Όσιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος της Κύπρου

Σε ηλικία μόλις δεκαεπτά ετών διέλυσε τον αρραβώνα του και αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στον Χριστό, ακολουθώντας τον μοναχικό δρόμο. Για σαράντα ολόκληρα χρόνια έζησε κλεισμένος μέσα σε μια σπηλιά που σκάλισε μόνος του στους βράχους της Πάφου. Ο Όσιος Νεόφυτος γεννήθηκε το έτος χίλια εκατόν τριάντα τέσσερα στα Λεύκαρα της Κύπρου, από γονείς φτωχούς αλλά βαθιά πιστούς.

Από μικρό παιδί δούλευε στα αμπέλια και ένιωθε μέσα του την έντονη επιθυμία να αφοσιωθεί στον Θεό. Όταν οι γονείς του, ο Αθανάσιος και η Ευδοξία, προσπάθησαν να τον αρραβωνιάσουν, εκείνος αρνήθηκε αποφασιστικά και ακολούθησε την κλήση της καρδιάς του. Κατέφυγε στη μονή του Αγίου Χρυσοστόμου, στο όρος Κουτσοβέντη, όπου ζήτησε με ταπείνωση να μείνει ως δόκιμος μοναχός.

Εκεί ασχολήθηκε για πέντε χρόνια με την καλλιέργεια των αμπελιών της μονής στη θέση Γούπαις. Παράλληλα έμαθε γραφή και ανάγνωση και αποστήθισε ολόκληρο το Ψαλτήρι με αξιοθαύμαστη επιμέλεια. Η ψυχή του διψούσε για ακόμη βαθύτερη πνευματική ζωή και αναζητούσε μεγαλύτερη ησυχία.

Έτσι ζήτησε την ευλογία του ηγουμένου για να πραγματοποιήσει προσκύνημα στους Αγίους Τόπους και να γνωρίσει τα ιερά μέρη της πίστης. Κατά το ταξίδι του στους Αγίους Τόπους κινδύνεψε σοβαρά εξαιτίας μιας μεγάλης θαλασσοταραχής που έπληξε το πλοίο. Επέστρεψε στην Κύπρο και παρέμεινε στη μονή του Χρυσοστόμου από το έτος χίλια εκατόν πενήντα δύο έως το χίλια εκατόν πενήντα οκτώ.

Ζήτησε επανειλημμένα από τον ηγούμενο την άδεια να γίνει ερημίτης, όμως εκείνος αρνήθηκε κατηγορηματικά κάθε φορά. Τότε ο νεαρός μοναχός αποφάσισε να φύγει για το όρος Λάτρος της Μικράς Ασίας, που ήταν μεγάλο μοναστικό κέντρο εκείνη την εποχή. Πήγε λοιπόν στην Πάφο με την ελπίδα να βρει πλοίο που θα τον μετέφερε στον προορισμό του.

Στο λιμάνι όμως της Πάφου τον συνέλαβαν ως φυγάδα και τον έκλεισαν στη φυλακή για μία ολόκληρη νύχτα. Με τη μεσολάβηση ευσεβών ανθρώπων αποφυλακίστηκε την επόμενη ημέρα και αναζήτησε ησυχαστήριο στα ενδότερα του νησιού. Έξω από την πόλη βρήκε έναν απόκρημνο τόπο, στην άκρη μιας χαράδρας, ιδανικό για την πνευματική του άσκηση.

Τον Σεπτέμβριο του έτους χίλια εκατόν πενήντα εννέα άρχισε να σκαλίζει με τα ίδια του τα χέρια την Εγκλείστρα του. Εκεί κλείστηκε ολοκληρωτικά, αποφασισμένος να μη βγει ποτέ ξανά στον κόσμο, αφιερώνοντας τη ζωή του στην προσευχή και τη μελέτη. Μέσα στη σπηλιά του ο Όσιος μορφώθηκε κατά τη θεία και την ανθρώπινη σοφία, μυούμενος στα μυστικά της πνευματικής άσκησης.

