Ο Άγιος Μεγαλομάρτυς Μερκούριος της Καισαρείας

Με ένα ξίφος που του παρέδωσε άγγελος Κυρίου, ο νεαρός στρατιώτης Μερκούριος διέλυσε ολόκληρες φάλαγγες βαρβάρων και σκότωσε τον ίδιο τον βασιλιά τους. Πολλά χρόνια μετά τον μαρτυρικό θάνατό του, το ίδιο ακριβώς δόρυ θα κάρφωνε τον αποστάτη Ιουλιανό στα βάθη της Περσίας. Ο άγιος Μερκούριος καταγόταν από τη Σκυθία και υπηρετούσε ως στρατιώτης στο ρωμαϊκό τάγμα των Μαρτησίων, που προερχόταν από την πρώτη Αρμενία.

Στους χρόνους των ασεβών αυτοκρατόρων Δεκίου και Βαλεριανού, εκδόθηκε αυστηρό διάταγμα που υποχρέωνε όλους τους πολίτες να θυσιάζουν στα είδωλα. Όσοι αρνούνταν παραδίδονταν σε φρικτά βασανιστήρια και σε θάνατο διά ξίφους, πνιγμού ή θηρίων. Εκείνη την εποχή βάρβαροι λαοί εισέβαλαν στη ρωμαϊκή επικράτεια, και ο Δέκιος ξεκίνησε εκστρατεία με μεγάλο στράτευμα.

Στις τάξεις του βάδιζε και ο νεαρός Μερκούριος, χωρίς ακόμη να γνωρίζει ποιο ήταν το αληθινό του τάγμα. Ο πατέρας του Γορδιανός, παλαιός στρατιώτης του ίδιου τάγματος, του είχε μιλήσει για τον επουράνιο Βασιλιά. Έλεγε συχνά πως μακάριος είναι όποιος υπηρετεί τον Χριστό, γιατί θα λάβει αμοιβή στη βασιλεία των ουρανών.

Τα λόγια εκείνα φύλαγε ο Μερκούριος στην καρδιά του. Κατά τη διάρκεια μιας παρατεταμένης μάχης, εμφανίστηκε στον Μερκούριο άγγελος Κυρίου με μορφή ψηλού άνδρα ντυμένου στα λευκά. Κρατούσε ξίφος στο χέρι και του είπε να μη φοβάται, γιατί στάλθηκε για να τον κάνει νικητή.

Του παρέδωσε το ξίφος και τον προέτρεψε να μη λησμονήσει τον Κύριο όταν επικρατήσει. Ο στρατιώτης, θεωρώντας τον επισκέπτη ως κάποιον άρχοντα των Ρωμαίων, όρμησε με θαυμαστή ανδρεία ανάμεσα στους εχθρούς. Διέσχισε τις φάλαγγες των βαρβάρων και έφτασε ως τον βασιλιά τους, τον οποίο σκότωσε μαζί με πλήθος γενναίων πολεμιστών.

Το ξίφος του κόλλησε από το αίμα στην παλάμη του, και οι βάρβαροι τράπηκαν σε φυγή πανικόβλητοι. Ο Δέκιος, πληροφορούμενος την ανδρεία του, τον κάλεσε κοντά του, τον τίμησε με πλούσια δώρα και τον έκανε αρχηγό ολόκληρου του στρατεύματος. Καθ' οδόν προς τη Ρώμη, εμφανίστηκε πάλι ο άγγελος μέσα στη νύχτα και τον αφύπνισε με ένα ελαφρύ άγγιγμα.

Του υπενθύμισε ποιος του χάρισε τη νίκη και του προανήγγειλε ότι θα μαρτυρούσε για τον Χριστό. Τότε ο Μερκούριος θυμήθηκε τα λόγια του πατέρα του και άρχισε να θρηνεί, μετανοώντας για την αμέλειά του. Όταν ο αυτοκράτορας τον κάλεσε να θυσιάσει στην Άρτεμη, ο άγιος έφυγε κρυφά και επέστρεψε στο σπίτι του.

Κάποιος ευγενής με το όνομα Κάτουλος έσπευσε να τον κατηγορήσει ως χριστιανό ενώπιον του βασιλιά. Ο Δέκιος δυσπιστούσε, και θέλησε να τον ανακρίνει ο ίδιος για να βεβαιωθεί. Ο Μερκούριος ομολόγησε ανοιχτά την πίστη του στον Χριστό μπροστά σε όλη την αυλή.

Πέταξε τη στρατιωτική ζώνη και τον αρχηγικό μανδύα στα πόδια του αυτοκράτορα, αποκηρύσσοντας κάθε τιμή που είχε λάβει. Ο Δέκιος έμεινε για λίγο άναυδος, θαυμάζοντας το θάρρος αλλά και την ομορφιά του νεαρού στρατηγού. Διέταξε αμέσως να τον ρίξουν στη φυλακή, ελπίζοντας πως η ντροπή θα τον μετέπειθε.

Μέσα στο σκοτάδι του κελιού, ο άγγελος Κυρίου επισκέφθηκε ξανά τον μάρτυρα και τον ενίσχυσε για όσα επρόκειτο να υποφέρει. Την επομένη ο τύραννος διέταξε να τον τεντώσουν ανάμεσα σε τέσσερις πασσάλους. Άναψαν φωτιά από κάτω και έσκιζαν το σώμα του με αιχμηρά μαχαίρια.

