Ο Μέγας Ποιμήν της Αιγύπτου

Όταν η μητέρα του έφτασε από μακριά για να τον αγκαλιάσει, εκείνος αρνήθηκε να ανοίξει την πόρτα του κελιού. Της υποσχέθηκε όμως κάτι ασύλληπτο, πως θα την έβλεπε στην αιώνια ζωή, αν υπέμενε τώρα τη στέρηση. Ο Ποιμήν γεννήθηκε στην Αίγυπτο γύρω στο τριακόσια σαράντα μετά τη γέννηση του Χριστού.

Μαζί με τους δύο μικρότερους αδελφούς του, τον Ανούβ και τον Παΐσιο, πήγε σε κοινόβιο μοναστήρι της αιγυπτιακής ερήμου. Εκεί και οι τρεις έλαβαν το αγγελικό σχήμα και άρχισαν τη σκληρή άσκηση τους. Πέρασαν χρόνια χωρίς να δουν τους δικούς τους, και η μητέρα τους τους αναζήτησε με πόνο.

Στάθηκε κοντά στον ναό και περίμενε να τους συναντήσει την ώρα της προσευχής. Μόλις εκείνοι την αντίκρισαν, έτρεξαν πίσω και κλείστηκαν στο κελί τους. Η γυναίκα χτυπούσε την πόρτα και έκλαιγε με σπαραγμό για ώρα πολλή.

Ο αββάς Ανούβιος, βλέποντας τη μητρική οδύνη, παρακάλεσε τον Ποιμένα να της απαντήσει επιτέλους. Ο όσιος πλησίασε τότε την πόρτα και ρώτησε με σταθερή φωνή την μητέρα του. Της εξήγησε πως η αληθινή συνάντηση δεν χωρά μέσα στα στενά όρια της εφήμερης ζωής μας.

Της είπε λοιπόν πως αν δεχόταν να μην τους δει εδώ, σίγουρα θα τους έβλεπε στην ουράνια βασιλεία. Η γερόντισσα έσκυψε το κεφάλι, παρηγορήθηκε βαθιά και έφυγε με ελπίδα, προτιμώντας την αιώνια συνάντηση. Από εκείνη τη μέρα ο Ποιμήν αφοσιώθηκε ακόμη πιο έντονα στη νηστεία, στην αδιάλειπτη προσευχή και στον σκληρό πνευματικό αγώνα.

Δάμαζε το σώμα του ως αιχμάλωτο, το υπέτασσε στο πνεύμα και ανέβαινε σταθερά στις κορυφές της απάθειας. Σύντομα έγινε φάρος για όλους τους πατέρες της ερήμου και δοξάστηκε για τη βαθιά του ταπείνωση. Όταν ο τοπικός άρχοντας θέλησε να τον επισκεφθεί, ο γέροντας ταράχτηκε μέσα του και αρνήθηκε.

Φοβήθηκε πως, αν τον τιμούσαν οι ισχυροί, θα έχανε την ησυχία και τη χάρη της ταπεινοφροσύνης. Ο άρχοντας πικράθηκε και πίστεψε πως οι αμαρτίες του τον στερούσαν από έναν άνθρωπο του Θεού. Σκέφτηκε όμως ένα τέχνασμα και συνέλαβε ως δήθεν ένοχο τον γιο της αδελφής του οσίου.

Έλπιζε έτσι πως ο Ποιμήν θα έσπευδε να μεσιτεύσει για τον ανιψιό του. Η αδελφή του οσίου έτρεξε στην έρημο και χτυπούσε την πόρτα κλαίγοντας πικρά για το παιδί της. Όταν δεν πήρε καμία απάντηση, ξέσπασε με σκληρά λόγια και τον αποκάλεσε άσπλαχνο και σκληρόκαρδο πατέρα.

Ο όσιος έστειλε τον μαθητή να της πει πως ο Ποιμήν δεν έχει παιδιά και δεν λυπάται για κανέναν συγγενή. Όταν ο άρχοντας έμαθε όλα τα γεγονότα, ζήτησε επίμονα έστω μια επιστολή του γέροντα για να απελευθερώσει τον νεαρό. Πολλοί τότε παρακαλούσαν τον Ποιμένα να γράψει ένα μικρό σημείωμα και να σώσει το παιδί από τη φυλακή.

