Άγιος Ευθύμιος ο Ομολογητής των Σάρδεων

Μπροστά στον εικονομάχο αυτοκράτορα Μιχαήλ, ένας γέροντας επίσκοπος φώναξε δυνατά πως όποιος δεν προσκυνά τον Χριστό ζωγραφισμένο στην εικόνα ας είναι ανάθεμα. Λίγο αργότερα, τετρακόσιες ραβδιές και χτυπήματα με λουριά από βουβάλι θα μετέτρεπαν το σώμα του σε μια πληγή, χωρίς όμως να λυγίσουν την ψυχή του. Ο άνθρωπος αυτός ήταν ο Ευθύμιος, μητροπολίτης Σάρδεων, που έφερε επάνω του τη σφραγίδα της ομολογίας μέχρι την τελευταία του πνοή.

Καταγόταν από τα Ουζάρα, στα σύνορα της Λυκαονίας, και οι γονείς του τον έστειλαν νωρίς στην Αλεξάνδρεια για ανώτερες σπουδές. Όταν επέστρεψε στην πατρίδα του, μπήκε σε μοναστήρι της περιοχής και ντύθηκε το μοναχικό σχήμα με μεγάλη χαρά. Στη μονή ξεχώρισε γρήγορα για την ταπείνωση, την υπακοή και τη σιωπηλή του προσευχή απέναντι σε όλους.

Σε σύντομο διάστημα χειροτονήθηκε διάκονος και έπειτα από λίγο καιρό αξιώθηκε και το χάρισμα της ιεροσύνης. Η φήμη της σοφίας και της αρετής του απλώθηκε σε όλη την Εκκλησία της εποχής. Έτσι, οι πιστοί της Εκκλησίας των Σάρδεων τον κάλεσαν να αναλάβει τον επισκοπικό θρόνο, που έμεινε άδειος από τον προκάτοχό του.

Παρά τις αντιρρήσεις του, ο ταπεινός μοναχός υποτάχθηκε στο θείο θέλημα και δέχθηκε το βαρύ φορτίο της ποιμαντικής διακονίας. Έγινε γνήσια εικόνα του Χριστού, ένας ποιμένας γεμάτος ζήλο για τη σωτηρία του ποιμνίου που του εμπιστεύθηκε ο Κύριος. Στάθηκε διάκονος όλων, και όχι κύριος των ανθρώπων, και δίδασκε με αυθεντία τον λόγο του ζωντανού Θεού.

Έλαμπε επίσης μέσα στη φροντίδα του για τους φτωχούς, τους πεινασμένους και τους κατατρεγμένους της επαρχίας του. Στα επτακόσια ογδόντα επτά μετά Χριστόν, η αυτοκράτειρα Ειρήνη και ο γιος της Κωνσταντίνος συγκάλεσαν στη Νίκαια την Έβδομη Οικουμενική Σύνοδο. Σκοπός της ήταν να καταδικαστούν οριστικά οι εχθροί των αγίων εικόνων και να αποκατασταθεί η ορθόδοξη παράδοση.

Ο Ευθύμιος βρέθηκε ανάμεσα στους τριακόσιους εξήντα επτά πατέρες και έλαμψε με το κύρος της βαθιάς εκκλησιαστικής του γνώσης. Στην τέταρτη συνεδρίαση ήταν εκείνος που διακήρυξε επίσημα τον όρο για την τιμητική προσκύνηση των αγίων εικόνων. Έπαιξε καθοριστικό ρόλο σε ολόκληρη τη συνοδική πορεία και κέρδισε την εμπιστοσύνη του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου του Έκτου σε πολλές αποστολές.

Όταν ανέβηκε στον θρόνο ο Νικηφόρος ο Πρώτος, ο μητροπολίτης των Σάρδεων προστάτεψε μια κοπέλα που ήθελε να ξεφύγει από έναν εξαναγκαστικό γάμο με αυλικό αξιωματούχο. Της έδωσε καταφύγιο και τη σκέπασε με το απαραβίαστο μοναχικό σχήμα, σώζοντας έτσι την ψυχή και τη συνείδησή της. Ο απατημένος μνηστήρας, γεμάτος οργή και πληγωμένη υπερηφάνεια, έσπευσε να παραπονεθεί στον αυτοκράτορα με ψεύτικες κατηγορίες.

Ο ηγεμόνας αποφάσισε να απομακρύνει τον επίσκοπο από τη μητρόπολή του και τον έστειλε εξόριστο στο νησί Παττάλαρα. Εκεί ο Ευθύμιος έμεινε για πολλά χρόνια, υποφέροντας τις κακουχίες και τις βίαιες επιθέσεις των βαρβάρων της περιοχής. Στα οκτακόσια δεκατέσσερα μετά Χριστόν τον κάλεσαν πάλι στην Κωνσταντινούπολη, για να περάσει από νέες σκληρές δοκιμασίες και ανακρίσεις.

