Nikita Neomartir i Serres

Natën e së hënës së madhe, igumeni i një manastiri në Serres pa një murg të huaj duke u lutur në këmbë në dritën e hënës. Ishte hieromonku Nikita, i cili kishte mbërritur nga mali Athos me një dëshirë unike për të derdhur gjakun e tij për Krishtin. Ai vinte nga Shqipëria dhe ishte sllav me origjinë, por nuk ruhen të dhëna për familjen dhe vitet e tij të hershme. Ai kishte ushtruar fillimisht në manastirin rus të Agios Pandelimoni në Athos dhe më pas në Sketën e Shën Anës, ku u pjekur shpirtërisht në qetësi dhe studim. Aty pak nga pak iu ndez flaka e martirizimit, e cila e shtyu të largohej nga vendi i praktikës. Kështu ai mori vendimin për të udhëtuar në Serres, një qytet që vuante në atë kohë nën zgjedhën osmane. Ai mbërriti atje më 30 mars 1888, pikërisht të hënën e madhe dhe të hënën. Ai u ndal në një manastir aty pranë dhe i kërkoi abatit mikpritje. Në bisedën me të, ai zbuloi se ishte një hieromonk i Shenjtorëve, por pa e zbuluar ende qëllimin e tij të plotë. Kur abati iu afrua figurës së lutjes atë natë, ai njohu At Nikita dhe dëgjoi nga buzët vendimin e tij për të dëshmuar për Krishtin. Ata biseduan pak me ngrohtësi shpirtërore dhe më pas igumeni rifilloi turnet e zakonshme të mbrëmjes në manastir. Ai e la të qetë shenjtorin, duke iu dorëzuar lutjes dhe përgatitjes së orës së madhe. Në mëngjes At Nikita kumtoi Misteret e Papërlyera nga Liturgjia e Shenjtërimit, duke marrë kështu ushqimin e tij të fundit shpirtëror. Më pas ai u drejtua për në një xhami në periferi të qytetit, i vendosur për të shpallur hapur besimin e tij. Atje takoi një mësues mysliman me nxënësit e tij dhe filloi një diskutim me ta për çështjet e fesë. Midis tyre ai veçoi një të ri që çalë dhe iu afrua me dhembshuri dhe interesim. Ai e pyeti pse nuk kërkoi trajtim për dobësinë e tij nga ndonjë ndihmës i fuqishëm. I riu u përgjigj se një gjë e tillë ishte e pamundur, pasi kishte lindur me këtë problem dhe nuk kishte asnjë shpresë për shërim. Këto fjalë u bënë shkak për atë që pasoi. Murgu u përgjigj me besim se shërimi ishte i lehtë, vetëm nëse ai pranonte t'i bindej atij në një hap të rëndësishëm. Burri i çalë e shikoi me kuriozitet dhe e pyeti saktësisht se si duhet t'i bindej. Atëherë Nikita i tha qartë që të besonte në Jisu Krishtin si i vetmi Perëndi i vërtetë. Ai i premtoi atij se nëse do të pagëzohej, do të shërohej dhe nuk do të mbetej asnjë gjurmë e çalës së tij. I riu nuk u përgjigj, por menjëherë vrapoi te mësuesi i tij dhe i tha atë që kishte dëgjuar nga murgu i huaj. Më pas mjeshtri e pyeti shenjtorin nga vinte dhe çfarë i kishte thënë me kaq guxim dishepullit të tij. Ushtari trim i Krishtit pa frikë iu përgjigj se kishte ardhur nga Shqipëria dhe kishte ardhur për të predikuar krishterimin. Ai i erdhi keq, tha ai, për njeriun e çalë dhe e këshilloi të besonte në Krishtin, që të mund të gjente shëndet fizik dhe një trashëgimi të Mbretërisë së Qiellit. Mësuesi menjëherë ndjeu se duhej ta ndalonte këtë zë. Kështu ai i dërgoi fjalë kryetarit të qytetit se një murg kishte mbërritur atje dhe po fliste kundër fesë së tyre. Shenjtori u arrestua pa vonesë dhe u mbyll në burg për gjithë natën, mes mizorisë së vetmisë. Të nesërmen u çua për t'u marrë në pyetje para udhëheqësve fetarë myslimanë, të cilët u përpoqën me çdo mënyrë ta bindnin. Në pamundësi për ta mposhtur atë me argumente logjike, ata iu drejtuan torturave të tmerrshme, me shpresën për të përkulur vullnetin e tij. Por Nikita mbeti i palëkundur dhe i patrazuar, me zemrën e tij plotësisht të përqendruar te Krishti. Në mbrëmjen e së Shtunës së Madhe 1808 ai u var publikisht dhe kështu ia dorëzoi shpirtin Dhëndrit të Kishës. Figura e tij mbeti e varur deri të martën e Diakenissimus, kur më në fund iu dha leja të krishterëve që ta merrnin dhe ta varrosnin. Që atëherë kujtimi i tij nderohet me nderim të veçantë, ndërsa qyteti e njeh si mbrojtës dhe mbrojtës. Ajo festohet edhe të dielën e Shën Thomait, disa ditë pas Pashkëve. Për nder të tij janë shkruar dy sekuenca të ndryshme, një në gjuhën sllave dhe një në greqisht, duke dëshmuar për një mendim të ndryshëm për origjinën e tij.