλησίασε δολίως και του απέκοψε την τίμια κεφαλή.

Μεγάλος φόβος έπεσε πάνω σε ολόκληρο τον ταταρικό στρατό, καθώς μια άγνωστη δύναμη τους κυνηγούσε και τους έσπρωχνε μακριά από τα τείχη. Πέταξαν τα όπλα τους και έφυγαν βιαστικά από τα όρια του Σμολένσκ, αφήνοντας πίσω αμέτρητους νεκρούς από τους καλύτερους πολεμιστές τους. Όταν ξημέρωσε, οι κάτοικοι αντίκρισαν με δέος το θαύμα της Παναγίας απλωμένο μπροστά στα μάτια τους.

Είδαν τον κάμπο σκεπασμένο με τα σώματα των εχθρών και κατάλαβαν ποιος είχε σταθεί η σωτηρία τους. Με ευγνωμοσύνη και με δάκρυα παρέλαβαν το ιερό λείψανο του γενναίου στρατιώτη και το ενταφίασαν με τιμές στον καθεδρικό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, κοντά στο αριστερό αναλόγιο. Λίγο καιρό αργότερα ο Άγιος εμφανίστηκε σε όνειρο στον νεωκόρο και του παρήγγειλε να κρεμάσουν τα όπλα του πάνω από τον τάφο, σε ανάμνηση της βοήθειας της Παναγίας.

Παράλληλα υποσχέθηκε τη δική του σκέπη σε όσους θα τον επικαλούνταν με πίστη και ευλάβεια στις θλίψεις. Οι Σμολενσκίτες εκπλήρωσαν αμέσως την παραγγελία του Αγίου και κρέμασαν τα όπλα του πάνω από τον τάφο του, σαν διαρκή μαρτυρία της νίκης. Από τότε ο Άγιος Μερκούριος αναδείχθηκε σταθερός προστάτης της πόλης και ακούραστος βοηθός σε κάθε θλίψη και κίνδυνο.

Τα τίμια λείψανά του αναπαύονται σήμερα στη μονή του Αβραάμ του Σμολενσκίτου, μέσα σε ναό αφιερωμένο στο όνομά του, και προσφέρουν ιάσεις και παρηγοριά σε όσους προστρέχουν με πίστη. Στον καθεδρικό ναό της πόλης φυλάσσονται ακόμη και σήμερα τα σανδάλια του Αγίου, σιωπηλοί μάρτυρες της νυχτερινής εκείνης εξόδου εναντίον των βαρβάρων. Η επίσημη εορτή του καθιερώθηκε στα τέλη του δέκατου έκτου αιώνα, αν και ήδη στις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα οι κάτοικοι του Σμολένσκ τον επικαλούνταν ως ξεχωριστό προστάτη τους.

Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις είκοσι τέσσερις Νοεμβρίου με ύμνους και πανηγυρικές ακολουθίες. Ας πρεσβεύει και για εμάς, ώστε να νικούμε τα πάθη και να δοξάζουμε ακατάπαυστα το όνομα του Τριαδικού Θεού.