Όσιος Ναούμ της Αχρίδας, ο θαυματουργός μαθητής των Ισαποστόλων

Με ένα μόνο βλέμμα γιάτρευε τους ασθενείς και άνοιγε τις πόρτες των φυλακών με τη δύναμη της προσευχής του. Ο Όσιος Ναούμ ίδρυσε στη νότια όχθη της λίμνης της Αχρίδας ένα μοναστήρι που μέχρι σήμερα φέρει το όνομά του και φυλάσσει το χαριτόβρυτο σκήνωμά του. Γεννήθηκε σε βυζαντινά εδάφη, στην εποχή που η Εκκλησία ξαναστόλιζε τους ναούς της με τις άγιες εικόνες μετά τον θρίαμβο της Ορθοδοξίας.

Από νεαρή ηλικία έγινε μαθητής των ένδοξων αποστόλων των Σλάβων, του αγίου Κυρίλλου, του Μεθοδίου και του Κλήμεντος. Μαζί τους ξεκίνησε για την ιεραποστολή προς τις λίγο πολιτισμένες περιοχές της κεντρικής Ευρώπης, γύρω στα οκτακόσια εξήντα τρία. Το νεοσύστατο βασίλειο της Μοραβίας, ανάμεσα στη Βοημία, τη Βαυαρία και τη Σλοβακία, κατοικούνταν από σλαβικούς πληθυσμούς με συνήθειες ακόμη βαρβαρικές.

Οι αληθινοί απόστολοι του Χριστού διέσχισαν αυτές τις χώρες κηρύσσοντας τον λόγο του Θεού μέσα σε αμέτρητους κόπους και πειρασμούς. Υπέμειναν την πείνα, το κρύο, τους εμπαιγμούς και τα ξυλοδαρμούς από τους ντόπιους με θαυμαστή υπομονή και πνευματική ανδρεία. Σε αντίθεση με τους Φράγκους ιεραποστόλους, μελέτησαν τη γλώσσα του τόπου με αληθινή αγάπη.

Επειδή η σλαβική γλώσσα δεν διέθετε γραφή, οι άγιοι ιεραπόστολοι δημιούργησαν οι ίδιοι ένα νέο αλφάβητο για χάρη των νέων πιστών. Έτσι έδωσαν στέρεα θεμέλια στην ιεραποστολή τους, μεταφράζοντας στα σλαβικά την Αγία Γραφή και τη θεία Λειτουργία του ιερού Χρυσοστόμου. Καθώς το έργο τους εξαπλωνόταν με μεγάλη ταχύτητα, ταξίδεψαν στη Ρώμη για να λάβουν την υποστήριξη του πάπα Αδριανού του Δευτέρου.

Στην αυλή του πατριάρχη της Δύσεως τους υποδέχτηκαν με λαμπρότητα και τους τίμησαν ως απεσταλμένους του ίδιου του Θεού. Ο πάπας έδωσε με χαρά την ευλογία του, χειροτόνησε ιερείς πολλούς από τους μαθητές τους και διέταξε να τελείται η Λειτουργία στα σλαβικά σε αρκετές εκκλησίες της πόλης. Κατά την παραμονή τους εκεί, ο Θεός φανέρωνε τη στήριξή Του στους πιστούς δούλους Του με τρόπο εξαιρετικά καταπληκτικό.

Με ένα μόνο βλέμμα θεράπευαν θαυματουργικά τους ασθενείς και όσους βρίσκονταν σε δοκιμασίες, ζητώντας τις πρεσβείες τους. Ο νεότερος από όλους, ο Όσιος Ναούμ, δεν υστερούσε καθόλου από τους συντρόφους του. Διακρινόταν εξίσου για τον αποστολικό ζήλο, τη βαθιά ταπείνωση και τη θαυματουργική δύναμη που του χάριζε ο Κύριος.

Όταν ο άγιος Κωνσταντίνος εκοιμήθη ειρηνικά σε μοναστήρι της Ρώμης, ο άγιος Μεθόδιος και οι σύντροφοί του πήραν ξανά τον δρόμο προς τις βόρειες πεδιάδες. Ο πάπας τον διόρισε αρχιεπίσκοπο Παννονίας, με δικαιοδοσία πάνω στα σλαβικά εδάφη της Μοραβίας, της Σλοβακίας και ενός τμήματος της Κροατίας. Όμως η κατάσταση είχε αλλάξει επικίνδυνα μέσα σε λίγα μόνο χρόνια.

