Αγία Κυράννα η Νεομάρτυς της Όσσας

Ένας γενίτσαρος εισπράκτορας φόρων ερωτεύτηκε μια κόρη απαράμιλλης ομορφιάς και αποφάσισε να την κάνει δική του με κάθε τρόπο. Όταν εκείνη αρνήθηκε να αλλαξοπιστήσει, εκείνος την οδήγησε με ψέματα στον κριτή της Θεσσαλονίκης και ζήτησε τον θάνατό της. Η Αγία Κυράννα γεννήθηκε στο χωριό Αβυσσώκα, τη σημερινή Όσσα της Θεσσαλονίκης, από γονείς ευσεβείς και φιλόθεους.

Η εξωτερική της ομορφιά δεν ήταν παρά ο καθρέφτης μιας βαθιάς εσωτερικής ωραιότητας που την στόλιζε από τα παιδικά της χρόνια. Ο Τούρκος εισπράκτορας, που τη συνάντησε στο χωριό, δοκίμασε με κολακείες και ακριβά δώρα να την κερδίσει. Σκοπός του ήταν να την πείσει να αρνηθεί τον Χριστό και να τη νυμφευθεί ως μουσουλμάνα.

Όταν είδε ότι η νεαρή κόρη παρέμενε ακλόνητη, άλλαξε τακτική και άρχισε σκληρές απειλές εναντίον της. Της είπε καθαρά ότι θα τη βασάνιζε άγρια και στο τέλος θα την σκότωνε, αν δεν υποχωρούσε. Όμως ούτε οι απειλές κατάφεραν να λυγίσουν την ψυχή της νεαρής Χριστιανής.

Τότε εκείνος την άρπαξε βίαια και ψευδομαρτύρησε ενώπιον του κριτή της Θεσσαλονίκης για να την καταδικάσει. Μπροστά στον κριτή, η Αγία ομολόγησε με πνευματική ανδρεία την πίστη της στον Χριστό και αρνήθηκε κάθε υπόσχεση γάμου. Οι Τούρκοι τότε την έσυραν στη φυλακή της πόλεως και την έκλεισαν μέσα σε σκοτεινό κελί.

Ο γενίτσαρος ζήτησε άδεια από τον Αλή Εφέντη, μπέη του κάστρου της Θεσσαλονίκης, να την επισκέπτεται ελεύθερα. Με την άδεια στο χέρι, πήγαινε καθημερινά στη φυλακή και εναλλάσσε γλυκόλογα με σκληρά βασανιστήρια. Όταν εκείνος έφευγε, τη σκυτάλη της κακοποίησης έπαιρνε ο δεσμοφύλακας, που ξεπερνούσε σε ωμότητα και τον ίδιο τον γενίτσαρο.

Τη συμπεριφορά του την έλεγχαν τόσο οι υπόλοιποι φυλακισμένοι όσο και ένας ευσεβής Χριστιανός φύλακας. Σε μια από τις επισκέψεις του, ο γενίτσαρος ξεπέρασε κάθε όριο και την βασάνισε μέχρι θανάτου. Ο Χριστιανός φύλακας τότε επέπληξε δριμύτατα τον δεσμοφύλακα και τον απείλησε με καταγγελία στον πασά.

Του είπε ότι δεν επιτρεπόταν να μπαίνουν ξένοι μέσα στη φυλακή και να κακοποιούν τους κρατουμένους. Ο δεσμοφύλακας τρόμαξε και την επόμενη φορά αρνήθηκε στον γενίτσαρο την είσοδο. Εκείνος έτρεξε αμέσως στον Αλή Εφέντη και κατήγγειλε την παρακοή του φύλακα της φυλακής.

Ο Αλή Εφέντης κάλεσε τον δεσμοφύλακα και τον επέπληξε αυστηρά για την παρακοή του στις διαταγές. Επιστρέφοντας οργισμένος, ο δεσμοφύλακας ξέσπασε όλη την οργή του πάνω στην αθώα Κυράννα. Την κρέμασε ψηλά μέσα στο κελί και άρχισε να τη χτυπά αλύπητα με μανία και κακία.

Μπροστά στο φρικτό θέαμα ξεσηκώθηκαν όλοι οι φυλακισμένοι, ακόμη και οι ίδιοι οι Μωαμεθανοί κρατούμενοι. Άρχισαν να διαμαρτύρονται έντονα και να καταφέρονται εναντίον του δεσμοφύλακα για την απάνθρωπη συμπεριφορά του. Εκείνος τότε άφησε την Αγία κρεμασμένη και έφυγε από τη φυλακή.

