Άγιος Κολουμβάνος, ο απόστολος της Γαλλίας

Η εξαιρετική του ομορφιά έκανε πολλές νέες της Ιρλανδίας να τον ερωτεύονται παράφορα, όμως εκείνος πόθησε τη μοναχική ζωή. Μια ηλικιωμένη ασκήτρια του είπε λακωνικά «φύγε και σώσου», και ο νεαρός Κολουμβάνος υπάκουσε αμέσως. Γεννήθηκε το πεντακόσια σαράντα τρία μετά Χριστόν στο Λάινστερ από ευγενείς γονείς, οι οποίοι του χάρισαν αξιόλογη κλασική παιδεία.

Παρά τις αντιρρήσεις της μητέρας του, που προσπάθησε να τον εμποδίσει, εκείνος εγκατέλειψε την πατρίδα και τα εγκόσμια χωρίς δισταγμό. Έμεινε σύντομα στη μονή Κλουάινινις του Λούφερν και έπειτα πήγε στο περίφημο μοναστήρι Μπαγκόρ του Καρρικφέργκως. Εκεί μαθήτευσε στον διάσημο ηγούμενο άγιο Κογγάλλο, που αποτελούσε φωτεινό πνευματικό πατέρα της εποχής εκείνης.

Το μοναστήρι ήταν μεγάλο εκπαιδευτικό και ιεραποστολικό κέντρο για ολόκληρη την κελτική Εκκλησία της Ιρλανδίας. Ο νεαρός μοναχός αφομοίωσε εκεί τη μοναχική παράδοση και προετοίμασε την ψυχή του για το μεγάλο ιεραποστολικό έργο. Ο πόθος της ιεραποστολής τον φλόγιζε ολοένα και περισσότερο, καθώς ωρίμαζε πνευματικά μέσα στη μοναστική του αδελφότητα.

Έβλεπε ολόκληρη την Ευρώπη να χρειάζεται φωτισμό και ζωντανή χριστιανική μαρτυρία πέρα από κάθε όριο. Το πεντακόσια ενενήντα μετά Χριστόν αναχώρησε με δώδεκα μοναχούς για την Ευρώπη, ξεκινώντας μια αληθινή πνευματική εξόρμηση. Πέρασε τη Βρετανία και έφτασε στη Γαλλία, χώρα με χριστιανική παρουσία αλλά σε κατάσταση πνευματικής παρακμής.

Οι πολεμικές αναστατώσεις και η ολιγωρία του ανώτερου κλήρου είχαν οδηγήσει σε εκκλησιαστική αταξία και σε γενική χαλάρωση της πίστης. Για πολλά χρόνια αφοσιώθηκε ολόψυχα στο ευαγγελικό έργο, διασχίζοντας τη χώρα από άκρη σε άκρη χωρίς ανάπαυση. Κήρυσσε την πίστη, καλούσε σε μετάνοια και δίδασκε την αρετή με λόγια απλά και θερμά.

Με τη ζωή του έδινε το παράδειγμα της ταπεινοφροσύνης, της αγάπης, της φιλανθρωπίας και της αληθινής καλοσύνης. Στην ιερή αυτή διακονία τον ακολουθούσαν πιστά οι δώδεκα σύντροφοί του, που μοιράζονταν κάθε κόπο. Σε μία από τις αποστολικές περιοδείες έφτασε στη Βουργουνδία, όπου τον υποδέχτηκε ο βασιλιάς Γκοντράν.

Η αγιότητα και η ευγλωττία του σαγήνευσαν τον μονάρχη, ο οποίος του πρόσφερε το ρωμαϊκό κάστρο του Αννεγκραί. Εκεί η μικρή αδελφότητα εγκαταστάθηκε και έζησε με πτώχεια, εγκράτεια και αδιάλειπτη προσευχή προς τον Κύριο. Η ραγδαία αύξηση των μοναχών έκανε αναγκαία την αναζήτηση νέου τόπου, καθώς το πλήθος ξεπερνούσε τη χωρητικότητα.

Ο Γκοντράν παραχώρησε τότε στον άγιο το ευρύχωρο φρούριο του Λουξέγ, που έγινε μεγάλο πνευματικό κέντρο. Πλήθη Φράγκων και Βουργουνδών, όλων των τάξεων και των ηλικιών, συνέρρεαν εκεί συνεχώς. Άλλοι έρχονταν για να απολαύσουν τις ψυχωφελείς διδαχές του ηγουμένου και άλλοι για να ενταχθούν στο κοινόβιο.

