Το θαύμα των κολλύβων του Αγίου Θεοδώρου

Πενήντα ολόκληρα χρόνια μετά το μαρτύριό του, ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων εμφανίστηκε σε όνειρο στον Αρχιεπίσκοπο Ευδόξιο για να σώσει τους πιστούς από μια κρυφή παγίδα. Ο αυτοκράτορας Ιουλιανός ο Παραβάτης είχε σχεδιάσει να μολύνει όλη την τροφή της αγοράς της Κωνσταντινούπολης με αίμα ειδωλόθυτων ζώων. Ο ίδιος γνώριζε καλά πως οι Χριστιανοί καθαρίζονται με τη νηστεία, ιδιαίτερα την πρώτη εβδομάδα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, που ονομάζεται Καθαρή Εβδομάδα.

Έτσι έδωσε εντολή στον πολέμαρχο της Πόλης να ραντίσει κρυφά όλα τα τρόφιμα με το μολυσμένο αίμα. Ο σκοπός του ήταν να χάσουν οι πιστοί την καθαρότητα της νηστείας τους χωρίς καν να το καταλάβουν. Όμως ο Θεός δεν εγκατέλειψε το λαό του και αποκάλυψε εγκαίρως τη δόλια πράξη.

Ο μάρτυρας Θεόδωρος παρουσιάστηκε στον αρχιεπίσκοπο τη νύχτα και τον πρόσταξε να συγκεντρώσει όλους τους Χριστιανούς το πρωί της Δευτέρας. Έπρεπε να τους ειπωθεί ξεκάθαρα να μην αγοράσουν τίποτα από την αγορά εκείνη την εβδομάδα. Αντί για αυτό, θα έβραζαν σιτάρι και θα το έτρωγαν με λίγο μέλι, μέχρι να περάσει ο κίνδυνος.

Έτσι ο πιστός λαός γλίτωσε από τη φοβερή ατιμία. Ο ιεράρχης παραξενεύτηκε με τη λέξη που χρησιμοποίησε ο μάρτυρας και ρώτησε τι σημαίνει η λέξη κόλλυβα. Ο Άγιος Θεόδωρος απάντησε ότι έτσι ονόμαζαν στα Ευχάιτα το βρασμένο σιτάρι, που ήταν συνηθισμένη τροφή του τόπου του.

Με αυτόν τον απλό τρόπο, οι πιστοί απέφυγαν την αγορά και διατηρήθηκαν αμόλυντοι όλη την Καθαρή Εβδομάδα. Το σχέδιο του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα ματαιώθηκε εντελώς, χωρίς αυτός να καταλάβει τι συνέβη πραγματικά. Η Εκκλησία θεώρησε το γεγονός τόσο σημαντικό, ώστε καθιέρωσε ξεχωριστή εορτή προς τιμήν του μάρτυρα.

Από τα μέσα του πέμπτου αιώνα και μετά, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τον Άγιο Θεόδωρο τον Τήρωνα το πρώτο Σάββατο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η καθιέρωση αυτής της εορτής αποδίδεται στον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Νεκτάριο, που ποίμανε την Εκκλησία στα τέλη του τετάρτου αιώνα. Το βράδυ της Παρασκευής τελείται η Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων με ιδιαίτερη κατάνυξη και προσευχή.

Μετά την οπισθάμβωνη ευχή ψάλλεται ο κανόνας προς τον Άγιο Θεόδωρο, που συνέθεσε ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός. Στη συνέχεια ευλογούνται τα κόλλυβα και μοιράζονται στους πιστούς ως ευλογία και ανάμνηση του θαύματος. Το τροπάριο του Αγίου Θεοδώρου παρουσιάζει μεγάλη ομοιότητα με το τροπάριο του Προφήτη Δανιήλ και των Τριών Παίδων, που ψάλλεται στη μνήμη τους και την Κυριακή προ της Χριστού Γεννήσεως.