Το αίμα έτρεξε ποτάμι και έσβησε ακόμη και τις φλόγες, ενώ ο μάρτυρας υπέμενε με υπεράνθρωπη γενναιότητα. Έπειτα τον έσυραν ξανά στη φυλακή, νομίζοντας πως θα ξεψυχούσε σε λίγες ώρες από τις πληγές του. Όμως τη νύχτα παρουσιάστηκε ο άγγελος Κυρίου, τον χαιρέτησε με ειρήνη και τον θεράπευσε εντελώς από τα τραύματα.

Όταν το πρωί οι στρατιώτες πήγαν να τον φέρουν, τον βρήκαν υγιή και να περπατά μόνος του χωρίς καμία βοήθεια. Ο Δέκιος εξεπλάγη και διέταξε να εξετάσουν προσεκτικά τις ουλές του σώματός του. Οι ίδιοι οι δήμιοι ορκίστηκαν πως το σώμα ήταν ανέπαφο, σαν να μην το είχε αγγίξει ποτέ βασανιστήριο.

Ο αυτοκράτορας απέδωσε το θαύμα σε χριστιανική μαγεία και απείλησε με νέα φρικτά μαρτύρια. Ο άγιος αποκρίθηκε ότι ο Ιησούς Χριστός, ο αληθινός ιατρός ψυχών και σωμάτων, ήταν εκείνος που τον αποκατέστησε. Τότε ξανάρχισαν τα βασανιστήρια με φωτιά και πληγές, αλλά από το καμένο σώμα του ανέβλυζε άρρητη ευωδία αντί για δυσοσμία.

Στη συνέχεια τον κρέμασαν ανάποδα και έδεσαν στον λαιμό του μεγάλη πέτρα, ώστε να πεθάνει από το βάρος της. Έπειτα τον μαστίγωσαν με ιμάντες δεμένους με χάλκινα άκρα, ώσπου η γη βάφτηκε κόκκινη από το αίμα του. Βλέποντας ο τύραννος ότι τίποτε δεν λύγιζε τον στρατιώτη του Χριστού, εξέδωσε την τελική του απόφαση.

Διέταξε να μεταφερθεί ο Μερκούριος στην Καππαδοκία και εκεί να αποκεφαλιστεί δημόσια, ως παράδειγμα προς αποτροπή των άλλων χριστιανών. Οι στρατιώτες τον έδεσαν πάνω σε ζώο, γιατί από τα πολλά βασανιστήρια δεν μπορούσε να σταθεί στα πόδια του. Όταν έφτασαν στην Καισάρεια, ο ίδιος ο Κύριος εμφανίστηκε στον μάρτυρα και τον κάλεσε να αναπαυθεί κοντά Του.

Του είπε ότι ολοκλήρωσε τον δρόμο, φύλαξε την πίστη και θα δεχόταν τον αμάραντο στέφανο της νίκης. Ενισχυμένος από το θείο όραμα, ο άγιος ζήτησε ο ίδιος από τους στρατιώτες να εκτελέσουν χωρίς αναβολή την προσταγή του βασιλιά. Τους ευχήθηκε να λάβουν τη χάρη του φιλανθρώπου Κυρίου, που καλεί τους πάντες σε μετάνοια.

Με αυτά τα λόγια στα χείλη, η τιμία κεφαλή του αποκόπηκε στις είκοσι τέσσερις του μηνός Νοεμβρίου. Τη δεύτερη μέρα μετά την κοίμησή του, το σώμα του φάνηκε λευκό σαν χιόνι και ανέδιδε ευωδία πολύτιμου μύρου και θυμιάματος. Πολλοί άρρωστοι θεραπεύονταν στον τάφο του και πλήθος ειδωλολατρών πίστευαν στον Χριστό.

Όμως ο νικηφόρος στρατιώτης συνέχισε τη στρατεία του υπέρ της Εκκλησίας και μετά τον θάνατό του. Κάποτε ο μέγας Βασίλειος προσευχόταν μπροστά σε εικόνα της Παναγίας, στην οποία εικονιζόταν και ο άγιος Μερκούριος ως πολεμιστής που κρατούσε δόρυ. Παρακαλούσε τη Θεοτόκο να μην επιτρέψει στον ασεβή Ιουλιανό τον Παραβάτη να επιστρέψει από την Περσία και να εξολοθρεύσει τους χριστιανούς.

Τότε η μορφή του αγίου Μερκουρίου χάθηκε για λίγο από την εικόνα και ύστερα ξαναφάνηκε με ματωμένο δόρυ. Την ίδια στιγμή ακριβώς, μέσα στα βάθη της Περσίας, ο Ιουλιανός λογχίστηκε θανάσιμα από άγνωστο στρατιώτη που εξαφανίστηκε αμέσως μετά. Καθώς εξέπνεε, ο δυστυχής αυτοκράτορας πέταξε προς τον ουρανό το αίμα που ξεπηδούσε από την πληγή του.

Φώναξε γεμάτος πικρία τα γνωστά λόγια προς τον Χριστό, ομολογώντας τη νίκη του Γαλιλαίου. Έτσι έγινε φανερό σε όλους ότι η Θεοτόκος, ακούγοντας τις προσευχές του Βασιλείου, έστειλε τον άγιο μάρτυρα της να υπερασπιστεί τον λαό του Θεού. Είθε με τις πρεσβείες του να φυλαχθούμε κι εμείς από κάθε αντίθεο εχθρό, δοξάζοντας μαζί του τον Κύριο και την Παναγία Μητέρα Του.