Ο Νεομάρτυς Γεώργιος της Ραψάνης

Ένας νεαρός δάσκαλος της Ραψάνης οδηγήθηκε δέσμιος στον Τύρναβο, επειδή ένα τουρκόπουλο του σχολείου του γοητεύτηκε από τη χριστιανική πίστη και άρχισε να την ομολογεί. Ο Βελή Πασάς, γιος του Αλή Πασά του Τεπελενλή, διέταξε τον αποκεφαλισμό του ύστερα από φρικτά βασανιστήρια στο εικοστό μόλις έτος της ηλικίας του. Ο Γεώργιος καταγόταν από αρχοντική οικογένεια της ορεινής κωμοπόλεως, που γνώριζε εκείνα τα χρόνια μεγάλη οικονομική και πνευματική άνθηση.

Ο πατέρας του ονομαζόταν Χατζηλάσκαρης και ήταν γιος του Αναστασίου Ψάλτου, η δε μητέρα του είχε το όνομα Σμαράγδα. Σύμφωνα με αρχαία επιγραφή πάνω σε αργυρή λειψανοθήκη, ο νέος μαρτύρησε στον Τύρναβο το χίλια οκτακόσια δεκαοκτώ, την εποχή που ο Βελή Πασάς διοικούσε τη Θεσσαλία. Η παράδοση τον συνδέει συγγενικά με τον λογιότατο ιερέα και οικονόμο της Ραψάνης, τον παπά Χριστόδουλο Καραζήση, που υπήρξε και διδάσκαλός του.

Μάλιστα ο Χριστόδουλος ήταν παντρεμένος με τη Μαρία, αδελφή του Νεομάρτυρα, όπως μαρτυρεί ένα πωλητήριο έγγραφο του χίλια οκτακόσια πενήντα δύο. Ο νεαρός Γεώργιος υπήρξε τρόφιμος και απόφοιτος της φημισμένης Σχολής της Ραψάνης, ενός πνευματικού ιδρύματος που είχε ιδρυθεί από τον δραστήριο Επίσκοπο Πλαταμώνος Διονύσιο. Η σχολή αυτή στην ακμή της συγκρινόταν με τις Σχολές των Μηλέων, της Ζαγοράς, των Αμπελακίων και του Τυρνάβου.

Σε αυτήν μαθήτευσαν επιφανείς λόγιοι, όπως ο Βασίλειος ο Ραψανιώτης, άριστος μαθητής του Ευγενίου Βούλγαρη στην Αθωνιάδα Ακαδημία. Δίδαξε επίσης ο διακεκριμένος Ιωνάς Σπερμιώτης, περιζήτητος δάσκαλος εκείνης της εποχής σε Μακεδονία και Θεσσαλία. Η Ραψάνη άκμαζε τότε οικονομικά, διέθετε βιομηχανία, εξήγαγε εξαίρετο κρασί και αποτελούσε πόλο έλξεως για όλα τα γύρω χωριά του κάτω Ολύμπου.

Ο Γεώργιος αποφοίτησε από τη Σχολή περίπου το χίλια οκτακόσια δεκαπέντε και επέστρεψε στη γενέτειρά του. Εκεί ασκούσε το επάγγελμα του γραμματοδιδασκάλου με ένθεο ζήλο και νεανικό σφρίγος, εμπνέοντας τους νεαρούς μαθητές του. Στις αδιαμόρφωτες ψυχές των παιδιών καλλιεργούσε ζωηρά ιερά και εθνικά βιώματα, που ταίριαζαν στις δύσκολες ημέρες της σκλαβιάς.

Η φήμη του σχολείου ήταν τόσο μεγάλη, ώστε γονείς από μακριά καμάρωναν όταν κατάφερναν να στείλουν τα παιδιά τους στη Ραψάνη. Τα παραποτάμια χωριά της περιοχής κατοικούνταν τότε ως επί το πλείστον από Οθωμανούς, οι οποίοι συναλλάσσονταν, σε περιορισμένη κλίμακα, με τους Έλληνες Χριστιανούς. Ένας Οθωμανός από την κωμόπολη Δερελί, τους σημερινούς Γόννους, θέλησε να μορφώσει τον γιο του.

Τον έστειλε λοιπόν οικότροφο σε φίλο του που διέμενε στη Ραψάνη, για να μάθει αξιόλογα γράμματα κοντά σε καλό δάσκαλο. Έτσι το τουρκόπουλο άρχισε να παρακολουθεί τα μαθήματα μαζί με τα ελληνόπουλα, στα πόδια του γραμματοδιδάσκαλου Γεωργίου. Ο μικρός Αγαρηνός προσαρμόστηκε γρήγορα στο κλίμα του σχολείου και συναγωνιζόταν με ζήλο τους συμμαθητές του.