Η φράση «ύδωρ αναπαύσεως» προέρχεται από τον εικοστό δεύτερο ψαλμό και συναντάται και στους ύμνους για τους Τρεις Παίδες. Η υπακοή του δεύτερου ήχου για τη δεκάτη εβδόμη Δεκεμβρίου αναφέρει πως ένας άγγελος μετέτρεψε την κάμινο σε τόπο αναπαύσεως για τους νέους. Έτσι, ο υμνογράφος συνδέει το μαρτύριο του Θεοδώρου με τη θαυμαστή σωτηρία των Τριών Παίδων στη φωτιά της Βαβυλώνας.

Το κοντάκιο πάλι θυμίζει ότι ο μάρτυρας υπέμεινε τον θάνατο διά πυρός και είχε την πίστη ως θώρακα και προστασία του. Η εικόνα αυτή αντλείται από την επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς τους Θεσσαλονικείς, όπου η πίστη παρουσιάζεται ως πανοπλία του πιστού. Ο όρος θώραξ αποδίδει με ακρίβεια το ελληνικό κείμενο και δεν πρέπει να συγχέεται με ασπίδα ή άλλο όπλο.

Ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων τιμάται επιπλέον και στις δεκαεπτά Φεβρουαρίου κάθε χρόνο. Με τα κόλλυβα η Εκκλησία θυμάται πάντοτε τη θαυμαστή προστασία του μάρτυρα προς τον λαό του Θεού. File: 02_28_Θαύμα_Κολλύβων_Αγίου_Θεοδώρου.

%$ Το θαύμα των κολλύβων του Αγίου Θεοδώρου $% Όμως ο Θεός δεν εγκατέλειψε τον λαό του και αποκάλυψε εγκαίρως τη δόλια αυτή πράξη. Έτσι ο πιστός λαός γλίτωσε από τη φοβερή ατιμία και διατήρησε την καθαρότητά του.

Το σχέδιο του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα ματαιώθηκε εντελώς, χωρίς αυτός να καταλάβει τι συνέβη πραγματικά στον χριστιανικό λαό. Η Εκκλησία θεώρησε το γεγονός τόσο σημαντικό, ώστε καθιέρωσε ξεχωριστή εορτή προς τιμήν του αγίου μάρτυρα. Η καθιέρωση αυτής της εορτής αποδίδεται στον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Νεκτάριο, που ποίμανε την Εκκλησία στα τέλη του τετάρτου αιώνα μετά Χριστόν.

Το βράδυ της Παρασκευής τελείται η Θεία Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων με ιδιαίτερη κατάνυξη και βαθιά προσευχή. Στη συνέχεια ευλογούνται τα κόλλυβα και μοιράζονται στους πιστούς ως ευλογία και ζωντανή ανάμνηση του μεγάλου θαύματος. Το τροπάριο του Αγίου Θεοδώρου παρουσιάζει μεγάλη ομοιότητα με το τροπάριο του Προφήτη Δανιήλ και των Τριών Παίδων εν Καμίνω.

Οι ύμνοι αυτοί ψάλλονται στη μνήμη τους και την Κυριακή προ της κατά σάρκα Γεννήσεως του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Η υπακοή του δεύτερου ήχου για τη δεκάτη εβδόμη Δεκεμβρίου αναφέρει πως άγγελος μετέτρεψε την κάμινο σε τόπο αναπαύσεως για τους νέους. Έτσι, ο υμνογράφος συνδέει το μαρτύριο του Θεοδώρου με τη θαυμαστή σωτηρία των Τριών Παίδων μέσα στη φωτιά της Βαβυλώνας.

Το κοντάκιο πάλι θυμίζει ότι ο μάρτυρας υπέμεινε τον θάνατο διά πυρός και είχε την πίστη ως θώρακα και ασφαλή προστασία του. Ο όρος θώραξ αποδίδει με ακρίβεια το ελληνικό κείμενο και δεν πρέπει να συγχέεται με ασπίδα ή άλλο όπλο της εποχής. Ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων τιμάται επιπλέον και στις δεκαεπτά Φεβρουαρίου κάθε χρόνο σε όλη την Ορθοδοξία.

Με τα κόλλυβα η Εκκλησία θυμάται πάντοτε τη θαυμαστή προστασία του μάρτυρα προς τον πιστό λαό του Θεού.