Τέσσερις Απόστολοι των Εβδομήκοντα

Ο Τέρτιος ήταν εκείνος που κράτησε τον κάλαμο και έγραψε με το ίδιο του το χέρι την Προς Ρωμαίους Επιστολή του Αποστόλου Παύλου. Ο Ιούστος, γνωστός και ως Βαρσαβάς, ήταν εκείνος που προτάθηκε μαζί με τον Ματθία για να αναπληρώσει τη θέση του Ιούδα στον κύκλο των δώδεκα μαθητών. Δίπλα σε αυτούς τους δύο, η μνήμη της Εκκλησίας τιμά την τριακοστή Οκτωβρίου και άλλους δύο εκλεκτούς εργάτες του Ευαγγελίου, τον Μάρκο και τον Αρτεμά, που ανήκουν στον χορό των Εβδομήκοντα Αποστόλων.

Όλοι μαζί αποτελούν μια ζωντανή εικόνα της πρώτης χριστιανικής γενιάς, που σήκωσε στους ώμους της το βάρος του κηρύγματος. Ο καθένας τους πήρε διαφορετικό δρόμο, διαφορετική πόλη και διαφορετικό λαό για να φωτίσει με το μήνυμα της σωτηρίας. Στο πρόσωπό τους βλέπουμε ταπεινούς συνεργάτες των μεγάλων Αποστόλων, που δεν αναζήτησαν δόξα, αλλά υπηρέτησαν με αυταπάρνηση τον Κύριο.

Ο λόγος του Παύλου τους μνημονεύει με αγάπη, και η παράδοση της Εκκλησίας κράτησε ζωντανή τη μνήμη τους μέσα από τους αιώνες. Ο βίος τους μάς δείχνει πόσα πρόσωπα στήριξαν αθόρυβα τη γέννηση της Εκκλησίας μέσα στον αρχαίο κόσμο. Ο άγιος Τέρτιος υπήρξε πιστός συνεργάτης του Αποστόλου Παύλου και διακόνησε το έργο του με τρόπο μοναδικό και ξεχωριστό.

Όταν ο μεγάλος Απόστολος υπαγόρευε την Επιστολή του προς τους Ρωμαίους, ο Τέρτιος ήταν εκείνος που έγραφε τα λόγια στον πάπυρο. Ο ίδιος μάλιστα παρεμβαίνει στο τέλος της Επιστολής και χαιρετά τους πιστούς της Ρώμης εν Κυρίω, αφήνοντας έτσι την υπογραφή του στην ιερή ιστορία. Μετά την αναχώρηση του Παύλου, ανέλαβε ο ίδιος βαρύ ποιμαντικό έργο στην πόλη του Ικονίου της Μικράς Ασίας.

Έγινε δεύτερος επίσκοπος εκείνης της εκκλησίας, διαδεχόμενος τον άγιο Σωσίπατρο στον επισκοπικό θρόνο. Με τον λόγο του και την ένθερμη μαρτυρία του οδήγησε πολλούς ειδωλολάτρες στην πίστη του Χριστού. Ο τόπος εκείνος ήταν γεμάτος ναούς ψεύτικων θεών και η αποστολή του απαιτούσε μεγάλη γενναιότητα και υπομονή.

Ο Τέρτιος δεν λύγισε μπροστά στις δυσκολίες ούτε δείλιασε μπροστά στις διώξεις των ειδωλολατρών. Τελικά τερμάτισε τη ζωή του με μαρτυρικό θάνατο, σφραγίζοντας με το αίμα του τη μαρτυρία που είχε γράψει με τον κάλαμο. Έτσι αναδείχθηκε γνήσιος μιμητής του δασκάλου του Παύλου και αληθινός ποιμένας.

Ο άγιος Μάρκος, που ονομαζόταν και Ιωάννης, ήταν ανιψιός του Αποστόλου Βαρνάβα και πρόσωπο πολύ γνωστό στους πρώτους χριστιανικούς κύκλους των Ιεροσολύμων. Το σπίτι της μητέρας του Μαρίας έγινε καταφύγιο για τους διωκόμενους μαθητές μετά την Ανάληψη του Κυρίου. Εκεί συγκεντρώνονταν οι πιστοί για προσευχή, και εκεί κατέφυγε ο Απόστολος Πέτρος όταν ο άγγελος τον ελευθέρωσε από τη φυλακή.

