Άγιος Μαρτίνος ο Ελεήμων, Επίσκοπος Τουρώνης

Στις πύλες της Αμιένης ένας νεαρός στρατιώτης έκοψε στα δύο τη χλαίνη του και σκέπασε έναν ζητιάνο που έτρεμε μέσα στο φοβερό χειμωνιάτικο κρύο. Την ίδια νύχτα ο Κύριος Ιησούς Χριστός παρουσιάστηκε σε εκείνον φορώντας ο ίδιος το μισό μανδύα που μόλις είχε χαρίσει. Ο νεαρός αυτός ήταν ο μετέπειτα Άγιος Μαρτίνος, που γεννήθηκε στη Σαβαρία της Παννονίας, στη σημερινή Ουγγαρία, γύρω στα τριακόσια δεκαέξι μετά Χριστόν.

Επειδή ο πατέρας του υπηρετούσε ως Ρωμαίος αξιωματικός, υποχρεώθηκε και εκείνος να καταταγεί στον στρατό από νεαρή ηλικία. Υπηρετούσε όμως με βαριά καρδιά, γιατί θεωρούσε τον εαυτό του στρατιώτη του Χριστού, αν και ήταν ακόμη κατηχούμενος και αβάπτιστος. Μέσα στο όραμα της ίδιας νύχτας άκουσε τον Σωτήρα να λέει στους αγγέλους γύρω του ότι ο Μαρτίνος, αν και κατηχούμενος ακόμη, τον είχε ντύσει με αυτό το ρούχο.

Λίγο αργότερα ο νέος δέχτηκε με χαρά το άγιο βάπτισμα και παρέμεινε στις τάξεις του στρατού άθελά του. Η εικόνα του μοιρασμένου μανδύα έμελλε να γίνει το πιο γνωστό σύμβολο της μεγάλης του φιλανθρωπίας. Δύο χρόνια αργότερα οι βάρβαροι εισέβαλαν στη Γαλατία και ο Μαρτίνος ζήτησε να αποχωρήσει από τις στρατιωτικές τάξεις για λόγους πίστεως.

Ο διοικητής τον κατηγόρησε για δειλία και θέλησε να τον εξευτελίσει μπροστά στους συστρατιώτες του. Εκείνος όμως απάντησε με θαυμαστό θάρρος, προσφερόμενος να σταθεί άοπλος στην πρώτη γραμμή της μάχης, στηριγμένος μόνο στη δύναμη του Τιμίου Σταυρού. Την επόμενη ημέρα οι βάρβαροι παραδόθηκαν χωρίς καμία μάχη και ο νέος στρατιώτης πήρε επιτέλους την άδεια να φύγει.

Από εκείνη τη στιγμή άρχισε για αυτόν μια μακρά περιπλάνηση σε διάφορους τόπους, με κέντρο πάντοτε την αναζήτηση της ησυχίας και της προσευχής. Έζησε για ένα διάστημα ως ερημίτης σε ένα μικρό νησί στα ανοιχτά της Ιταλίας, αφιερωμένος στην άσκηση. Εκεί συνδέθηκε πνευματικά με τον Άγιο Ιλάριο, επίσκοπο Πικταβίων, ο οποίος τον χειροτόνησε εξορκιστή της Εκκλησίας.

Μετά από αρκετά χρόνια ασκητικής ζωής, ο πιστός λαός των Τουρώνων τον εξέλεξε επίσκοπό του γύρω στα τριακόσια εβδομήντα ένα μετά Χριστόν. Η εκλογή αυτή σήμανε την αρχή μιας νέας περιόδου διακονίας, που σημάδεψε ολόκληρη τη Δύση. Ως επίσκοπος ο Άγιος Μαρτίνος δεν εγκατέλειψε ποτέ τον μοναχικό τρόπο ζωής που είχε αγαπήσει με όλη του την καρδιά.

Ο τόπος όπου εγκαταστάθηκε έξω από την πόλη των Τουρώνων εξελίχθηκε σιγά σιγά σε ολοκληρωμένο κοινόβιο μοναστήρι. Για τον λόγο αυτό η παράδοση τον θεωρεί ιδρυτή του οργανωμένου μοναχισμού στη γαλλική γη. Συνομιλούσε με αγγέλους, αξιώθηκε οπτασίες των αγίων αποστόλων Πέτρου και Παύλου και πολλών άλλων αγίων της Εκκλησίας.

Ονομάστηκε Ελεήμων εξαιτίας της ασύγκριτης γενναιοδωρίας και της στοργικής φροντίδας του προς τους φτωχούς και τους θλιμμένους. Έλαβε επίσης από τον Θεό πλούσια τη χάρη να επιτελεί θαύματα προς στερέωση του ποιμνίου του. Μετά από μια ζωή αφοσιωμένη στην υπηρεσία του Χριστού και της Εκκλησίας, ο άγιος αρρώστησε βαριά στο μικρό χωριό Κάντες της επισκοπικής του περιφέρειας.

Εκεί παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο, στις οκτώ Νοεμβρίου του τριακόσιου ενενηκοστού εβδόμου έτους μετά Χριστόν. Τρεις ημέρες αργότερα τον έθαψαν στην πόλη των Τουρώνων, και η ημέρα εκείνη της ταφής καθιερώθηκε ως η σημερινή εορτή της μνήμης του. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα πολυάριθμοι ναοί της Δύσης αφιερώθηκαν στο όνομα του Αγίου Μαρτίνου με μεγάλη ευλάβεια.

Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ο περίφημος ναός του Αγίου Μαρτίνου στο Κάντερμπερυ και ο ομώνυμος ναός μέσα στους αγρούς, στο κέντρο του Λονδίνου. Γύρω στα χίλια οκτώ μετά Χριστόν οικοδομήθηκε στην πόλη των Τουρώνων μεγαλοπρεπής καθεδρικός ναός πάνω από τα ιερά λείψανά του. Ο ναός αυτός όμως καταστράφηκε ολοκληρωτικά το χίλια επτακόσια ενενήντα τρία μετά Χριστόν, στη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης.

Μαζί χάθηκαν τότε και τα ιερά λείψανα του Αγίου Μαρτίνου, καθώς και του Αγίου Γρηγορίου, επισκόπου των Τουρώνων. Πολλά χρόνια αργότερα ανεγέρθηκε νέος καθεδρικός ναός στην ίδια ακριβώς θέση, για να τιμηθεί ξανά η μνήμη του αγίου. Μικρά τμήματα από τα λείψανα του Αγίου Μαρτίνου διασώθηκαν θαυμαστά και τοποθετήθηκαν με ευλάβεια μέσα στον καινούργιο αυτό ναό.

Από τα λείψανα όμως του Αγίου Γρηγορίου δεν διασώθηκε δυστυχώς απολύτως τίποτε. Το όνομα του Αγίου Μαρτίνου του Ελεήμονος συναντάται σε πολλά ελληνικά και ρωσικά εορτολόγια ως φωτεινό παράδειγμα αγάπης.