Άγιος Ιννοκέντιος ο πρώτος επίσκοπος Ιρκούτσκ

Στα παγωμένα σύνορα της Σιβηρίας με την Κίνα, ένας ιεράρχης έμεινε τρία ολόκληρα χρόνια αποκλεισμένος, επειδή η ρωσική Γερουσία τον περιέγραψε αδέξια ως «μεγάλο άρχοντα». Όταν αργότερα ξέσπασε φοβερή ξηρασία στην περιοχή της Βαϊκάλης, με την προσευχή του ξέσπασε καταιγίδα τόσο δυνατή, που τα νερά στους δρόμους έφταναν ως τα γόνατα των ανθρώπων. Ο Άγιος Ιννοκέντιος, κατά κόσμον Ιωάννης, καταγόταν από την ευγενική οικογένεια Κουλτσίτσκι, που είχε μετακινηθεί από τη Βολυνία στην περιοχή του Τσερνίγκοφ.

Γεννήθηκε γύρω στα χίλια εξακόσια ογδόντα και σπούδασε στην Πνευματική Ακαδημία του Κιέβου. Έλαβε το μοναχικό σχήμα το έτος χίλια επτακόσια δέκα και δίδαξε στη Σλαβο-Ελληνο-Λατινική Ακαδημία της Μόσχας ως πρύτανης και καθηγητής της θεολογίας. Αργότερα μετατέθηκε στη Λαύρα του Αγίου Αλεξάνδρου Νιέφσκι στην Αγία Πετρούπολη και ανέλαβε αρχιερατικό έργο στον ναυτικό κλήρο της αυτοκρατορίας.

Στη συνέχεια διορίστηκε αντιπρόεδρος της ίδιας Λαύρας, όπου διακρίθηκε για την οργανωτική του ικανότητα και τη βαθιά πνευματική του ζωή. Έτσι η πορεία του προετοιμαζόταν σιωπηλά για τη μεγάλη ιεραποστολική δοκιμασία που θα ακολουθούσε στα μακρινά εδάφη της Ασίας. Τον Φεβρουάριο του χίλια επτακόσια εικοσιένα ο ιερομόναχος Ιννοκέντιος χειροτονήθηκε επίσκοπος Περεγιασλάβλ και ορίστηκε να ηγηθεί της Πνευματικής Αποστολής στο Πεκίνο.

Η κινεζική κυβέρνηση όμως αρνήθηκε την είσοδό του στη χώρα, εξαιτίας του ατυχούς χαρακτηρισμού του ως «μεγάλου άρχοντα» από τη ρωσική Γερουσία. Έτσι ο Άγιος αναγκάστηκε να παραμείνει τρία χρόνια στο Σελινγκίν, κοντά στα κινεζικά σύνορα, με μεγάλες στερήσεις και αβεβαιότητα για το μέλλον του. Πονούσε επιπλέον για την αταξία που επικρατούσε στη διοίκηση της Σιβηρίας και για τις διπλωματικές αστοχίες των Ρώσων απεσταλμένων.

Ο κόμης Ραγκουζίνσκι και ο αρχιμανδρίτης Αντώνιος Πλατκόφσκι με τις ίντριγκές τους κατάφεραν τελικά να αποσπάσουν για άλλον τη θέση της Κίνας. Με απόφαση της Ιεράς Συνόδου το χίλια επτακόσια εικοσιεπτά ο Άγιος ονομάστηκε επίσκοπος Ιρκούτσκ και Νέρτσινσκ. Έτσι ανέλαβε τη διακυβέρνηση μιας νεοσύστατης και τεράστιας επισκοπής, στα έσχατα όρια της ρωσικής αυτοκρατορίας.

Ο Θεός φανέρωσε πως η αποτυχία της κινεζικής αποστολής ήταν το άνοιγμα μιας πολύ μεγαλύτερης ιεραποστολικής πύλης για τη Σιβηρία. Εκεί τον περίμενε ένα έργο γεμάτο κόπους, αλλά και πλούσιους πνευματικούς καρπούς για τους λαούς της απέραντης ανατολής. Η γειτνίαση με τα κινεζικά σύνορα, η απεραντοσύνη της επισκοπής και η αραιοκατοικημένη ύπαιθρος έκαναν το έργο του βαρύ και επίπονο πέρα από κάθε ανθρώπινο μέτρο.

Πολλοί λαοί, Βουριάτες, Μογγόλοι και άλλοι, παρέμεναν ακόμη αφώτιστοι από την πίστη του Χριστού και ζητούσαν επείγουσα ποιμαντική φροντίδα. Η έλλειψη δρόμων και η φτώχεια καθιστούσαν τις μετακινήσεις σχεδόν αδύνατες, ενώ η ζωή του ιεράρχη γέμιζε καθημερινά με στερήσεις. Από μια παράξενη παράλειψη της Γερουσίας δεν έλαβε ποτέ μισθό μέχρι την κοίμησή του, και έτσι υπέφερε φοβερή ένδεια.

Παρ’ όλα αυτά, το μοναστήρι της Αναλήψεως στο Ιρκούτσκ συντηρούσε δύο σχολεία που ίδρυσε ο ίδιος, ένα μογγολικό και ένα ρωσικό. Φρόντιζε με ζήλο για την επιλογή άξιων διδασκάλων και εξασφάλιζε βιβλία, ρούχα και τροφή για τους μαθητές. Οργάνωσε επίσης την επισκοπή του με κηρύγματα, ποιμαντικές επιστολές και σαφείς οδηγίες προς τον κλήρο.