Ο Απόστολος Παύλος μνημονεύει με αγάπη τον Μάρκο στην Επιστολή προς Κολοσσαείς και συστήνει στους πιστούς να τον δεχθούν με τιμή. Αργότερα ο Μάρκος έγινε επίσκοπος στην Απολλωνιάδα, μια πόλη γεμάτη ειδωλολατρικές δοξασίες και σκοτεινές δεισιδαιμονίες. Με το ευαγγελικό του κήρυγμα κατάφερε να γκρεμίσει τη λατρεία των ειδώλων και να ξεριζώσει την πλάνη από τις καρδιές των ανθρώπων.

Οι κάτοικοι της περιοχής άκουσαν τον λόγο της αλήθειας και άφησαν τους παλιούς θεούς για να ακολουθήσουν τον Χριστό. Ο άγιος υπήρξε υπηρέτης των Αποστόλων και συνεργάτης τους στο μεγάλο έργο της ευαγγελικής διάδοσης. Η Εκκλησία τον τιμά ως αληθινό ποιμένα, που οδήγησε το ποίμνιό του στους δρόμους της σωτηρίας με υπομονή.

Ο άγιος Ιούστος, που ονομαζόταν και Ιησούς ή Βαρσαβάς, κρατούσε μια ξεχωριστή θέση μέσα στον κύκλο των πρώτων μαθητών του Κυρίου. Η παράδοση αναφέρει ότι ήταν γιος του Ιωσήφ του μνήστορος της Παναγίας, πρόσωπο δηλαδή πολύ κοντινό στην αγία Οικογένεια της Ναζαρέτ. Όταν οι ένδεκα μαθητές αναζητούσαν αντικαταστάτη του Ιούδα, εκείνος προτάθηκε μαζί με τον Ματθία ως υποψήφιος για τη θέση του δωδέκατου Αποστόλου.

Ο κλήρος έπεσε τελικά στον Ματθία, αλλά ο Ιούστος δεν έπαψε ποτέ να εργάζεται με ζήλο για τη διάδοση του Ευαγγελίου. Αργότερα έγινε επίσκοπος στην Ελευθερούπολη, μια πόλη της Παλαιστίνης όπου η ειδωλολατρία είχε ακόμη βαθιές ρίζες στις συνειδήσεις. Με τη διδασκαλία του και τα θαύματα που επιτελούσε στο όνομα του Χριστού οδήγησε στην αλήθεια πολλούς απίστους.

Ο λόγος του ήταν γεμάτος χάρη, και τα σημεία που έκανε επιβεβαίωναν στους ακροατές τη γνησιότητα της πίστης. Έζησε χρόνια με κόπους και διωγμούς για χάρη του Ευαγγελίου, χωρίς να υποχωρήσει ποτέ από την αλήθεια. Τελικά τερμάτισε τη ζωή του με μαρτυρικό θάνατο, σφραγίζοντας με το αίμα του την πίστη που κήρυττε.

Ο άγιος Αρτεμάς υπήρξε ένας ακόμη πιστός συνεργάτης του Αποστόλου Παύλου και αναφέρεται με αγάπη στην Επιστολή προς Τίτο. Ο μεγάλος Απόστολος γράφει στον μαθητή του ότι θα στείλει κοντά του τον Αρτεμά ή τον Τυχικό, ώστε να μπορέσει εκείνος να μετακινηθεί ελεύθερα στο έργο του. Η αναφορά αυτή φανερώνει την εμπιστοσύνη που είχε ο Παύλος στο πρόσωπό του και την αξία του ως κήρυκα του Ευαγγελίου.

Ο Αρτεμάς ανέλαβε αργότερα την επισκοπή της πόλης των Λύστρων στη Λυκαονία, μια περιοχή με έντονη ειδωλολατρική παράδοση. Εκεί συνάντησε λαό βαθιά δεμένο με τους παλιούς θεούς και την πλάνη των δαιμόνων, που κρατούσε τις ψυχές σκλαβωμένες. Με τη χάρη του Θεού και τη δύναμη του λόγου του διέλυσε σταδιακά τη σκοτεινή αυτή πλάνη από τις καρδιές των κατοίκων.

Έγινε δόκιμος υπηρέτης του Χριστού και αληθινός ποιμένας, που φύλαξε άρτιο τον νου του στον Κύριο. Η ζωή του πέρασε ήρεμα μέσα στο ποιμαντικό του έργο, και κοιμήθηκε εν ειρήνη αφού ολοκλήρωσε την αποστολή του. Η Εκκλησία τον τιμά μαζί με τους τρεις άλλους συναποστόλους του στις τριάντα Οκτωβρίου κάθε χρόνου.