Είκοσι ολόκληρα χρόνια ο άγιος φώτιζε πνευματικά μοναχούς και κοσμικούς, όχι μόνο της Βουργουνδίας αλλά ολόκληρης της Γαλλίας. Το συναξάρι του αναφέρει χαρακτηριστικά ότι θεμελίωσε τη συνείδηση της Ευρώπης με τον λόγο του. Όπου πήγαινε, έκανε να βλαστήσει η αληθινή αγιότητα και άναβε το πυρ του Χριστού.

Δεν τον ένοιαζε αν θα καιγόταν ο ίδιος από τη φλόγα της αλήθειας και του ελέγχου. Τα φλογερά κηρύγματά του ήταν κάποτε ελεγκτικά για τις παρεκτροπές κάποιων ασυνείδητων ρασοφόρων της εποχής. Έτσι δυσαρέστησαν μια μερίδα του τοπικού κλήρου, που άρχισε να αναζητεί τρόπους εκδίκησης εναντίον του.

Μη βρίσκοντας άλλη αφορμή, οι αντίπαλοί του τον κατηγόρησαν επειδή ακολουθούσε το κελτικό τυπικό στον εορτασμό του Πάσχα. Ο άγιος Κολουμβάνος απολογήθηκε με επιστολές προς τη σύνοδο των Γάλλων επισκόπων που συνήλθε στη Σεν. Έγραψε επίσης προς τον πάπα Ρώμης άγιο Γρηγόριο τον Μέγα, υποστηρίζοντας τις θέσεις του με σαφήνεια και θάρρος.

Επικαλέστηκε την παλαιά δυτική ιρλανδική πράξη και το έργο του αγίου Ανατολίου Λαοδικείας περί του Πάσχα. Στη συνέχεια γνώρισε τον κατατρεγμό και από την κοσμική εξουσία, εξαιτίας της ακεραιότητας του χαρακτήρα του. Προκάλεσε το μίσος της διεφθαρμένης βασίλισσας Βρουγχίλδης, χήρας του Σιγεβέρτου και μητέρας του Χιλδεβέρτου της Αυστρασίας.

Η Βρουγχίλδη είχε την κηδεμονία των δύο ανήλικων εγγονών της, του Θεοδεβέρτου και του Θεοδώριχου. Η σκανδαλώδης ανάμειξή της στη διακυβέρνηση ανάγκασε τους άρχοντες να ζητήσουν την απομάκρυνσή της από τα ανάκτορα. Εκείνη κατέφυγε στον άλλο εγγονό της, στη Βουργουνδιανή Αυλή, όπου άρχισε να εφαρμόζει νέα σχέδια.

Η φίλαρχη και αδίστακτη γυναίκα χρησιμοποίησε κάθε αθέμιτο μέσο για να πάρει στα χέρια της την εξουσία. Εξώθησε τον ευάλωτο Θεοδώριχο σε ακόλαστη ζωή και ματαίωσε τον νόμιμο γάμο του με Βησιγοτθίδα πριγκίπισσα. Έβαλε μάλιστα κακοποιούς να δολοφονήσουν τον άγιο Δεσιδέριο, επίσκοπο της Βιέν, που αποδοκίμαζε τις ανομίες της.

Στόχος της οργής της έγινε και ο άγιος Κολουμβάνος, όταν αρνήθηκε να ευλογήσει τους τέσσερις γιους του εγγονού της. Εκείνοι είχαν γεννηθεί από παλλακίδες και ο άγιος είπε ότι ήταν καρποί της αμαρτίας. Πρόσθεσε προφητικά ότι δεν θα βασίλευαν ποτέ και θα έβρισκαν σύντομα κακό θάνατο.

Απαγόρευσε άφοβα στη βασιλομάμμη να μπει στη μονή του, χωρίς να δειλιάσει μπροστά στη δύναμή της. Λίγο αργότερα στρατιώτες συνέλαβαν τον άγιο και όλους τους Ιρλανδούς μοναχούς της συνοδείας του. Τους επιβίβασαν με τη βία σε ένα πλοίο που σάλπαρε αμέσως με προορισμό την Ιρλανδία.