Ο αυτοκράτορας Λέων ο Πέμπτος ο Αρμένιος είχε εξαπολύσει έναν φοβερό διωγμό εναντίον των αγίων εικόνων μέσα στην αυτοκρατορία. Προσπάθησε να πείσει τον σεβάσμιο ιεράρχη να ενταχθεί στην ομάδα των εικονομάχων και να εγκαταλείψει τη γνήσια παράδοση. Όταν είδε όμως τη σθεναρή άρνηση του αγίου και την επιμονή του στην αληθινή ομολογία, τον εξόρισε στην πόλη Άσσο, κοντά στο Αδραμύτιο.

Ακόμη και μέσα σε αυτή τη νέα δοκιμασία, ο επίσκοπος κράτησε ακέραιη τη χαρά του και τη βαθιά του εμπιστοσύνη στον Κύριο. Μετά τον θάνατο του Λέοντος, ο νέος αυτοκράτορας Μιχαήλ ο Δεύτερος τον ανακάλεσε ξανά στη βασιλεύουσα πόλη. Παρουσιάστηκε εκεί μαζί με τον γνωστό ομολογητή των ιερών εικόνων, τον άγιο Μεθόδιο, που τιμάται στις δεκατέσσερις Ιουνίου.

Χωρίς να φοβηθεί την απειλητική δύναμη του ηγεμόνα και αρπαγμένος από θείο ζήλο σαν τους παλιούς προφήτες, ύψωσε τη φωνή του. Φώναξε μπροστά στον εικονομάχο αυτοκράτορα πως ο Κύριος Ιησούς Χριστός εικονίζεται κατά την ανθρώπινη φύση του χωρίς κανέναν δισταγμό. Όποιος δεν τιμά τον σαρκωμένο Λόγο, παρουσιασμένο στην εικόνα σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση του, ας είναι αναθεματισμένος ενώπιον της Εκκλησίας.

Ο αυτοκράτορας έγινε έξω φρενών για τη φοβερή αυτή προσβολή που δέχθηκε δημόσια. Διέταξε αμέσως να εξορίσουν τον άγιο στο ακρωτήριο Ακρίτας, στην άκρη της Μαύρης Θάλασσας. Εκεί τον έκλεισαν για τρία ολόκληρα χρόνια σε μια στενή και δύσοσμη φυλακή, όπου δεχόταν συνεχείς κακουχίες.

Έπειτα τον κάλεσαν στο Βυζάντιο, για να σταθεί μπροστά στον αυτοκράτορα Θεόφιλο, ορκισμένο εχθρό των αγίων εικόνων. Ο σεβάσμιος ομολογητής της πίστεως κράτησε την ίδια ατρόμητη στάση και άντεξε χωρίς κανέναν φόβο τετρακόσια χτυπήματα με βαρύ ραβδί. Όταν ο αυτοκράτορας τον ανέκρινε για δεύτερη φορά, τον έλεγξε με το ίδιο γενναίο φρόνημα για την ασέβεια και την πλάνη του.

Τότε τον χτύπησαν ακόμη πιο άγρια με καμτσίκι φτιαγμένο από δέρμα βουβαλιού, ώσπου το σώμα του πρήστηκε σαν ασκί από τις πληγές. Τον πέταξαν στη συνέχεια σε ένα σκοτεινό υπόγειο, σαν να ήταν ζώο, αφήνοντάς τον να υποφέρει πάνω στις αιματωμένες σάρκες του. Ο μακάριος έζησε ακόμη οκτώ ημέρες μέσα σε τρομερούς πόνους και βασανιστήρια.

Έπειτα παρέδωσε τελικά το πνεύμα του στον Θεό, στις είκοσι έξι Δεκεμβρίου του οκτακοσίου τριάντα ένα. Το πολύτιμο λείψανο του αγίου Ευθυμίου άρχισε αμέσως να επιτελεί πολυάριθμα θαύματα και θεραπείες στους πιστούς που το προσκυνούσαν. Για πολλούς αιώνες τιμήθηκε στη Βασιλεύουσα Κωνσταντινούπολη μέσα στους ναούς και τους ευλαβείς οίκους των πιστών.

Μετά την άλωση της Πόλης από τους Τούρκους, το ιερό λείψανο μεταφέρθηκε με σεβασμό στη Χερσώνα, στη σημερινή χερσόνησο της Κριμαίας. Έπειτα από καιρό το μετακίνησαν κρυφά στα Κίλε, ένα μικρό λιμάνι κοντά στη Χαλκηδόνα, για μεγαλύτερη ασφάλεια. Όταν ξέσπασε ο φοβερός διωγμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, οι κάτοικοι έχασαν τα σπίτια τους και τους ιερούς τους τόπους.

Στον ξεριζωμό του χιλιακοσίων εικοσιδύο μετά Χριστόν, οι Κιλιώτες πήραν μαζί τους στην Ελλάδα την κάρα του αγίου, ως τον μεγαλύτερό τους θησαυρό. Με πολλούς κόπους και μεγάλη πίστη έχτισαν αργότερα στον Πειραιά έναν περικαλλή ναό προς τιμήν του προστάτη τους. Εκεί φυλάσσεται και προσκυνείται έως σήμερα η αγία κάρα του ομολογητή ιεράρχη με βαθύτατη ευλάβεια.

Πλήθος πιστών καταφεύγει σε αυτόν, αντλώντας παρηγοριά, θάρρος και δύναμη για τους αγώνες της καθημερινής ζωής τους.