Ο δάσκαλός του τον ενθάρρυνε και ίσως του πρόσφερε ιδιαίτερη φροντίδα, γιατί έβλεπε την καλή του διάθεση. Επειδή η ελληνική παιδεία τότε δύσκολα διαχωριζόταν από τη χριστιανική κατήχηση, ο μικρός αλλοεθνής επηρεαζόταν σιγά σιγά αλλά σταθερά από την πίστη του Χριστού. Σε αυτό συνέβαλε αποφασιστικά η προσωπικότητα του δασκάλου του, αλλά και η γοητεία των εκκλησιαστικών ακολουθιών.

Ο νεαρός μουσουλμάνος τις παρακολουθούσε ως αυτοπρόβλητος κατηχούμενος, ζώντας την ομορφιά της ορθόδοξης λατρείας με ολοένα μεγαλύτερη δίψα και κατάνυξη. Η αλλαγή του μικρού Αγαρηνού στα φρονήματα, τις πεποιθήσεις και τα ήθη δεν ήταν δυνατόν να μείνει απαρατήρητη για πολύ. Όταν επέστρεφε για διακοπές στο Δερελί, η μεταβολή γινόταν αισθητή πρώτα στο οικογενειακό του περιβάλλον.

Στη συνέχεια έγινε φανερή και στον ευρύτερο κύκλο των συγγενών, δημιουργώντας έντονες ανησυχίες και ερεθίζοντας τους Οθωμανούς της περιοχής. Η πρόκληση όμως κορυφώθηκε, όταν ο νεαρός προσήλυτος εκφραζόταν με εκτίμηση για τα ιερά των Ρωμιών. Συγκρίνοντάς τα μάλιστα με τα αντίστοιχα των ομοεθνών του, υποτιμούσε τα ιερά των Μωαμεθανών και τα περιφρονούσε ανοιχτά μπροστά σε όλους.

Όπως ήταν επόμενο, οι εξοργισμένοι Οθωμανοί αναζήτησαν τον ένοχο αυτής της θεωρούμενης προσβολής. Τον εντόπισαν γρήγορα στο σχολείο της Ραψάνης και τον έσυραν δέσμιο στον Τύρναβο για τα περαιτέρω. Εκεί είχε την έδρα του ο διορισμένος Σατράπης της Θεσσαλίας Βελή Πασάς, γιος του φοβερού Αλή Πασά του Τεπελενλή.

Η κατηγορία εναντίον του ήταν συγκεκριμένη και βαρύτατη κατά τον οθωμανικό νόμο: απόπειρα εκχριστιανισμού μουσουλμανόπαιδος, κάτι που συνεπαγόταν ανελέητη καταδίκη σε μαρτυρικό θάνατο, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της προσπάθειας. Η δίκη υπήρξε σύντομη και τελεσίδικη, χωρίς καμία δυνατότητα υπερασπίσεως ή αναβολής. Δεν είναι γνωστό ακριβώς αν τον δίκασε προσωπικά ο Βελή Πασάς, κάποιος μουλάς ή ολόκληρο πολυμελές δικαστήριο.

Η απόφαση όμως ξεπέρασε τα συνηθισμένα όρια και επέβαλε εκτέλεση με προηγούμενο φρικτό βασανισμό. Στην αρχή έκλεισαν τον Γεώργιο σε πυρακτωμένο λουτρό, εντελώς γυμνό από το κεφάλι μέχρι τα πόδια του. Έπειτα τον τρύπησαν με σιδερένια νύχια και του κάρφωσαν στα πόδια πέταλα, σαν να ήταν ζώο.

Τον διαπόμπευσαν σε ολόκληρο τον Τύρναβο, για να γίνει παράδειγμα φόβου προς τους Χριστιανούς της περιοχής. Στη συνέχεια τον κάρφωσαν σε τετράγωνο στύλο, ίσο στο ύψος με τον Μάρτυρα, και τον τύλιξαν με σχοινιά. Τα σχοινιά αυτά ήταν βουτηγμένα στην πίσσα, στη νάφθα και σε άλλα ελαιώδη και οινοπνευματώδη υγρά, ώστε να αρπάξουν εύκολα φωτιά.

Όταν όμως τον παρέδωσαν στις φλόγες, με τη Χάρη του Θεού ο Μάρτυρας δεν έπαθε τίποτα απολύτως. Στις ιστορήσεις των ιερών εικόνων εικονίζονται και άλλες σκηνές, όπως στραγγαλισμοί, εξαρθρώσεις και πυρακτωμένο σιδερένιο στεφάνι πάνω στο γυμνό σώμα του. Η αρχή του μαρτυρίου έγινε πιθανότατα σε κάποιο διοικητικό κτίριο, ίσως στο ηγεμονικό παλάτι του Τυρνάβου.