Ο γέροντας έγραψε με σύντομα και σοφά λόγια, ζητώντας δίκαιη και νόμιμη εξέταση της υπόθεσης από την εξουσία. Αν ο νέος ήταν ένοχος θανάτου, ας τιμωρηθεί, ώστε να αποφύγει τις αιώνιες κολάσεις. Αν όμως δεν ήταν, ας τιμωρηθεί όσο ορίζει ο νόμος και ας αφεθεί ελεύθερος.

Ο άρχοντας θαύμασε τη σύνεση και την αρετή του ανδρός, αναγνώρισε σε αυτόν αληθινό δούλο του Θεού. Άφησε αμέσως ελεύθερο τον ανιψιό και κατάλαβε ποιος ήταν στ’ αλήθεια ο όσιος της ερήμου εκείνης. Στους μαθητές του δίδασκε πάντοτε την ταπείνωση μέσα από διηγήσεις απλές και κατανυκτικές, βγαλμένες από την πολυετή πείρα της ερήμου.

Διηγούνταν την ιστορία ενός Αιγυπτίου μοναχού που έζησε για λίγο κοντά στην Κωνσταντινούπολη, σε ένα ταπεινό ερημητήριο. Ο ευσεβής αυτοκράτορας Θεοδόσιος ο μικρότερος τον επισκέφθηκε ντυμένος ως απλός στρατιώτης, για να μη φανερωθεί. Ο γέροντας τον φιλοξένησε χωρίς να τον γνωρίζει, του πρόσφερε ξερό ψωμί με αλάτι και λίγο καθαρό νερό.

Όταν ο βασιλιάς αποκάλυψε την ταυτότητά του, ομολόγησε πως ποτέ δεν είχε γευθεί τόσο γλυκύ φαγητό στα ανάκτορα. Ο όσιος εξήγησε πως η μοναχική τροφή ευλογείται από την προσευχή και γι’ αυτό γίνεται νόστιμη και χορταστική. Λίγο αργότερα, για να μην υπερηφανευτεί από τη βασιλική τιμή, ο γέροντας έφυγε κρυφά και επέστρεψε στην Αίγυπτο.

Με αυτή τη διήγηση ο Ποιμήν δίδασκε τους μαθητές του να αποφεύγουν τους μάταιους επαίνους και τις ανθρώπινες τιμές. Έλεγε επίσης πως όποιος σκεπάζει το αμάρτημα του αδελφού του, εκείνον σκεπάζει και ο ίδιος ο Θεός. Πρόσθετε πως κανείς δεν πρέπει να πιστεύει εύκολα τα κακά λόγια, ούτε καν αυτά που νομίζει πως είδαν τα μάτια του.

Έβλεπε με καθαρή ματιά τα πάθη της ψυχής και τα θεράπευε με λόγια απλά και ζωντανά. Σε όποιον ζητούσε τρόπο μετανοίας απαντούσε πως αρκούν και τρεις μέρες, αν η καρδιά μετανοεί ολόκληρη. Σε άλλον εξήγησε πως οι πονηροί λογισμοί μοιάζουν με φωτιά, την οποία σβήνει το νερό της θερμής προσευχής.

Έλεγε ακόμη πως η ακτημοσύνη, η υπομονή και η διάκριση είναι τα τρία θεμέλια του μοναχικού βίου. Παράδειγμα ακτημοσύνης έφερνε τον Νώε, υπομονής τον Ιώβ και διάκρισης τον Δανιήλ τον προφήτη. Δίδασκε πως ο μοναχός χρειάζεται να μισήσει δύο πράγματα, την ανάπαυση της σάρκας και τη ματαιοδοξία.

Όταν άκουσε για κάποιον αδελφό που νήστευε έξι ολόκληρες ημέρες αλλά οργιζόταν συνεχώς, στενοχωρήθηκε πολύ. Σχολίασε πως έμαθε να νηστεύει για μια εβδομάδα, μα δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τον θυμό του ούτε μία ημέρα. Στο ερώτημα αν είναι καλύτερη η σιωπή ή ο λόγος, απαντούσε με σοφία και ισορροπία.