Ήταν η εικοστή ογδόη Φεβρουαρίου του χιλίους επτακόσιους πενήντα ένα μετά Χριστόν. Τις πρώτες πρωινές ώρες, ένα θείο φως κάλυψε ξαφνικά το σώμα της Μάρτυρος, καθώς εκείνη παρέδιδε την τελευταία της πνοή. Το φως απλώθηκε σε όλο τον χώρο της φυλακής και φώτισε κάθε σκοτεινή γωνιά.

Οι Χριστιανοί κρατούμενοι ευχαριστούσαν τον Κύριο για το θαύμα και προσεύχονταν με δάκρυα. Οι Μωαμεθανοί όμως νόμισαν ότι είχε ξεσπάσει φωτιά μέσα στη φυλακή και τρομοκρατήθηκαν. Έτσι παρέδωσε την ψυχή της η νεαρή νεομάρτυς, στολισμένη με τον στέφανο της παρθενίας και της ομολογίας.

Ο Χριστιανός φύλακας πήγε να κατεβάσει την Αγία και τη βρήκε νεκρή, με το φως ήδη να υποχωρεί. Σε όλο τον χώρο όμως παρέμενε μια άρρητη ευωδία, που μαρτυρούσε την παρουσία της θείας χάριτος. Ο ευσεβής φύλακας περιποιήθηκε με σεβασμό το ιερό λείψανο της Μάρτυρος μέσα στη νύχτα.

Την επόμενη μέρα οι Χριστιανοί παρέλαβαν το σκήνωμα και το ενταφίασαν στο κοιμητήριο της Αγίας Παρασκευής. Το συναξάρι αναφέρει ότι ο τάφος βρισκόταν έξω από την πόλη, εκεί όπου θάβονταν και τα λείψανα των άλλων Χριστιανών. Την ασματική ακολουθία της Αγίας συνέγραψε αργότερα ο λόγιος μοναχός Χριστόφορος Προδρομίτης με ιδιαίτερη ευλάβεια.

Ως ημέρα της μνήμης της σε Λαυρεωτικό Κώδικα αναφέρεται η πρώτη Ιανουαρίου, σύμφωνα με την αρχαία παράδοση. Στην Όσσα όμως η Αγία Κυράννα εορτάζεται ξεχωριστά την όγδοη Ιανουαρίου κάθε χρόνου. Η μετατόπιση αυτή έγινε, ίσως, επειδή ο εορτασμός της εικοστής ογδόης Φεβρουαρίου έπεφτε συχνά μέσα στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Επιπλέον, την όγδοη Ιανουαρίου οι κάτοικοι της Όσσας ήταν όλοι μαζεμένοι στο χωριό λόγω των εορτών των Χριστουγέννων. Η μνήμη της τιμάται πανηγυρικά και από τους Οσσαίους της Θεσσαλονίκης στον ναό της Αχειροποιήτου. Στο χωριό Όσσα βρίσκεται σήμερα ο Ιερός Ναός της Μεγαλομάρτυρος Αγίας Κυράννας, αφιερωμένος στη μνήμη της νεομάρτυρος.

Η Αγία θεωρείται πολιούχος της κοινότητας και προστάτιδα όλων των κατοίκων της ευλογημένης αυτής περιοχής. Ο ναός κτίστηκε γύρω στα χίλια οκτακόσια σαράντα μετά Χριστόν, όπως αναφέρει ο Αστέριος Θηλυκός στις μαρτυρίες του. Σύμφωνα όμως με σωζόμενη επιγραφή κτίσεως, η ανέγερση τοποθετείται στα χίλια οκτακόσια εξήντα οκτώ μετά Χριστόν.

Μέσα στον ναό φυλάσσεται με μεγάλη ευλάβεια η θαυματουργή εικόνα της Αγίας Κυράννας, που πηγή χάριτος αναβλύζει. Η εικόνα φιλοτεχνήθηκε γύρω στα χίλια οκτακόσια εβδομήντα από τον Χριστόδουλο Ιωάννου, ζωγράφο από τη Σιάτιστα της Μακεδονίας. Ο τόπος της Όσσας αποτελεί σήμερα προσκύνημα για τους πιστούς που σπεύδουν να ζητήσουν τη μεσιτεία της Αγίας.

Η ομολογία της παρθένου κόρης απέναντι στον γενίτσαρο φωτίζει διαχρονικά κάθε καρδιά που αγωνίζεται για την πίστη. Η σκληρότητα του δεσμοφύλακα νικήθηκε από την πραότητα και την αντοχή μιας νεαρής Χριστιανής της Μακεδονίας. Το θείο φως, που κάλυψε τη φυλακή της Θεσσαλονίκης, συνεχίζει να φωτίζει τις ψυχές των πιστών μέχρι σήμερα.

Η Αγία Κυράννα παραμένει λαμπρό παράδειγμα παρθενίας, ανδρείας και ακράδαντης ομολογίας μέσα στα δύσκολα χρόνια της δουλείας. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη της και αντλεί δύναμη από το μαρτυρικό της τέλος.