Τρεις αδελφοί μάρτυρες στη φωτιά του διωγμού

Όταν οι στρατιώτες χτυπούσαν την πόρτα του σπιτιού τους, οι τρεις αδελφοί κοινωνούσαν ήσυχα τα Άχραντα Μυστήρια μέσα στην κρυφή τους εκκλησία. Λίγο πριν, ο Ευστάθιος είχε δει σε όραμα έναν φωτεινό νέο να κρατάει τρία στεφάνια και τρία βιβλία για εκείνους. Ήταν παιδιά του Φιλόθεου, ενός πλούσιου εμπόρου από τα Γάγγρα της Μικράς Ασίας, και της Ευσεβίας, ζώντας στη Νικομήδεια.

Η οικογένεια ζούσε στην ειδωλολατρία, όμως η αγάπη του Θεού άνοιγε ήδη κρυφά τον δρόμο της μέσα από ένα ταξίδι. Σε μια αποδημία στην Ανατολή για εμπορικές υποθέσεις, ο Φιλόθεος πήρε μαζί τον μικρότερο γιο του τον Ανατόλιο. Στον δρόμο συνάντησαν τον άγιο Λουκιανό, πρεσβύτερο της Αντιόχειας, και άκουσαν από τα χείλη του τη διδασκαλία για τον Χριστό.

Πατέρας και παιδί βαφτίστηκαν αμέσως σε ένα ποτάμι που βρήκαν στον δρόμο της επιστροφής. Όταν γύρισαν στη Νικομήδεια, ο Φιλόθεος αναζήτησε τον κρυμμένο επίσκοπο Άνθιμο, που τότε αποφεύγει τους διώκτες των αυτοκρατόρων Μαξιμιανού και Διοκλητιανού. Ο Άνθιμος βάφτισε όλο το σπιτικό μέσα στη νύχτα.

Μετά τη βάπτιση τέλεσε τη θεία Λειτουργία και κοινώνησε τους νεοφώτιστους με τα άγια Μυστήρια του Χριστού. Χειροτόνησε τον Φιλόθεο πρεσβύτερο και τον μεγαλύτερο γιο του τον Ευστάθιο διάκονο της Εκκλησίας. Έπειτα έφυγε και κρύφτηκε ξανά, ενώ το σπίτι του Φιλόθεου έγινε μυστικός ναός θερμής προσευχής.

Σε λίγον καιρό οι γονείς εκοιμήθησαν εν Κυρίω και άφησαν ορφανά τα τρία αδέλφια, που συνέχισαν με την ίδια φλόγα. Ο Ευστάθιος υπηρετούσε ως διάκονος, ενώ ο Θεσπέσιος και ο Ανατόλιος κράτησαν την εμπορική επιχείρηση του πατέρα τους. Όλοι μαζί ζούσαν με σύμπνοια, με νηστεία, με προσευχή και με κρυφή ελεημοσύνη προς τους φτωχούς.

Ένας δούλος όμως κάποιου αυλικού, του Ακυλίνου, μπήκε μια μέρα στο κατάστημα ψάχνοντας τους εμπόρους. Ανέβηκε σιωπηλά τη σκάλα και άκουσε τον Ευστάθιο να ψάλλει ψαλμούς του Δαβίδ μέσα στο σπίτι. Είδε σταυρούς και άγιες εικόνες στους τοίχους και έτρεξε αμέσως να ειδοποιήσει τον κύριό του.

Ο Ακυλίνος πήγε στον αυτοκράτορα Μαξιμιανό και κατήγγειλε τα παιδιά ως χριστιανούς. Ο Μαξιμιανός έστειλε αμέσως στρατιώτες να συλλάβουν τα τρία αδέλφια. Τα παιδιά μεταφέρθηκαν στο παλάτι και στάθηκαν με θάρρος μπροστά στον θρόνο του διώκτη.

Ο αυτοκράτορας τα είδε νέα και ωραία και προσπάθησε στην αρχή με γλυκά λόγια να τα κερδίσει. Τους υποσχέθηκε τιμές, αξιώματα και πλούτη, αρκεί να προσκυνούσαν τα είδωλα του παλατιού. Ο Ευστάθιος απάντησε με σταθερή φωνή πως το πιο πολύτιμο όνομά τους είναι ένα, το όνομα του χριστιανού.

Δήλωσε πως πατέρας τους υπήρξε πρεσβύτερος της Εκκλησίας, χειροτονημένος από τον άγιο Άνθιμο της Νικομηδείας. Όλοι μαζί ομολόγησαν πως λατρεύουν μόνον τον αληθινό Θεό, τον δημιουργό ουρανού και γης. Ο Μαξιμιανός θύμωσε και διέταξε να τα ρίξουν στη γη και να τα δείρουν με ραβδιά αλύπητα.

Τα τρία αδέλφια υπέμειναν τους πόνους με μία φωνή, δοξάζοντας τον Χριστό μέσα στα αίματά τους. Έπειτα τα έκλεισαν στη φυλακή με τα πόδια δεμένα σε ξύλα, χωρίς ψωμί και χωρίς νερό. Τα μεσάνυχτα όμως ένα φως γέμισε το κελί και άγγελος Κυρίου τα ελευθέρωσε.