Το ταξίδι όμως ήταν προβληματικό και το σκάφος κινδύνεψε σοβαρά να ναυαγήσει στη μέση της θάλασσας. Οι δεισιδαίμονες ναυτικοί απέδωσαν τον κίνδυνο στους μοναχούς και τους αποβίβασαν τελικά σε μια γαλλική ακτή. Από εκεί ο άγιος και η συνοδεία του κατέφυγαν στη Νευστρία, στη Δυτική Γαλλία.

Ο βασιλιάς της χώρας Κλοτάριος, εχθρός του Θεοδώριχου και της Βρουγχίλδης, τους δέχτηκε με μεγάλη φιλοφροσύνη. Τους έστειλε με συνοδεία στον μονάρχη της Αυστρασίας Θεοδεβέρτο, ο οποίος τους πρόσφερε αμέσως την προστασία του. Ο άγιος Κολουμβάνος όμως, μετά από μάταιες προσπάθειες τόσων χρόνων, αποφάσισε να αλλάξει κατεύθυνση.

Είχε κουραστεί από βασιλείς και υπηκόους που ήθελαν να λέγονται χριστιανοί χωρίς να ζουν χριστιανικά. Έστρεψε λοιπόν το ιεραποστολικό του ενδιαφέρον στους ειδωλολάτρες και κατευθύνθηκε με τους μαθητές του προς την Ελβετία. Εκεί κήρυξαν το ευαγγέλιο στις παγανιστικές φυλές της περιοχής της Κωνσταντίας με ζήλο και επιμονή.

Στο μεταξύ ξέσπασε πόλεμος ανάμεσα στους αδελφούς Θεοδεβέρτο και Θεοδώριχο, με υποκίνηση της δαιμόνιας γιαγιάς τους. Ο Θεοδώριχος νίκησε δύο φορές τον αδελφό του, στην Τούλη και στο Τολβίακο, και τον αιχμαλώτισε. Τον παρέδωσε στη Βρουγχίλδη, η οποία τον έκειρε με τη βία μοναχό, την έσχατη ταπείνωση για Φράγκο ηγεμόνα.

Έπειτα τον έκλεισε στο φρούριο του Σαλόν-σύρ-Σέν, όπου τον θανάτωσε λίγο αργότερα με σκληρότητα. Ο άγιος Κολουμβάνος, που οι ανάγκες της ιεραποστολής τον είχαν φέρει κοντά στις περιοχές του Θεοδώριχου, βρέθηκε σε κίνδυνο. Αναγκάστηκε λοιπόν να αναχωρήσει με τον μαθητή του Άτταλο για την Ιταλία, χωρίς να καθυστερήσει καθόλου.

Πέρασαν τις Άλπεις και έφτασαν στο Μιλάνο, όπου ο βασιλιάς των Λομβαρδών Αγιλούλφος τους δέχτηκε εγκάρδια. Τους παραχώρησε την περιοχή του Μπόμπιο, στα Απέννινα, για να ιδρύσουν εκεί νέο μοναστήρι. Εκεί έζησε ο άγιος τα τελευταία χρόνια της επίγειας ζωής του, οικοδομώντας τη νέα μονή.

Πολεμούσε με τα πειστικά κηρύγματά του την αίρεση του αρειανισμού, που είχε μολύνει βαθιά τον λομβαρδικό λαό. Κοιμήθηκε ειρηνικά στις είκοσι τρεις Νοεμβρίου του εξακοσίου δεκάτου πέμπτου μετά Χριστόν και τάφηκε στο Μπόμπιο. Στο μνήμα του έγιναν στη συνέχεια πολλά θαύματα, που επιβεβαίωναν την αγιότητα της ζωής και του έργου του.

Λίγο νωρίτερα, το εξακόσια δέκα τρία μετά Χριστόν, ο Θεοδώριχος είχε πεθάνει στο Μετς δηλητηριασμένος από την εγκληματική Βρουγχίλδη. Και εκείνη όμως έπεσε στα χέρια του εχθρού της Κλοταρίου, που έσφαξε πρώτα τους τέσσερις γιους του Θεοδώριχου και ύστερα τη θανάτωσε με φρικτά βασανιστήρια, επαληθεύοντας έτσι πλήρως την προφητεία του αγίου.