Ο Άγιος Ιάκωβος ο Μποροβίτσι και η ανακομιδή των λειψάνων του

Μια λάρνακα με το σώμα ενός νέου ταξίδεψε πάνω σε παγωμένο όγκο, ανάντη του ποταμού Μστα, και έφτασε στο χωριό Μποροβίτσι του Νόβγκοροντ. Τρεις φορές οι κάτοικοι την έσπρωξαν πίσω στο ρεύμα, και τρεις φορές εκείνη επέστρεφε με θαυμαστό τρόπο στην ίδια όχθη. Ο τόπος γέννησης του μακαρίου και δικαίου Ιακώβου παραμένει άγνωστος, όπως άγνωστα μένουν και τα ονόματα των γονέων του.

Η θεία βούληση έκρυψε από εμάς αυτές τις λεπτομέρειες, ώστε να κατανοήσουμε ότι οι άγιοι δεν αναζητούν επίγεια πατρίδα, αλλά την ουράνια. Δεν καυχώνται για τη σαρκική τους καταγωγή, αλλά υψώνονται μέσα από τη συναναστροφή τους με τα αγγελικά τάγματα. Ο Ιάκωβος έζησε ως νέος μέσα στην οδό της διά Χριστόν σαλότητας, καρδιακά φλεγόμενος προς τον Κύριο.

Παρότι κατοικούσε σε υλικό σώμα, ο νους του συνομιλούσε διαρκώς με τους αγίους αγγέλους του ουρανού. Το σώμα του βάδιζε στη γη, όμως το πνεύμα του παρίστατο ενώπιον του Θεού των ουρανίων δυνάμεων. Σε όλα φανέρωνε πιστή υπακοή στον Κύριο, με υπομονή, ταπείνωση, αγρυπνία και αδιάλειπτη νηστεία.

Όταν τελείωσε η πρόσκαιρη και πολύπονη πορεία του σε αυτή τη ζωή, η αγνή ψυχή του οδηγήθηκε από αγγέλους στα ουράνια σκηνώματα. Το τίμιο σώμα του τοποθετήθηκε σε λάρνακα, σύμφωνα με το χριστιανικό έθος, και αναμένει την ώρα της φανερώσεως. Στην περιοχή του μεγάλου Νόβγκοροντ κυλά ο ποταμός Μστα, και κοντά σε αυτόν βρισκόταν το χωριό Μποροβίτσι.

Όταν ήρθε ο καιρός να δοξαστεί ο άγιος, η λάρνακα με τα λείψανά του εμφανίστηκε πάνω σε παγωμένο όγκο, την Τρίτη της Διακαινησίμου εβδομάδας. Με τρόπο παράδοξο, ο πάγος έπλεε αντίθετα στο ρεύμα του ποταμού και προσέγγισε την όχθη κοντά στο ορμητικό πέρασμα του Μποροβίτσκι. Οι κάτοικοι του χωριού, ωστόσο, αμφέβαλαν και δεν δέχτηκαν τα ιερά λείψανα του μεγάλου αγίου.

Με γάντζους δεμένους σε σχοινιά τα έσπρωξαν στη μέση του ρεύματος, μακριά από την όχθη. Όμως τα θαυματουργά λείψανα δεν εγκατέλειψαν εκείνους που τα είχαν εγκαταλείψει, και επέστρεψαν ξανά στο ίδιο σημείο της όχθης. Οι άνθρωποι του χωριού, χωρίς να αντιλαμβάνονται το θαύμα της πορείας ενάντια στο ρεύμα, απομάκρυναν δεύτερη φορά τα λείψανα.

Η πράξη τους δεν προερχόταν από κακία, αλλά από αμάθεια και έλλειψη κατήχησης, γι' αυτό συγχωρήθηκε από τον Κύριο. Όταν τα άγια λείψανα προσέγγισαν για τρίτη φορά την ίδια όχθη, ο μακάριος θαυματουργός φανερώθηκε σε όνειρο στους ευλαβέστερους άνδρες της κοινότητας. Τους είπε με γλυκύτητα ότι είναι χριστιανός όπως και εκείνοι, και ότι πίστευε στον Χριστό κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής του.

Αποκάλυψε επίσης το όνομά του και τους εξήγησε ότι ονομάστηκε Ιάκωβος προς τιμήν του αδελφοθέου Ιακώβου. Όταν οι άνδρες ξύπνησαν από τον ύπνο, αισθάνθηκαν στην καρδιά τους χαρά μεγάλη και ανείπωτη πνευματική αγαλλίαση. Διηγήθηκαν τότε σε όλους τους συγχωριανούς το θεϊκό όραμα που είχαν δει εκείνη τη νύχτα.

Όλοι οι κάτοικοι έσπευσαν μαζί στο σημείο όπου είχαν προηγουμένως απωθήσει τα ιερά λείψανα του δικαίου Ιακώβου. Όταν τα βρήκαν, χάρηκαν πολύ, τα ανέσυραν με ευλάβεια από το νερό και τα τοποθέτησαν στην ίδια λάρνακα. Γύρω από αυτήν έχτισαν προστατευτικό ξύλινο περίβολο.

Ο πανάγαθος Θεός δόξασε τον δούλο του και χάρισε στα ιερά λείψανα τη δύναμη να επιτελούν θαυμαστές ιάσεις σε κάθε ασθένεια. Οι άνθρωποι, βλέποντας αυτά τα σημεία, αναπέμπουν ευχαριστίες στον Κύριο για τον αμισθί θεραπευτή που τους χάρισε με τόση γενναιοδωρία. Επιθυμώντας να μεταφέρουν τα λείψανα σε καταλληλότερο τόπο, οι κάτοικοι παρουσιάστηκαν στον αρχιεπίσκοπο του μεγάλου Νόβγκοροντ Θεοδόσιο.

Με κατάνυξη του διηγήθηκαν όλα τα θαύματα που είχαν επιτελεστεί κοντά στη λάρνακα του μακαρίου Ιακώβου εκείνα τα χρόνια. Ο Θεοδόσιος έγραψε επιστολή προς τον πρωτόθρονο μητροπολίτη πάσης Ρωσίας Μακάριο, περιγράφοντας όλα όσα είχε ακούσει για τον άγιο. Όταν έλαβε την ευλογημένη απάντηση, άρχισε με επιμέλεια να εξετάζει τους θεραπευμένους και να ελέγχει κάθε λεπτομέρεια.

Πεισθείς ότι όσα του είχαν αναφερθεί ήταν αληθή, έστειλε στο Μποροβίτσι τον ηγούμενο Κωνσταντίνο, μαζί με ιερείς και διακόνους. Τα τίμια λείψανα μεταφέρθηκαν με ευλάβεια στον νέο ναό της Καθόδου του Αγίου και Ζωοποιού Πνεύματος. Εκεί τοποθετήθηκαν δίπλα στη νότια πύλη του ναού, στις είκοσι τρεις Οκτωβρίου του έτους χίλια πεντακόσια σαράντα πέντε, για παντοτινή μνήμη.