Τα Εἰσόδια της Θεοτόκου και ο λόγος του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά

Ένα τρίχρονο κορίτσι ανέβηκε μόνο του δεκαπέντε σκαλοπάτια του Ναού, χωρίς ανθρώπινη βοήθεια, με δύναμη που έρχεται από ψηλά. Ο Αρχιερέας, φωτισμένος από τον Θεό, την οδήγησε στα Άγια των Αγίων, εκεί όπου έμπαινε μόνο εκείνος μία φορά τον χρόνο. Πρόκειται για την Παναγία, την κόρη του Ιωακείμ και της Άννας, που οι γονείς της είχαν τάξει στον Θεό όταν προσεύχονταν να λυθεί η ατεκνία τους.

Όταν το παιδί έγινε τριών ετών, οι ευσεβείς γονείς αποφάσισαν να εκπληρώσουν την υπόσχεσή τους χωρίς αναβολή. Συγκέντρωσαν συγγενείς και γνωστούς, έντυσαν την Πάναγνη Κόρη με τα ωραιότερα ρούχα της και ξεκίνησαν τη συνοδεία. Παρθένες με αναμμένες λαμπάδες στα χέρια και ιερούς ύμνους στα χείλη την οδήγησαν προς τον Ναό της Ιερουσαλήμ.

Εκεί την υποδέχθηκαν ο Αρχιερέας μαζί με άλλους ιερείς, καθώς πλησίαζε η μικρή δούλη του Κυρίου. Δεκαπέντε ψηλά σκαλοπάτια οδηγούσαν στο ιερό, και σε καθένα οι ιερείς έψαλλαν έναν Ψαλμό των Αναβαθμών. Όλοι οι παρόντες έμειναν έκθαμβοι από το ασυνήθιστο αυτό γεγονός, που φανέρωσε τη χάρη του Θεού πάνω στο παιδί.

Μετά την παράδοση του παιδιού στον Ουράνιο Πατέρα, ο Ιωακείμ και η Άννα γύρισαν στο σπίτι τους με ευχαρίστηση. Η Πάναγνη Παρθένος έμεινε στα οικήματα των παρθένων που βρίσκονταν γύρω από τον Ναό της Ιερουσαλήμ. Σύμφωνα με την Αγία Γραφή και τον ιστορικό Ιώσηπο, υπήρχαν πολλά καταλύματα όπου διέμεναν όσοι αφιερώνονταν στη λατρεία του Θεού.

Η επίγεια ζωή της Θεοτόκου, από τη βρεφική ηλικία έως την Κοίμησή της, καλύπτεται από βαθύ μυστήριο και ιερή σιωπή. Ο άγιος Ιερώνυμος έλεγε πως μόνο ο Θεός και ο Αρχάγγελος Γαβριήλ γνώριζαν πώς πέρασε η Παρθένος τα χρόνια της νεότητάς της. Η Παράδοση της Εκκλησίας μάς διδάσκει πως μέσα στον Ναό μεγάλωνε ανάμεσα σε ευσεβείς παρθένες, μελετούσε με ζήλο τις Γραφές, εργαζόταν με τα χέρια της και προσευχόταν ακατάπαυστα.

Έτσι αυξανόταν στην αγάπη προς τον Θεό, ετοιμαζόμενη για το μεγάλο έργο της σωτηρίας του γένους των ανθρώπων. Η εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου τιμάται από την Εκκλησία ήδη από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Στην παράδοση των Παλαιστινίων Χριστιανών διασώζεται ότι η αγία Ελένη ανήγειρε ναό προς τιμήν της Εισόδου της Θεοτόκου στον Ναό της Ιερουσαλήμ.

Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης, τον τέταρτο αιώνα, αναφέρεται κιόλας στη γιορτή με σαφή τρόπο. Τον όγδοο αιώνα οι άγιοι Γερμανός και Ταράσιος, Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως, εκφώνησαν λόγους στους πιστούς για τη μεγάλη αυτή ημέρα. Η εορτή προαναγγέλλει την ευλογία του Θεού προς το ανθρώπινο γένος, το κήρυγμα της σωτηρίας και την υπόσχεση του ερχομού του Χριστού.

Στον λόγο του ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, ξεκινά από μια εικόνα του Ευαγγελίου. Αν το δέντρο γνωρίζεται από τον καρπό του, τότε η Μητέρα της Αγαθότητας ξεπερνά ασύγκριτα κάθε καλό. Εκείνη γέννησε την Αιώνια Ωραιότητα, τον προαιώνιο Λόγο του Πατρός, που ένωσε με τον εαυτό του την ανθρώπινη φύση μας.

Για τον σκοπό αυτό ο Θεός βρήκε άξια Δούλη, την Αειπάρθενο, που είχε προορίσει πριν από τους αιώνες. Από την αρχή ένας υψώθηκε εναντίον μας, ο αρχέκακος, ο όφις, που μας έσυρε στην άβυσσο με δολιότητα και ψεύδος. Πολλοί λόγοι τον ώθησαν να επιτεθεί στη φύση μας, και πολλά είναι τα όπλα με τα οποία την υποδούλωσε.