Επειδή ο Γεώργιος δεν υποχώρησε στα πρώτα βασανιστήρια, ο Βελή Πασάς διέταξε να πομπευθεί σε όλη την πόλη και να περάσει τον ποταμό Τιταρήσιο. Εκεί τον παρέλαβαν άλλοι δήμιοι, ο Αγά Σεβράνι και κάποιος ονόματι Φράγκος, για τη δεύτερη και σκληρότερη φάση των βασανιστηρίων του. Στην πέρα όχθη του Τιταρησίου, που οι ντόπιοι αποκαλούν και Σαλαμπριά, υπήρχαν από παλιά οι στρατώνες της περιοχής.

Κοντά στη μακρά γέφυρα του ποταμού άθλησε τελικά και ενταφιάσθηκε ο Νεομάρτυς, μετά τον αποκεφαλισμό του. Σύμφωνα με μια παράδοση, οι δήμιοι έκοψαν το κεφάλι του προτού προλάβει να πεθάνει από τα προηγούμενα μαρτύρια. Σε αυτό συνηγορεί το γεγονός ότι ανάμεσα στα ιερά λείψανά του δεν σώζεται η αγία του κάρα, καθώς εξαφανίσθηκε από τους Αγαρηνούς.

Στις ιερές εικόνες παρουσιάζεται ο αθλητής της πίστεως να μεταφέρεται προς ενταφιασμό κρατώντας το κεφάλι του. Δίπλα στέκεται ένας ιερέας με το όνομα Δημήτριος που θυμιάζει το τίμιο σκήνωμα. Την πρώτη κιόλας νύχτα μετά τον ενταφιασμό, οι Τούρκοι σκοποί των στρατώνων είδαν μια ουρανομήκη στήλη φωτός.

Εκείνη η ολόλαμπρη στήλη σημάδευε με ακρίβεια τον τάφο του Νεομάρτυρα, λάμποντας μέσα στο σκοτάδι της θεσσαλικής πεδιάδας. Την επόμενη ημέρα οι σκοποί ενημέρωσαν τους προϊσταμένους τους για το παράδοξο και ανεξήγητο φαινόμενο. Εκείνοι διαπίστωσαν προσωπικά τη φωτοφάνεια κατά τη δεύτερη νύχτα και ανέφεραν το θαύμα στον Βελή Πασά.

Μάλιστα τον προκαλούσαν να έλθει και να δει με τα ίδια του τα μάτια, αν επιθυμούσε, το εξαίσιο τούτο σημείο. Ο υπερφίαλος όμως Πασάς απαξίωσε να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο γεγονός. Διέταξε αντίθετα να κληθούν το συντομότερο οι συγγενείς του Νεομάρτυρα από τη Ραψάνη.

Εκείνοι έπρεπε να ξεθάψουν και να παραλάβουν το ιερό σκήνωμα του Αγίου, πράγμα που πραγματοποιήθηκε με κάθε ευλάβεια. Μετά από λίγο καιρό τα τίμια λείψανα μετακομίσθηκαν με κατάνυξη από το κοιμητήριο της Ραψάνης, που βρισκόταν γύρω από τον ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Η νέα τους θέση ήταν η ευρύχωρη και αρχοντική οικία Καραζήση, που βρισκόταν πολύ κοντά στον ιερό αυτό ναό.

Στην οικία Καραζήση βρίσκονται μέχρι σήμερα θησαυρισμένα τα ιερά λείψανα του Νεομάρτυρα Γεωργίου με μεγάλη τιμή. Φυλάσσονται σε ειδικά αφιερωμένο δωμάτιο, το οποίο φωτίζεται διαρκώς από άσβεστο καντήλι με ιλαρό και θερμό φως. Ο χώρος είναι προσιτός σε κάθε ευλαβή προσκυνητή που θέλει να πλησιάσει τον άθλο του Αγίου.

Η μνήμη του τιμάται στις πέντε Μαρτίου κάθε έτους με κατάνυξη και βαθιά ευλάβεια. Στα παλαιά αυτά λείψανα εφαρμόστηκαν πλήρως οι λόγοι του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου από το Νέο Μαρτυρολόγιο. Εκείνος έγραφε προς τους Νεομάρτυρες ότι ο Θεός θα δοξάσει εδώ κάτω στη γη τα τίμια λείψανά τους, είτε με την επιφάνεια του Φωτός του είτε με άλλα σημεία και θαύματα.

Τουλάχιστον, έλεγε ο Άγιος Νικόδημος, θα τα τιμήσει με την προσκύνηση και την ευλάβεια των Χριστιανών. Πραγματικά, η φωτεινή στήλη πάνω από τον τάφο επιβεβαίωσε τη δόξα που χαρίζει ο Θεός στους αθλητές του. Έτσι ο νεαρός δάσκαλος της Ραψάνης ανέβηκε στη χορεία των Νεομαρτύρων του Γένους.

Το παράδειγμά του στηρίζει μέχρι σήμερα τους πιστούς στις δυσκολίες της ζωής και της πίστεως, αναδεικνύοντας τη δύναμη της ορθόδοξης ομολογίας.