Όποιος μιλά για χάρη του Θεού πράττει καλά, και όποιος σιωπά για τον Θεό πράττει εξίσου καλά. Πρόσθετε πως όποιος μιλά πολύ μα δεν κατακρίνει κανέναν, στην πραγματικότητα σιωπά ενώπιον του Κυρίου. Ο όσιος έλεγε ακόμη πως η κακία ποτέ δεν νικιέται με άλλη κακία, αλλά μόνο με την αγαθοσύνη.

Όταν κάποτε έφτασε με τους μαθητές του σε μοναστήρι, ένας γέροντας του τόπου ζήλεψε για την υποδοχή που του έγινε. Άκουσε πικρά λόγια εναντίον του, ωστόσο εκείνος δεν θύμωσε και δεν απομακρύνθηκε από τον δύσπιστο εκείνον αδελφό. Πήρε μαζί του λίγο φαγητό και κρασί και πήγε με τη συνοδεία του στο κελί του γέροντα.

Όταν ο μαθητής του γέροντα τους αρνήθηκε την είσοδο, ο Ποιμήν έμεινε υπομονετικά κάτω από τον καυτό ήλιο της ερήμου. Δεν είπε ούτε ένα παράπονο, ούτε ένα λόγο πικρό για τον αδελφό που τους έδιωχνε. Ο γέροντας τότε λύγισε από την ταπείνωσή του, άνοιξε τη θύρα και τους δέχτηκε με αγάπη.

Ομολόγησε πως όσα είχε ακούσει για τον Ποιμένα ήταν αληθινά, μα τα έργα του ήταν εκατό φορές μεγαλύτερα. Από εκείνη την ώρα η σχέση τους έγινε ειρηνική και αδελφική, χωρίς ίχνος ζήλιας ή μνησικακίας. Έτσι ο όσιος δίδασκε όχι μόνο με τα λόγια, αλλά κυρίως με την ίδια του τη ζωή.

Κάποτε ήρθε από μακριά ένας μοναχός για να ακούσει την παρηγοριά του οσίου Ποιμένα. Άρχισε να μιλά για υψηλά νοήματα της Αγίας Γραφής και για ουράνια μυστήρια, ζητώντας ερμηνείες δύσκολες. Ο γέροντας έστρεψε αλλού το πρόσωπό του και έμεινε σιωπηλός, χωρίς να δίνει την παραμικρή απάντηση.

Όταν ο μοναχός ρώτησε λυπημένος για ποιον λόγο σιωπούσε, ο μαθητής του γέροντα εξήγησε την αιτία. Είπε πως ο όσιος δεν συζητά για ουράνια, αλλά για τα πάθη της ψυχής και τις αδυναμίες της σάρκας. Ο επισκέπτης τότε ταπεινώθηκε και ρώτησε πώς νικιούνται τα πάθη που πολεμούν την καρδιά του ανθρώπου.

Ο όσιος γύρισε με χαρούμενο πρόσωπο και του μίλησε για πολλή ώρα με γλυκύτητα και θεόπνευστη σοφία. Άλλη φορά ο αββάς Ισαάκ τον βρήκε σαν να βρίσκεται σε έκσταση και τον ρώτησε πού πλανιόταν ο νους του. Ο γέροντας αποκρίθηκε πως ο νους του ήταν εκεί όπου στεκόταν η Παναγία και έκλαιγε δίπλα στον σταυρό.

Ο όσιος Ποιμήν εκοιμήθη ειρηνικά γύρω στο τετρακόσια πενήντα μετά τη γέννηση του Χριστού, σε ηλικία εκατόν δέκα ετών. Η Εκκλησία τον ονόμασε Μέγα για τη βαθιά ταπείνωση και τους ασκητικούς του αγώνες ως το τέλος. Final filename: `08_27_Όσιος_Ποιμήν_ο_Μέγας_Ελληνικά_Καθαρά.