Διαφύλαξε την εμπειρία αυτή με μεγάλη προσοχή και με τη χάρη του Θεού την αύξησε και την εφάρμοσε απόλυτα στη ζωή του. Η φήμη της αγιότητάς του διαδόθηκε γρήγορα σε όλη την Κύπρο και πλήθος χριστιανών συνέρρεε στην Εγκλείστρα του. Όλοι ζητούσαν την ευχή του, την ευλογία του και τη συμβουλή του για τα προβλήματα της ζωής τους.

Σε ηλικία τριάντα έξι ετών, το έτος χίλια εκατόν εβδομήντα, χειροτονήθηκε πρεσβύτερος από τον επίσκοπο Πάφου Βασίλειο Κίνναμο. Λίγο αργότερα συστάθηκε γύρω του η πρώτη αδελφότητα μοναχών, που οργανώθηκε με τάξη και πνευματική φροντίδα. Σε ηλικία εξήντα τεσσάρων ετών αποφάσισε να σκαλίσει δεύτερη σπηλιά, ψηλότερα από την πρώτη, για να αποφεύγει τους πολυάριθμους προσκυνητές.

Όταν τελείωνε το έργο αυτό, σώθηκε με θαυμαστό τρόπο από έναν τεράστιο βράχο που κατρακύλησε ξαφνικά από ψηλά. Οι δύο σπηλιές επικοινωνούσαν μεταξύ τους με μία σχισμή στον βράχο. Από εκεί ο Όσιος άκουγε τις ιερές ακολουθίες και κοινωνούσε των Αχράντων Μυστηρίων.

Στο μεταξύ συνέβαιναν δραματικά γεγονότα στην Κύπρο, τα οποία την αποέκοψαν βίαια από το Βυζάντιο και έφεραν δυστυχία στην Εκκλησία και τον λαό. Η φτώχεια και η ταλαιπωρία οδήγησαν πολλούς ανθρώπους να ζητούν τροφή και παρηγοριά στα μοναστήρια του νησιού. Ένα από αυτά τα μοναστικά καταφύγια ήταν και η ταπεινή Εγκλείστρα του Οσίου Νεοφύτου, η οποία δεχόταν τους πονεμένους.

Η πτώση της Κωνσταντινούπολης στα χέρια των Φράγκων τον Απρίλιο του έτους χίλια διακόσια τέσσερα συγκλόνισε βαθιά τον Όσιο. Θεώρησε την άλωση της προστάτιδας πόλης των Ορθοδόξων ως αποκαλυπτικό γεγονός μεγάλης πνευματικής σημασίας για όλους. Έτσι επιχείρησε ερμηνεία της Αποκαλύψεως, προσπαθώντας να εξηγήσει γιατί κυριάρχησαν οι δυνάμεις του Αντιχρίστου σε βάρος της Εκκλησίας του Χριστού.

Συνέγραψε επίσης το Τυπικόν Διαθήκης, δηλαδή τον κανονισμό της αδελφότητάς του, καθώς και δεκαπέντε πνευματικά έργα μεγάλης λογοτεχνικής αξίας. Ο Όσιος εκοιμήθη σε βαθύτατο γήρας στις δώδεκα Απριλίου του έτους χίλια διακόσια δεκαεννέα. Ενταφιάστηκε στον τάφο που είχε ετοιμάσει μόνος του, μέσα σε ξύλινο φέρετρο από πεύκο, κέδρο και κυπαρίσσι.

Το ιερό λείψανό του παρέμεινε άγνωστο για πολλά χρόνια και ανακαλύφθηκε ξανά αργότερα με θαυμαστό τρόπο. Σήμερα φυλάσσεται στην ομώνυμη μονή της Πάφου, που είναι αφιερωμένη στη μνήμη του.