Ο Ευαγγελιστής Λουκάς και η οδός προς Εμμαούς

Στον δρόμο για την Εμμαούς, ένας θλιμμένος μαθητής αναγνώρισε τον Αναστάντα Κύριο στην ευλογία και την κλάση του άρτου. Ο ίδιος μαθητής, γιατρός και ζωγράφος από την Αντιόχεια της Συρίας, έμελλε αργότερα να ζωγραφίσει την πρώτη εικόνα της Παναγίας. Ο Λουκάς γεννήθηκε σε μια πόλη ξακουστή για τις επιστήμες και τις τέχνες, και από νεαρή ηλικία αφιέρωσε τον νου του στη μάθηση.

Ταξίδεψε σε πολλούς τόπους για να σβήσει τη δίψα του για τη γνώση και διέπρεψε στην ιατρική και τη ζωγραφική τέχνη. Γνώριζε άριστα την ελληνική γλώσσα, όπως μαρτυρεί και το ίδιο το Ευαγγέλιό του, αλλά και τα εβραϊκά και τα αραμαϊκά. Η εκκλησιαστική παράδοση τον κατατάσσει ανάμεσα στους εβδομήντα μαθητές που έστειλε ο Κύριος ανά δύο μπροστά του.

Σύμφωνα με αυτήν, βρισκόταν στα Ιεροσόλυμα κατά τις ημέρες του εκούσιου πάθους του Διδασκάλου. Κάποιοι όμως υποστηρίζουν ότι δεν γνώρισε τον Κύριο κατά τη σαρκική του παρουσία, αλλά συνάντησε τον Παύλο στις Θήβες της Βοιωτίας, καθώς περιποιόταν τους αρρώστους. Εκεί πείστηκε από τα λόγια του ότι η απόλυτη αλήθεια που αναζητούσε τόσα χρόνια ήταν ο Χριστός.

Άφησε χωρίς δισταγμό κάθε επίγειο αγαθό και εγκατέλειψε την ιατρική του σώματος για να υπηρετήσει εκείνη της ψυχής. Ακολούθησε τον Παύλο στις αποστολικές περιοδείες του, από την Τρωάδα έως τους Φιλίππους, όπου ο κορυφαίος τον άφησε για να στηρίξει τη νεοσύστατη εκκλησιαστική κοινότητα. Έμεινε αρκετά χρόνια στη Μακεδονία, καρποφορώντας στο έργο του ευαγγελισμού των ψυχών.

Όταν ο Παύλος επισκέφθηκε ξανά τους Φιλίππους κατά την τρίτη του περιοδεία, έστειλε τον Λουκά στην Κόρινθο για να συγκεντρώσει βοήθεια για τους φτωχούς των Ιεροσολύμων. Όταν ο μεγάλος Απόστολος συνελήφθη και μεταφέρθηκε στην Καισάρεια της Παλαιστίνης, ο Λουκάς δεν τον εγκατέλειψε ποτέ. Τον ακολούθησε μέχρι τη Ρώμη, ενώπιον του δικαστηρίου του Καίσαρα, υπομένοντας μαζί του όλες τις κακουχίες του ταξιδιού.

Στη Ρώμη, υπό την καθοδήγηση του Παύλου, συνέταξε το Ευαγγέλιό του και τις Πράξεις των Αποστόλων, αφιερωμένες στον Θεόφιλο, τον άρχοντα της Αχαΐας. Στο Ευαγγέλιο διηγείται τη ζωή του Σωτήρα τονίζοντας ιδιαίτερα την ευσπλαχνία και την τρυφερότητά του απέναντι στους αμαρτωλούς ανθρώπους. Μετά τη διετή φυλάκισή του στη Ρώμη, ο Παύλος αφέθηκε ελεύθερος και ξανάρχισε τις αποστολικές του περιοδείες με συνοδό τον πιστό Λουκά.

Λίγο αργότερα όμως ο Νέρωνας κήρυξε διωγμό κατά των χριστιανών και η ζωή του Παύλου βρέθηκε σε άμεσο κίνδυνο. Ο Απόστολος επέστρεψε για δεύτερη φορά στην πρωτεύουσα για να στηρίξει τους πιστούς μέσα στη φωτιά της δοκιμασίας. Αυτή τη φορά συνελήφθη και δέθηκε με αλυσίδες, σε συνθήκες πολύ πιο σκληρές από την προηγούμενη.

Ο Λουκάς παρέμεινε πιστά κοντά του, όταν όλοι οι άλλοι συνεργάτες τον είχαν εγκαταλείψει στη μοναξιά. Πιθανότατα υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας και του ενδόξου μαρτυρίου του Αποστόλου των εθνών, χωρίς όμως να αφήσει γραπτή μαρτυρία γι’ αυτό. Μετά τη μακάρια τελείωση του δασκάλου του, πήρε τον δρόμο για την Ιταλία, τη Δαλματία, τη Γαλατία και τη Μακεδονία.

Από εκεί κατέληξε στην Αχαΐα, συνεχίζοντας ακούραστα το έργο του ευαγγελισμού. Λέγεται ότι στα γεράματά του ταξίδεψε ακόμη και στην Αίγυπτο, για να κηρύξει τον λόγο της σωτηρίας στους ειδωλολάτρες. Έφτασε ως τη Θηβαΐδα, όπου χειροτόνησε τον Άβιλο επίσκοπο Αλεξανδρείας, διάδοχο του ευαγγελιστή Μάρκου.

Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, ο Λουκάς έγινε επίσκοπος των Θηβών της Βοιωτίας και αφοσιώθηκε στη στερέωση της Εκκλησίας. Χειροτόνησε πολλούς πρεσβυτέρους και διακόνους, ίδρυσε ναούς και θεράπευε τους αρρώστους με τη δύναμη της προσευχής. Σε ηλικία ογδόντα τεσσάρων ετών συνελήφθη από τους ειδωλολάτρες και κρεμάστηκε ζωντανός πάνω σε μια ελιά, καθώς δεν υπήρχε εκεί σταυρός.

Από τον τάφο του ανέβλυζε θαυματουργό μύρο που θεράπευε πλήθος ασθενών, ιδιαίτερα όσους υπέφεραν από παθήσεις των οφθαλμών. Πολλά χρόνια αργότερα, ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος, γιος του Μεγάλου Κωνσταντίνου, έστειλε τον δούκα της Αιγύπτου άγιο Αρτέμιο στις Θήβες. Σκοπός της αποστολής ήταν η μεταφορά των ιερών λειψάνων του ευαγγελιστή στον ναό των Αγίων Αποστόλων της Κωνσταντινουπόλεως.

Εκεί τοποθετήθηκαν κάτω από την Αγία Τράπεζα, μαζί με τα λείψανα των αποστόλων Ανδρέα και Τιμοθέου. Η παράδοση της Εκκλησίας τον τιμά ως τον πρώτο εικονογράφο, εκείνον που ζωγράφισε την Παναγία βαστάζοντας στην αγκαλιά της τον Σωτήρα. Η ίδια η Θεοτόκος δέχθηκε με χαρά την εικόνα και είπε: «Η χάρη του γεννηθέντος εκ εμού ας είναι μαζί της».

Γι’ αυτό ο Λουκάς τιμάται μέχρι σήμερα ως ο προστάτης όλων των αγιογράφων της Εκκλησίας.