Όσιος Μακάριος ο Ρωμαίος της Ρωσίας

Ένας πλούσιος Ρωμαίος ευγενής εγκατέλειψε τα παλάτια της Ρώμης και ξεκίνησε πάμφτωχος, μέσα σε κουρελιασμένο ράσο, για τη μακρινή Ρωσία. Εκεί, σε ένα έλος γεμάτο κουνούπια κοντά στο Νόβγκοροντ, αρκούδες του έφερναν τροφή και τον άφηναν να τις χαϊδεύει σαν αρνιά. Ο Όσιος Μακάριος γεννήθηκε στα τέλη του δέκατου πέμπτου αιώνα, μέσα σε εύπορη οικογένεια της Ρώμης.

Οι γονείς του τον ανέθρεψαν με ευσέβεια και του χάρισαν εξαιρετική μόρφωση, ικανή να του ανοίξει λαμπρή σταδιοδρομία. Ο νέος όμως δεν επιθύμησε τιμές, δόξα και επίγειες απολαύσεις, αλλά αναζητούσε τον δρόμο της σωτηρίας της ψυχής του. Έζησε σε εποχή που η χριστιανική Δύση συγκλονιζόταν από τη Μεταρρύθμιση του Λουθήρου και διασπαζόταν από ταραχές και ίντριγκες.

Ενώ οι γύρω του κυνηγούσαν τη χλιδή και τις ηδονές, εκείνος μελετούσε τις Άγιες Γραφές και τα κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας. Λυπόταν βαθιά για όσους έβλεπε σκοτισμένους από την αμαρτία και τη ματαιοδοξία του κόσμου τούτου. Με δάκρυα παρακαλούσε τον Θεό να του φανερώσει τον δρόμο της σωτηρίας, και η προσευχή του εισακούστηκε γρήγορα.

Κατάλαβε πως μόνο μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία θα έβρισκε το ασφαλές λιμάνι που λαχταρούσε. Αποφάσισε λοιπόν να φύγει κρυφά από τη Ρώμη και ξεκίνησε για τη μακρινή Ρωσία, χωρίς χρήματα, ντυμένος με ένα παλιό φόρεμα. Μετά από πολλές κακουχίες στον δρόμο, έφτασε στο Νόβγκοροντ και αγαλλίασε βλέποντας τόσες εκκλησίες και μοναστήρια ολόγυρα.

Ένα από αυτά είχε ιδρυθεί τρεις αιώνες νωρίτερα από έναν συμπατριώτη του, τον Όσιο Αντώνιο τον Ρωμαίο. Στη συνέχεια έφτασε στις όχθες του ποταμού Σβιρ, όπου ο Όσιος Αλέξανδρος είχε ιδρύσει τη μονή της Αγίας Τριάδος. Ο Άγιος Αλέξανδρος τον δέχτηκε επίσημα στην Ορθόδοξη Εκκλησία και του φόρεσε ο ίδιος το μοναχικό σχήμα.

Ο Μακάριος όμως ποθούσε διακαώς την ερημική και ησυχαστική ζωή, μακριά από κάθε ανθρώπινη παρουσία. Μετακόμισε σε ένα νησάκι του ποταμού Λέζνα, κάπου εβδομήντα χιλιόμετρα μακριά από το Νόβγκοροντ, όπου επιδόθηκε σε σκληρή άσκηση και αδιάλειπτη προσευχή. Οι χειμώνες εκεί ήταν παγεροί, ενώ τα καλοκαίρια ζεστά και υγρά, με την έλη να βγάζουν αμέτρητα κουνούπια.

Ο όσιος βασανιζόταν σκληρά, τρεφόταν μόνο με μούρα, ρίζες και χόρτα του δάσους. Καμιά φορά αρκούδες πλησίαζαν την καλύβα του, του έφερναν τροφή και τον άφηναν ήρεμα να τις θωπεύει. Τέτοιος λύχνος πνευματικός δεν μπορούσε να μείνει για πολύ καιρό κρυμμένος μέσα στην ερημιά.

Μια βροχερή νύχτα κάποιοι χτύπησαν την πόρτα του και του ζήτησαν με αγωνία να ανοίξει. Μπήκαν αρκετοί άνδρες που έμοιαζαν με κυνηγούς, και έμειναν έκπληκτοι από τη μορφή και το θείο φως στο πρόσωπό του. Του ζήτησαν την ευλογία του και του εξήγησαν πως μπήκαν στο δάσος για κυνήγι.

Μόνο μέσω των προσευχών του, είπαν, ο Θεός τους επέτρεψε να βρουν το ταπεινό κελί του. Εκείνος απάντησε ότι δεν τους οδήγησαν οι δικές του αμαρτωλές προσευχές, αλλά η χάρη του ίδιου του Θεού. Αφού τους τάισε με ό,τι είχε, συνομίλησε και προσευχήθηκε μαζί τους, και τους έδειξε τον δρόμο της επιστροφής.

Ο όσιος ανησύχησε ότι τώρα η ησυχία του θα διαταραζόταν, αφού έγινε γνωστή η κρυψώνα του. Οι φόβοι του επιβεβαιώθηκαν γρήγορα, γιατί πολλοί έτρεχαν να του ζητήσουν συμβουλή και προσευχή. Έτσι αποφάσισε να φύγει ακόμη μακρύτερα, σε υψηλό τόπο στην αριστερή όχθη του ποταμού Λέζνα, αναζητώντας ξανά την ησυχία της ερήμου.