Ο φθόνος, η αντιζηλία, το μίσος, η αδικία, η προδοσία και η πανουργία στάθηκαν τα μέσα του πολέμου εναντίον μας. Είχε μέσα του τη δύναμη του θανάτου, την οποία ο ίδιος γέννησε, καθώς πρώτος ξέπεσε από την αληθινή ζωή. Φθόνησε τον Αδάμ, όταν τον είδε να ανυψώνεται από τη γη προς τον Ουρανό, από όπου ο ίδιος είχε δίκαια εκπέσει.

Δεν τόλμησε να επιτεθεί κατά πρόσωπο και κατέφυγε στην απάτη, παίρνοντας τη μορφή του φιδιού. Με την αντίθεη συμβουλή του εμφύτευσε στον άνθρωπο τη θανατηφόρα δύναμή του σαν δηλητήριο. Αν ο Αδάμ φύλαγε σταθερά την εντολή, θα νικούσε τον εχθρό του και θα απέκρουε την επίθεση του θανάτου.

Επειδή όμως υποχώρησε εκούσια στην αμαρτία, νικήθηκε και έγινε ο ίδιος ρίζα φθαρτή για όλο το γένος μας. Έτσι έπρεπε να βρεθεί νέα ρίζα, ένας νέος Αδάμ, που θα έφερνε στους ανθρώπους τη ζωή και τη συγχώρηση. Ο νέος Αδάμ δεν αρκούσε να είναι μόνο άνθρωπος, αλλά έπρεπε να είναι ταυτόχρονα και Θεός αληθινός.

Μόνον ο Θεός είναι αναμάρτητος, ζωοποιός και ικανός να αφαιρέσει τις αμαρτίες των ανθρώπων του κόσμου. Είναι ο ίδιος ζωή, σοφία, αλήθεια, αγάπη και έλεος, και κάθε άλλο αγαθό που χρειάζεται η πεσμένη μας φύση. Όπως ο ανθρωποκτόνος υψώθηκε εναντίον μας με φθόνο και μίσος, έτσι η Πηγή της ζωής υψώθηκε στον Σταυρό από άμετρη αγάπη.

Ο Κύριος επιθύμησε με φλόγα τη σωτηρία του πλάσματός του, ώστε εκείνο που είχε πληγωθεί να ανακαινιστεί από τον ίδιο τον Δημιουργό. Ο εχθρός μάς νίκησε με αδικία και δόλο, ενώ ο Λυτρωτής τον κατατρόπωσε με αλήθεια, δικαιοσύνη και σοφία. Ήταν έργο τέλειας δικαιοσύνης η φύση μας, που είχε εκούσια υποδουλωθεί, να μπει ξανά στον αγώνα και να κερδίσει τη νίκη της.

Ο Θεός δέχθηκε λοιπόν τη φύση μας και την ένωσε μαζί του υποστατικά με τρόπο θαυμαστό και ανέκφραστο. Όμως η ένωση αυτή απαιτούσε προηγουμένως μια ολοκάθαρη και Πανάχραντη Παρθένο, ικανή να υποδεχθεί τον Δοτήρα της καθαρότητας. Σήμερα τιμούμε όσα συντέλεσαν στο μυστήριο της Ενανθρωπίσεως του Υιού του Θεού.

Ο φύσει Θεός, ο συναΐδιος Λόγος του Πατρός, έγινε Υιός του ανθρώπου, Υιός της Αειπαρθένου. Είναι ο ίδιος χθες και σήμερα και στους αιώνες, αναλλοίωτος στη θεότητα και άμωμος στην ανθρωπότητά του. Δεν συνελήφθη σε ανομία ούτε γεννήθηκε σε αμαρτία, όπως συμβαίνει με κάθε άλλο άνθρωπο πάνω στη γη.

Για χάρη μας όμως δέχθηκε καθαρμό, πάθος, θάνατο και ανάσταση, ώστε να τα μεταδώσει σε εμάς ως δώρα ζωής. Ο Θεός γεννήθηκε από την Αμόλυντη Παρθένο, που στέκεται πάνω από κάθε σαρκικό μολυσμό και κάθε ακάθαρτη σκέψη. Η σύλληψή του δεν προήλθε από σαρκική επιθυμία, αλλά από την επισκίαση του Παναγίου Πνεύματος μέσα στη σιωπή.

Με προσευχή και πνευματική ετοιμότητα είπε στον άγγελο πως είναι η δούλη του Κυρίου και δέχεται τον λόγο του. Για να γίνει η Παρθένος άξια αυτού του ύψιστου σκοπού, ο Θεός την επέλεξε προαιώνια από τους εκλεκτούς του. Η εκλογή της ξεκίνησε από τους γιους του Αδάμ και έφτασε ως τον δίκαιο Ιωακείμ και την Άννα.