Ο ηγεμόνας της Μοραβίας, ζητώντας την προστασία του Φράγκου βασιλιά Λουδοβίκου του Γερμανικού, παρέδωσε τα εδάφη στην επιρροή των γερμανών ιεραποστόλων. Εκείνοι ήθελαν να διαδώσουν τη λατινική αίρεση του Φιλιόκβε και να επιβάλουν παντού τη λατινική λειτουργία στους νέους πιστούς. Όταν ο αρχιεπίσκοπος Μεθόδιος έφτασε στην επισκοπή του, τον χαρακτήρισαν σφετεριστή και τον συνέλαβαν με βιαιότητα.

Τους κακομεταχειρίστηκαν σκληρά και κρυφά τους έκλεισαν σε μια φυλακή της Σουαβίας. Εκεί τους στερούσαν ακόμη και τα στοιχειώδη για την προστασία τους από τη σκληρότητα του κλίματος. Μέσα στη φυλακή ο Όσιος Ναούμ φανέρωσε ξανά τη δύναμη της προσευχής του, καθώς οι πόρτες άνοιγαν με τρόπο θαυμαστό.

Τελικά τους ελευθέρωσαν και συνέχισαν το έργο της σλαβικής Εκκλησίας με γενναιότητα. Μετά την κοίμηση του αγίου Μεθοδίου, ο διάδοχός του Γοράζδος και οι κύριοι μαθητές του, ο Λαυρέντιος, ο Κλήμης, ο Αγγελάριος και ο Ναούμ, υπέστησαν νέους διωγμούς. Φυλακίστηκαν ξανά ύστερα από τις δολοπλοκίες των γερμανών ιεραποστόλων, ενώ οι τρεις τελευταίοι εξορίστηκαν με σκληρό τρόπο από τα εδάφη της Μοραβίας.

Ο άγιος Κλήμης και οι σύντροφοί του κατευθύνθηκαν προς το ορθόδοξο βασίλειο της Βουλγαρίας. Εκεί τους υποδέχτηκαν με μεγάλη χαρά και τιμή ο ευσεβής βασιλιάς Βόρης και ο πιστός λαός του τόπου. Βρήκαν όλες τις διευκολύνσεις για να συνεχίσουν την ιεραποστολή τους, χρησιμοποιώντας ελεύθερα τη σλαβική γλώσσα στη λατρεία και στο κήρυγμα.

Ο Όσιος Ναούμ συνέχισε με θερμό ζήλο το αποστολικό του έργο, οργανώνοντας μαζί με άλλους συναγωνιστές του εσωτερική ιεραποστολή. Πραγματοποιούσε συνεχείς διδακτικές περιοδείες ανάμεσα στους πιστούς και κήρυττε με δύναμη τον λόγο του Ευαγγελίου. Στη δύναμη της διδασκαλίας του προσέθετε και την εντύπωση που προκαλούσαν τα πολλά θαύματα τα οποία ενεργούσε με τη χάρη του Θεού.

Ίδρυσε επίσης το μοναστήρι του στη νότια όχθη της λίμνης της Αχρίδας, που έγινε φάρος πνευματικός για όλους τους σλαβικούς λαούς της περιοχής. Γύρω από τον Όσιο Ναούμ συγκεντρώθηκαν πολλοί μοναχοί, οι οποίοι ποθούσαν να ζήσουν κοντά σε έναν αληθινό άνθρωπο της προσευχής και του Θεού. Φημιζόταν παντού ως μεγάλος θαυματουργός και ασκητής, ενώ η φήμη του ξεπερνούσε γρήγορα τα όρια της Αχρίδας και έφτανε σε μακρινούς τόπους.

Παράλληλα με την ποιμαντική του διακονία, εργάστηκε επίμονα στη μετάφραση της Αγίας Γραφής από την ελληνική γλώσσα προς τη σλαβική των πιστών. Ήταν άνθρωπος μεγάλης μορφώσεως, βαθύς γνώστης των Γραφών και ομιλούσε άνετα αρκετές γλώσσες της εποχής του. Ο θάνατος τον βρήκε όρθιο, να μοχθεί έως την τελευταία πνοή του για τον ευσεβή σκοπό της σωτηρίας των ψυχών.

Εκοιμήθη εν Κυρίω το έτος εννιακόσια δέκα, αφήνοντας πίσω του πλήθος μαθητών και έργο πνευματικό ανεκτίμητο. Ενταφιάστηκε στο μοναστήρι που ο ίδιος είχε ιδρύσει, στις όχθες της λίμνης της Αχρίδας, ανάμεσα στα αγαπημένα του τέκνα. Τα ιερά λείψανά του τιμώνται μέχρι σήμερα με μεγάλο ζήλο από τους χριστιανούς της περιοχής.

Συνεχίζουν να επιτελούν θαύματα ιάσεων για όσους τα προσκυνούν με πίστη ακλόνητη και βαθιά κατάνυξη ψυχής.