Ούτε όμως εκεί κατάφερε ο όσιος να κρυφτεί από τους ανθρώπους για πολύ καιρό. Μερικές φορές, μέσα στη νύχτα, ένας στύλος φωτιάς υψωνόταν προς τον ουρανό πάνω από τον τόπο της προσευχής του. Την ημέρα πάλι η χάρη του Θεού φανερωνόταν με ένα ευωδιαστό σύννεφο καπνού πάνω από την καλύβα.

Οδηγημένοι από αυτά τα θαυμαστά σημεία, οι κάτοικοι της περιοχής βρήκαν ξανά τον κρυμμένο ασκητή. Μερικοί επισκέπτες τον παρακάλεσαν θερμά να τους επιτρέψει να ζήσουν κοντά του και να καθοδηγούνται από τις συμβουλές του. Βλέποντας ότι αυτό ήταν το θέλημα του Κυρίου, ο όσιος δεν αρνήθηκε την παράκλησή τους.

Τους ευλόγησε να χτίσουν κελιά γύρω από το δικό του, και έτσι μπήκαν τα θεμέλια της ιερής μονής. Το έτος χίλια πεντακόσια σαράντα έχτισαν μια ξύλινη εκκλησία αφιερωμένη στην Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου. Ο Όσιος Μακάριος χειροτονήθηκε ιερέας από τον επίσκοπο Μακάριο του Νόβγκοροντ, ο οποίος αργότερα έγινε Μητροπολίτης πάσης Ρωσίας.

Ο ίδιος ιεράρχης διόρισε τον όσιο ηγούμενο της νεοσύστατης μονής, στην οποία θα έδινε όλη την υπόλοιπη ζωή του. Ο Όσιος Μακάριος έγινε ζωντανό υπόδειγμα για τους αδελφούς και έλαβε από τον Θεό τα χαρίσματα της διοράσεως και της θαυματουργίας. Εξαντλούσε τον εαυτό του στους κόπους και τις ολονύχτιες αγρυπνίες, και ενθάρρυνε όσους κινδύνευαν να ολιγοψυχήσουν στους πνευματικούς αγώνες τους.

Μετά από αρκετά χρόνια διακονίας, εμπιστεύτηκε τη μονή σε έναν από τους μαθητές του, και επέστρεψε στο νησί όπου είχε ζήσει αρχικά μόνος. Εκεί κοιμήθηκε εν Κυρίω στις δεκαπέντε Αυγούστου του έτους χίλια πεντακόσια πενήντα, ειρηνικός και πλήρης χάριτος. Οι μαθητές του τον έθαψαν με σεβασμό, στην αριστερή εξωτερική πλευρά του ναού της Κοιμήσεως που ο ίδιος είχε ιδρύσει.

Η σκήτη του ποτέ δεν υπήρξε πλούσια μονή με πολλούς μοναχούς και πλούσια κτήματα. Διακρινόταν όμως πάντοτε για το υψηλό επίπεδο της πνευματικής ζωής των πατέρων της. Τον δέκατο έβδομο αιώνα πολλές μονές του Νόβγκοροντ λεηλατήθηκαν από τους Σουηδούς εισβολείς που σάρωσαν την περιοχή.

Η σκήτη του οσίου κάηκε επίσης το έτος χίλια εξακόσια δεκαπέντε, και αρκετοί μοναχοί της σφαγιάστηκαν από τους κατακτητές. Με τον δέκατο όγδοο αιώνα η μονή έγινε εξάρτημα της Λαύρας του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι στην Αγία Πετρούπολη. Η αυτοκράτειρα Αικατερίνη την έκλεισε το έτος χίλια επτακόσια εξήντα τέσσερα, όπως είχε κλείσει και άλλες μονές της Ρωσίας.

Στη συνέχεια ο χώρος ορίστηκε ως απλή ενοριακή εκκλησία της γύρω περιοχής. Παρόλο που οι προσκυνητές συνέχιζαν να έρχονται για να ασπαστούν τα λείψανα και να τιμήσουν τη μνήμη του οσίου, τα κτίρια γρήγορα έπεσαν σε ερείπια. Στα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα, ευλαβείς ευεργέτες αποκατέστησαν τους δύο ναούς και τη θαυματουργή ιαματική πηγή που είχε σκάψει ο ίδιος ο όσιος.

Εκείνη την εποχή ζούσε εκεί ένας γέροντας ιερέας, και τελούσε τις θείες ακολουθίες μέχρι την ώρα του θανάτου του. Το έτος χίλια οκτακόσια ενενήντα τέσσερα η μονή άρχισε ξανά να λειτουργεί υπό τον φημισμένο ιεραπόστολο ιερομόναχο Αρσένιο. Εκείνος εισήγαγε στη μονή το Αγιορείτικο Τυπικό και ανανέωσε την πνευματική ζωή.

Δυστυχώς το έτος χίλια εννιακόσια τριάντα δύο οι Σοβιετικοί κατέστρεψαν τη μονή. Η μνήμη του οσίου τιμάται στις δεκαπέντε Αυγούστου και στις δεκαεννιά Ιανουαρίου.