Ο Θεός εξέλεξε τον θαυμαστό Σηθ, που έγινε ζωντανός ουρανός με την αρετή και την ευγένεια της ζωής του. Από εκείνη τη γενιά θα ξεπηδούσε με τον καιρό η Παρθένος, το θεϊκό άρμα του Δημιουργού. Όλοι οι απόγονοι του Σηθ ονομάστηκαν υιοί του Θεού, επειδή από αυτή τη γενιά θα γεννιόταν ο Υιός του ανθρώπου.

Το όνομα Σηθ σημαίνει ανάσταση, και προτυπώνει τον Κύριο, που χαρίζει αθάνατη ζωή σε όσους πιστεύουν. Όπως ο Σηθ γεννήθηκε στη θέση του Άβελ, που σκότωσε ο Κάιν από φθόνο, έτσι ο Χριστός γεννήθηκε για χάρη του Αδάμ, που νεκρώθηκε από τον φθόνο του διαβόλου. Ο Σηθ δεν ανέστησε τον Άβελ, καθώς ήταν μόνο τύπος της Αναστάσεως που επρόκειτο να έλθει.

Ο Κύριος όμως ανέστησε τον Αδάμ, γιατί είναι ο ίδιος η Ζωή και η Ανάσταση όλων των γηγενών. Από τη γενιά του Σηθ προχώρησε η εκλογή στον προφητάνακτα Δαβίδ και στους διαδόχους του βασιλείου του. Όταν ήλθε ο καιρός, από τον οίκο του Δαβίδ επιλέχθηκαν ο Ιωακείμ και η Άννα, οι ευγενέστεροι κατά την αρετή.

Έτσι από αυτούς τους ενάρετους γονείς αναδείχθηκε η Πανάχραντη Μητέρα. Όταν είδαν να εκπληρώνεται η υπόσχεση του Θεού, ο Ιωακείμ και η Άννα έσπευσαν χωρίς καθυστέρηση να εκπληρώσουν το τάμα τους. Μόλις απογαλακτίστηκε το παιδί, το οδήγησαν στον Ναό του Θεού με χαρά και ευγνωμοσύνη.

Η μικρή Μαρία, γεμάτη θεία χαρίσματα, καθόρισε η ίδια όσα γίνονταν γύρω από το πρόσωπό της. Έδειξε πως δεν προσφερόταν απλώς από τους γονείς, αλλά εισερχόταν στη λατρεία του Θεού με τη δική της ελεύθερη βούληση. Σαν να είχε φτερά, έτρεχε προς την ιερή και θεϊκή αγάπη που γέμιζε την παιδική της ψυχή.

Ο Αρχιερέας, βλέποντας τη χάρη που κατοικούσε σε εκείνο το παιδί, θέλησε να την τοποθετήσει μέσα στα Άγια των Αγίων. Έπεισε όλους τους παρόντες να αποδεχθούν αυτό το πρωτοφανές, καθώς ο ίδιος ο Θεός το ευδοκούσε. Άγγελος Κυρίου τη συντηρούσε με μυστική τροφή και την έκανε καθαρότερη και υψηλότερη από τους αγγέλους.

Η Παρθένος δεν εισήλθε μόνο μία φορά, αλλά παρέμεινε εκεί καθ’ όλη τη νεότητά της κοντά στον Θεό. Έτσι, με τη δική της είσοδο, άνοιξαν για τους πιστούς οι ουράνιες μονές ως αιώνια κατοικία. Από την αρχή του χρόνου η Αειπάρθενος εκλέχθηκε ανάμεσα στους εκλεκτούς, ως η ζωντανή Αγία των Αγίων του Θεού.

Έχει σώμα καθαρότερο και από τα πνεύματα που αγιάστηκαν με την αρετή και τη χάρη. Σαν θησαυρός του Θεού φυλάχθηκε μέσα στον Ναό, ώστε στον κατάλληλο καιρό να γίνει στολίδι όλου του κόσμου. Γι’ αυτό και ο Χριστός δοξάζει τη Μητέρα του, τόσο πριν όσο και ύστερα από τη γέννησή του στη γη.

Εμείς που γνωρίζουμε τη σωτηρία μας μέσω της Παναγίας, οφείλουμε να της προσφέρουμε ευχαριστία κατά τη δύναμή μας. Στο Ευαγγέλιο μια ευγνώμων γυναίκα ύψωσε τη φωνή της και μακάρισε τη Μητέρα του Κυρίου μέσα από το πλήθος. Πόσο περισσότερο εμείς, που έχουμε τα λόγια της αιώνιας ζωής γραμμένα και την υπόσχεση της αθανασίας, οφείλουμε να την υμνούμε.

Δεν έχουμε μόνο τα λόγια, αλλά και τα θαύματα, το Πάθος, την Ανάσταση και την ανύψωση της φύσεώς μας στους ουρανούς. Αδέλφια, ας στρέψουμε τον νου από τα γήινα προς τα ουράνια και ας ζητήσουμε τα πνευματικά αγαθά. Έτσι, μέσω της μεσιτείας της Θεοτόκου, θα γίνουμε κληρονόμοι των αιώνιων δωρεών του Σωτήρα μας.