Ο άγγελος τα έθρεψε με μάννα ουράνιο και τους υποσχέθηκε ότι θα τα συντροφεύει σε όλες τις θλίψεις. Όταν οι στρατιώτες τα πήραν ξανά για ανάκριση, ο Μαξιμιανός θαύμασε βλέποντάς τα ολόγερα και χαρούμενα. Τους πρότεινε ξανά να θυσιάσουν στα είδωλα και πάλι έλαβε την ίδια αποφασιστική άρνηση.

Τότε διέταξε να τα ρίξουν στο θηριομαχείο ανάμεσα σε δύο λιοντάρια και τρεις αρκούδες. Όλος ο κόσμος της Νικομήδειας μαζεύτηκε εκεί, ανάμεσά τους και πολλοί κρυφοί χριστιανοί. Ο Ευστάθιος έψαλλε δυνατά τα λόγια του ψαλμωδού για τη γλύτωση από το στόμα του λέοντος.

Τα θηρία πλησίασαν ορμητικά, αλλά μπροστά στους μάρτυρες κατάλαβαν τη χάρη του Θεού και κούνησαν την ουρά τους σαν σκυλιά. Ο διάκονος ακούμπησε τα χέρια του στα κεφάλια τους και τα χάιδεψε μπροστά σε όλο τον κόσμο. Οι ειδωλολάτρες φώναξαν ότι πρόκειται για μαγεία, ενώ οι χριστιανοί δόξαζαν τον αληθινό Θεό.

Στο μεταξύ αρρώστησε βαριά ο γιος του Μαξιμιανού και ο αυτοκράτορας παρέδωσε τους μάρτυρες στον κόμητα Αντώνιο της Νίκαιας. Του είπε να τους μεταφέρει στην πόλη του και να τους εξετάσει σκληρά. Ο Αντώνιος έφερε τους τρεις δεμένους στη Νίκαια και προσπάθησε με κολακείες να τους λυγίσει.

Όταν είδε ότι κρατούν την πίστη τους ατράνταχτη, διέταξε να τους κρεμάσουν ανάποδα από τα πόδια. Έπειτα έδωσε εντολή να τους ξεσκίσουν τις σάρκες με σιδερένια νύχια, χωρίς κανέναν οίκτο. Το αίμα έτρεξε ποτάμι και τα κόκαλά τους έμειναν γυμνά μέσα στις τρομερές πληγές.

Οι άγιοι ύψωσαν φωνή προς τον Θεό και ζήτησαν να τους ενισχύσει στην ομολογία τους. Η αόρατη χάρη τους κρατούσε όρθιους και έτσι αντιστάθηκαν με υπεράνθρωπη υπομονή στους βασανιστές. Ο κόμητας τους έβαλε στη φυλακή και ξανά κατέβηκε άγγελος Κυρίου με μεγάλο φως.

Τους θεράπευσε τις πληγές και τους χάρισε νέα χαρά και νέα ελπίδα μέσα στη νύχτα. Την επόμενη μέρα ο Αντώνιος τους έβγαλε ξανά και έστησε μπροστά τους είδωλα να τα προσκυνήσουν. Τους απείλησε με μαχαίρι και με βορά για τα όρνεα, αν αρνιόνταν να υποταχθούν στη διαταγή του.

Οι άγιοι αποκρίθηκαν πως δεν θα γονατίσουν ποτέ σε βωμούς κωφών και τυφλών ειδώλων. Τότε ο τύραννος μούγκρισε σαν λιοντάρι και πρόσταξε να τους οδηγήσουν έξω από την πόλη για την εκτέλεση. Οι στρατιώτες έδεσαν τα τρία αδέλφια σε ελιές μέσα σε έναν περιβολά, έξω από τα τείχη της πόλης.

Ήρθαν τότε δύο πιστοί φίλοι τους, ο Παλλάδιος και ο Ακάκιος, να αποχαιρετίσουν τους μάρτυρες. Έπεσαν στα πόδια των δημίων και έδωσαν πολύ χρυσάφι, για να καθυστερήσουν λίγο την εκτέλεση. Οι δήμιοι παραμέρισαν και οι δύο φίλοι αγκάλιασαν με δάκρυα τους αδελφούς και ζήτησαν τις προσευχές τους.

Καθώς οι άγιοι προσεύχονταν για τελευταία φορά, ακούστηκε φωνή από τον ουρανό να τους καλεί στην αιώνια ανάπαυση. Παρέδωσαν αμέσως τις ψυχές τους στα χέρια του Θεού με ανείπωτη χαρά και γαλήνη της καρδιάς τους. Οι δήμιοι όμως, από φόβο μήπως κατηγορηθούν, εκτέλεσαν την εντολή πάνω στα ήδη νεκρά σώματα.

Τρύπησαν τον λαιμό του Ευσταθίου και του Θεσπεσίου και κάρφωσαν στα πλευρά τον Ανατόλιο. Έπειτα τους έκοψαν τα κεφάλια και έφυγαν, αφήνοντας τα λείψανα στο χώμα δίχως ταφή. Τότε κατέβηκαν έξι άγγελοι σαν αετοί και φύλαξαν τα ιερά σώματα από κάθε προσβολή.

Ο Παλλάδιος και ο Ακάκιος τα ενταφίασαν με ευλάβεια και τιμές που άρμοζαν σε μάρτυρες. Την ίδια μέρα αρρώστησε ξαφνικά ο κόμης Αντώνιος, μαζί με τη γυναίκα του, και έσβησαν με φρικτή οδύνη.