Μέσα στις δοκιμασίες αυτές βρήκε πνευματική δύναμη, ταπείνωση και θεϊκή διορατικότητα που εντυπωσίαζε όσους τον γνώριζαν. Η αγάπη του για τη μόρφωση των νέων αποδείκνυε πως η ιεραποστολή ξεκινούσε από την παιδεία και την πνευματική καλλιέργεια. Την άνοιξη του χίλια επτακόσια εικοσιοκτώ μια σκληρή ξηρασία άρχισε να πλήττει την περιοχή της Βαϊκάλης και απειλούσε με πείνα τον λαό.

Με την ευλογία του ιεράρχη οι ναοί του Ιρκούτσκ άρχισαν να προσθέτουν ειδική παράκληση σε κάθε Θεία Λειτουργία για το τέλος της ανομβρίας. Τα Σάββατα έψαλλαν Ακάθιστο στη Μητέρα του Θεού και τις Κυριακές τελούσαν παράκληση με δάκρυα και ολόκαρδη πίστη. Ο Άγιος προφήτεψε πως οι δεήσεις θα έπρεπε να ολοκληρωθούν την ημέρα της εορτής του Προφήτη Ηλία.

Πράγματι, στις είκοσι Ιουλίου ξέσπασε καταιγίδα τόσο μεγάλη, που τα νερά στους δρόμους της πόλης ανέβηκαν ως τα γόνατα των κατοίκων. Η ξηρασία τερματίστηκε θαυματουργικά και ο λαός δοξολόγησε τον Θεό για την επέμβασή του. Με τις φροντίδες του Αγίου ξεκίνησε και η ανέγερση πέτρινου ναού στη θέση του ξύλινου, στο μοναστήρι της Αναλήψεως.

Τα όρια της επισκοπής επεκτάθηκαν και περιέλαβαν το Σελινγκίν, αλλά και τις περιοχές του Γιακούτσκ και του Ιλίμσκ. Ο ίδιος συνέχιζε να εργάζεται ακούραστα, αν και η υγεία του υποχωρούσε σταδιακά κάτω από το βάρος του κλίματος και των θλίψεων. Ο Άγιος δεν είχε ποτέ ισχυρή κράση, και κάτω από τη σκληρότητα του σιβηρικού κλίματος και τις πολλές του στενοχώριες ανεχώρησε προς τον Κύριο σε νεαρή σχετικά ηλικία.

Κοιμήθηκε το πρωί της εικοστής εβδόμης Νοεμβρίου του έτους χίλια επτακόσια τριάντα ένα, μόλις πενήντα ενός ετών. Το έτος χίλια επτακόσια εξήντα τέσσερα, κατά τη διάρκεια εργασιών στον ναό της Παναγίας του Τιχβίν στο μοναστήρι, βρέθηκε το σώμα του άφθαρτο. Πολλά θαύματα συνέβησαν τότε, όχι μόνο στο Ιρκούτσκ αλλά και σε απομακρυσμένες περιοχές της Σιβηρίας, όπου οι πιστοί έτρεχαν με προσευχή.

Η Ιερά Σύνοδος αποφάσισε την επίσημη ανακομιδή των λειψάνων και τη δοξολογία του Αγίου το έτος χίλια οκτακόσια. Τέσσερα χρόνια αργότερα καθιερώθηκε εορτή της μνήμης του σε ολόκληρη τη Ρωσία στις είκοσι έξι Νοεμβρίου. Η ημερομηνία επιλέχθηκε επειδή την ημέρα της κοιμήσεώς του τιμάται η εικόνα της Παναγίας του Σημείου.

Ο Άγιος μνημονεύεται επίσης στις εννέα Φεβρουαρίου από τους πιστούς της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Έτσι η μνήμη του απλώθηκε σε όλη την ορθόδοξη ρωσική γη και έγινε πηγή παρηγοριάς. Το έτος χίλια εννιακόσια εικοσιένα τα ιερά λείψανα του Αγίου αφαιρέθηκαν από τη λάρνακά τους και τοποθετήθηκαν σε σοβιετικό αντιθρησκευτικό μουσείο για χλευασμό.

Αργότερα, το χίλια εννιακόσια τριάντα εννέα, μεταφέρθηκαν σε άλλο μουσείο, στο Γιαροσλάβλ, όπου εκτίθεντο ως «μουμιοποιημένα λείψανα αγνώστου ανδρός». Η ιστορία αυτή φανερώνει την ταπείνωση που υπέμεινε ο Άγιος ακόμη και μετά την κοίμησή του, χάριν της πίστης του λαού του. Το έτος χίλια εννιακόσια ενενήντα μεταφέρθηκαν στο νεοσύστατο Μοναστήρι Τόλγκα της επισκοπής του Γιαροσλάβλ.

Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους τα ιερά λείψανα έφτασαν τελικά στο Ιρκούτσκ και τοποθετήθηκαν με μεγάλη ευλάβεια στον καθεδρικό ναό της πόλης. Ολόκληρος ο πιστός λαός υποδέχτηκε με δάκρυα χαράς τον ιεράρχη που είχε αγαπήσει και φωτίσει τη γη της Σιβηρίας. Η επιστροφή των λειψάνων έγινε σύμβολο αναστάσεως της πίστης μετά από δεκαετίες διωγμών και πνευματικής χειμωνίας.

Έτσι ο Άγιος Ιννοκέντιος συνεχίζει μέχρι σήμερα να ευλογεί όσους προσέρχονται με ευλάβεια στα χαριτόβρυτα λείψανά του. Η ζωή του παραμένει φωτεινό υπόδειγμα ιεραποστολικής αυταπάρνησης και υπομονής στις δοκιμασίες.