Νικήτας ο Νεομάρτυρας των Σερρών

Μέσα στη νύχτα της Μεγάλης Δευτέρας, ο ηγούμενος μιας μονής των Σερρών είδε έναν ξένο μοναχό να προσεύχεται όρθιος στο σεληνόφως. Ήταν ο ιερομόναχος Νικήτας, που είχε φτάσει από το Άγιον Όρος με μοναδικό πόθο να χύσει το αίμα του για τον Χριστό. Καταγόταν από την Αλβανία και ήταν Σλάβος στην καταγωγή, όμως για την οικογένειά του και τα πρώτα του χρόνια δεν σώζονται πληροφορίες.

Είχε ασκηθεί πρώτα στη ρωσική μονή του Αγίου Παντελεήμονος στον Άθω και έπειτα στη Σκήτη της Αγίας Άννης, όπου ωρίμασε πνευματικά μέσα στην ησυχία και τη μελέτη. Εκεί, σιγά σιγά, άναψε μέσα του η φλόγα του μαρτυρίου, η οποία τον έσπρωξε να αφήσει τον τόπο της άσκησης. Πήρε λοιπόν την απόφαση να ταξιδέψει στις Σέρρες, πόλη που στέναζε τότε κάτω από τον οθωμανικό ζυγό.

Έφτασε εκεί στις τριάντα Μαρτίου του χιλίων οκτακοσίων οκτώ, ακριβώς τη Μεγάλη και Αγία Δευτέρα. Σταμάτησε σε μια κοντινή μονή και ζήτησε φιλοξενία από τον ηγούμενο. Στη συνομιλία μαζί του φανέρωσε ότι ήταν ιερομόναχος αγιορείτης, χωρίς όμως ακόμη να αποκαλύψει όλον τον σκοπό του.

Όταν ο ηγούμενος πλησίασε εκείνη τη νύχτα τη μορφή που προσευχόταν, αναγνώρισε τον πατέρα Νικήτα και άκουσε από τα χείλη του την απόφασή του να μαρτυρήσει για τον Χριστό. Μίλησαν για λίγη ώρα με πνευματική ζεστασιά, και ύστερα ο ηγούμενος συνέχισε τις συνηθισμένες βραδινές του βάρδιες στη μονή. Άφησε τον αγιορείτη μόνο, παραδομένο στην προσευχή και στην προετοιμασία της μεγάλης ώρας.

Το πρωί ο πατέρας Νικήτας κοινώνησε τα Άχραντα Μυστήρια από την Προηγιασμένη Λειτουργία, παίρνοντας έτσι την τελευταία πνευματική του τροφή. Έπειτα κατευθύνθηκε προς ένα τζαμί στα περίχωρα της πόλης, αποφασισμένος να ομολογήσει ανοιχτά την πίστη του. Εκεί συνάντησε έναν μουσουλμάνο δάσκαλο με τους μαθητές του και άρχισε μαζί τους συζήτηση για τα ζητήματα της θρησκείας.

Ανάμεσά τους ξεχώρισε έναν νέο που κούτσαινε, και τον πλησίασε με συμπόνια και ενδιαφέρον. Τον ρώτησε γιατί δεν ζητούσε θεραπεία για την αναπηρία του από κάποιον δυνατό βοηθό. Ο νέος του απάντησε ότι κάτι τέτοιο ήταν αδύνατο, καθώς είχε γεννηθεί με αυτό το πρόβλημα και δεν υπήρχε ελπίδα γιατρειάς.

Τα λόγια αυτά έγιναν αφορμή για όσα ακολούθησαν στη συνέχεια. Ο μοναχός του απάντησε με σιγουριά ότι η θεραπεία ήταν εύκολη, αρκεί μόνο να δεχτεί να τον υπακούσει σε ένα σημαντικό βήμα. Ο κουτσός τον κοίταξε με απορία και τον ρώτησε με ποιον ακριβώς τρόπο έπρεπε να υπακούσει.

Τότε ο Νικήτας του είπε καθαρά να πιστέψει στον Ιησού Χριστό ως τον έναν αληθινό Θεό. Του υποσχέθηκε ότι, αν βαπτιστεί, θα γίνει υγιής και δεν θα μείνει κανένα ίχνος από τη χωλότητά του. Ο νέος δεν αποκρίθηκε, αλλά έτρεξε αμέσως στον δάσκαλό του και του μετέφερε όσα είχε ακούσει από τον ξένο μοναχό.

Ο δάσκαλος ρώτησε τότε τον άγιο από πού ερχόταν και τι είχε πει στον μαθητή του με τόση τόλμη. Ο γενναίος στρατιώτης του Χριστού χωρίς φόβο τού απάντησε ότι καταγόταν από την Αλβανία και είχε έρθει για να κηρύξει τον Χριστιανισμό. Σπλαχνίστηκε, είπε, τον χωλό άνθρωπο και τον συμβούλεψε να πιστέψει στον Χριστό, ώστε να βρει σωματική υγεία και κληρονομιά της Βασιλείας των Ουρανών.

Ο δάσκαλος αμέσως ένιωσε ότι έπρεπε να σταματήσει αυτή τη φωνή. Έστειλε λοιπόν μήνυμα στον δήμαρχο της πόλης ότι κάποιος μοναχός είχε φτάσει εκεί και μιλούσε εναντίον της θρησκείας τους. Ο άγιος συνελήφθη χωρίς καθυστέρηση και κλείστηκε στη φυλακή για όλη τη νύχτα, μέσα στη σκληρότητα της μοναξιάς.

Την άλλη μέρα οδηγήθηκε σε ανάκριση μπροστά σε μουσουλμάνους θρησκευτικούς ηγέτες, οι οποίοι προσπάθησαν με κάθε τρόπο να τον μεταπείσουν. Καθώς δεν μπόρεσαν να τον νικήσουν με λογικά επιχειρήματα, κατέφυγαν σε φρικτά βασανιστήρια, ελπίζοντας να λυγίσουν τη θέλησή του. Όμως ο Νικήτας έμεινε σταθερός και ατάραχος, με την καρδιά του ολόκληρη στραμμένη στον Χριστό.

Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου του χιλίων οκτακοσίων οκτώ τον κρέμασαν δημόσια, και έτσι παρέδωσε την ψυχή του στον Νυμφίο της Εκκλησίας. Το σκήνωμά του έμεινε κρεμασμένο μέχρι την Τρίτη της Διακαινησίμου, όταν επιτέλους δόθηκε άδεια στους χριστιανούς να το πάρουν και να το ενταφιάσουν. Από τότε η μνήμη του τιμάται με ιδιαίτερη ευλάβεια, ενώ η πόλη τον αναγνωρίζει ως πολιούχο και προστάτη.

Τιμάται επίσης την Κυριακή του Αγίου Θωμά, λίγες μέρες μετά το Πάσχα. Δύο διαφορετικές ακολουθίες έχουν γραφτεί προς τιμήν του, μία στη σλαβονική γλώσσα και μία στην ελληνική, που μαρτυρούν διαφορετική γνώμη για την καταγωγή του.