Άγιος Ιάκωβος ο Διάκονος

Όταν ολόκληρο το βόρειο βασίλειο της Αγγλίας βυθίστηκε σε αυτό που οι ίδιοοι κάτοικοί του ονόμασαν «Το Μισητό Έτος», ένας ταπεινός διάκονος αρνήθηκε να εγκαταλείψει το ποίμνιό του. Ο Άγιος Ιάκωβος έμεινε ολομόναχος στον Βορρά, ενώ ο επίσκοπος και η βασίλισσα είχαν πλέον αναχωρήσει για την μακρινή Κεντ. Έζησε τον έβδομο αιώνα και υπήρξε στενός συνεργάτης του Αγίου Παυλίνου της Υόρκης στο έργο του ευαγγελισμού των βόρειων περιοχών της Αγγλίας.

Όταν ο βασιλιάς Έντουιν έπεσε σε μάχη, το βόρειο βασίλειο γνώρισε αλλεπάλληλες δοκιμασίες, στρατιωτικές ήττες, πείνα και φοβερή επιδημία που θέρισε τον πληθυσμό. Η χρονιά εκείνη υπήρξε τόσο γεμάτη συμφορές, ώστε έμεινε στη μνήμη των ανθρώπων ως «Το Μισητό Έτος» της οδύνης. Ο Άγιος Παυλίνος συνόδευσε την Αγία Αιθελβούργα, χήρα πλέον του βασιλιά Έντουιν, στην πατρίδα της την Κεντ, αναζητώντας ασφάλεια.

Άφησε όμως πίσω τον πιστό του διάκονο, για να φροντίσει τους νεοφώτιστους χριστιανούς που είχαν μόλις γνωρίσει την αλήθεια του Ευαγγελίου. Ο Ιάκωβος ανέλαβε ένα έργο που φαινόταν ανθρωπίνως αδύνατο, μέσα σε συνθήκες πολέμου, φτώχειας και θρησκευτικής αναταραχής που είχε σαρώσει τα πάντα. Οι παλαιοί συγγραφείς τον περιγράφουν ως άνθρωπο «πιστό και άφοβο», αν και η κοσμική εξουσία που στήριζε την Εκκλησία είχε πλέον καταλυθεί ολοκληρωτικά.

Παρά τη ζοφερή κατάσταση, ο διάκονος δεν εγκατέλειψε τους ανθρώπους που του είχαν εμπιστευτεί, ούτε διέκοψε ποτέ τους ιεραποστολικούς του κόπους. Εγκαταστάθηκε κοντά στο χωριό Κάττερικ της κομητείας του Γιορκσάιρ, όπου άρχισε ένα διακριτικό αλλά καρποφόρο έργο. Δίδασκε καθημερινά, παρηγορούσε τους θλιμμένους και ενθάρρυνε το μικρό του ποίμνιο μέσα στις πιο σκοτεινές ώρες του τόπου.

Ακόμη και σε εκείνους τους δύσκολους καιρούς, κατάφερε να οδηγήσει πολλούς ανθρώπους στην πίστη του Χριστού. Ο Άγιος είχε ιδιαίτερο χάρισμα στη μουσική και γνώριζε σε βάθος τους ρωμαϊκούς εκκλησιαστικούς ύμνους. Αυτούς τους ύμνους τους είχε συνθέσει ο Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος και χρησιμοποιούνταν στις εκκλησίες της Κεντ με μεγάλη ευλάβεια.

Ο Ιάκωβος δίδαξε με υπομονή αυτή την ιερή τέχνη στους χριστιανούς του Βορρά, μεταφέροντας έναν θησαυρό λειτουργικής ομορφιάς. Όταν αργότερα επανήλθε η ειρήνη και άνοιξαν ξανά οι ναοί, οι ακολουθίες στόλιζονταν με τους ύμνους που εκείνος είχε διδάξει. Έτσι ο τόπος ξαναβρήκε όχι μόνο τους ναούς του, αλλά και την πνευματική φωνή της λατρείας του.

Δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια πότε εκοιμήθη ο Άγιος Ιάκωβος, καθώς οι ιστορικές πηγές διασώζουν λίγα στοιχεία για το τέλος του βίου του. Πιστεύεται όμως ότι έζησε τουλάχιστον τριάντα χρόνια μετά εκείνη τη φοβερή χρονιά των συμφορών και των δοκιμασιών. Έλαβε επίσης μέρος στη γνωστή Σύνοδο του Γουίτμπι, όπου συζητήθηκαν σοβαρά εκκλησιαστικά ζητήματα της εποχής.

Από όσα γνωρίζουμε, ο Άγιος δεν χειροτονήθηκε ποτέ ιερέας, αλλά παρέμεινε ταπεινός διάκονος μέχρι το τέλος της ζωής του. Παρά την απλή του θέση, με τους ακούραστους κόπους του οικοδόμησε ολόκληρη την Εκκλησία στις βόρειες περιοχές της Αγγλίας. Ο Άγιος Βεδέας, ο μεγάλος εκκλησιαστικός ιστορικός των Άγγλων, τον χαρακτηρίζει «άνδρα μεγάλης δραστηριότητας και φήμης μέσα στην Εκκλησία του Χριστού».

Η μαρτυρία αυτή καταγράφεται στο δεύτερο βιβλίο της Ιστορίας της Αγγλικής Εκκλησίας, στο δέκατο έκτο κεφάλαιο. Έτσι η μνήμη ενός απλού διακόνου διασώθηκε μέσα από τις σελίδες ενός σπουδαίου χρονικού. Η ζωή του διδάσκει διαχρονικά πόσο μεγάλο έργο μπορεί να επιτελέσει ένας πιστός υπηρέτης, όταν αρνείται να εγκαταλείψει τη θέση του.

Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις δεκαοκτώ Οκτωβρίου κάθε χρόνο, με ευγνωμοσύνη και βαθύ σεβασμό.