Ο Όσιος Τρύφων της Βιάτκα και η αγία υπομονή του

Όταν ένας νεαρός μοναχός σωριάστηκε αναίσθητος στο φούρνο του μοναστηριού, ο ίδιος ο άγιος Νικόλαος εμφανίστηκε δίπλα του και τον σήκωσε στα πόδια του. Έπειτα από χρόνια, ο ίδιος μοναχός θα εκδιωκόταν από το μοναστήρι που ο ίδιος είχε ιδρύσει, προδομένος από τον αγαπημένο του μαθητή. Πρόκειται για τον όσιο Τρύφωνα, αρχιμανδρίτη της Βιάτκα, που γεννήθηκε στα μέσα του δέκατου έκτου αιώνα στο μακρινό βόρειο χωριό Μάλαγια Νέμιουσκα της επαρχίας Μεζέν.

Ήταν ο μικρότερος γιος των ευσεβών και εύπορων χωρικών Δημητρίου και Πελαγίας, που ζούσαν στην επισκοπή του Αρχαγγέλσκ. Στο βάπτισμά του πήρε το όνομα Τρόφιμος και έδειξε από μικρός μεγάλη υπακοή στη μητέρα και στους μεγαλύτερους αδελφούς του. Ο πατέρας του έφυγε από τη ζωή σε νεαρή ηλικία και ο μικρός Τρόφιμος μεγάλωσε με ευλάβεια και πραότητα.

Όταν ενηλικιώθηκε, οι δικοί του προσπάθησαν να τον παντρέψουν, εκείνος όμως ποθούσε από νωρίς τη μοναχική ζωή. Έφυγε λοιπόν κρυφά από το σπίτι του και κατευθύνθηκε στην πόλη Ορλόφ, που είχαν χτίσει οι έμποροι Στρογκάνοφ. Εκεί έζησε κοντά στον ευλαβή ιερέα Ιωάννη, ο οποίος τον καθοδήγησε πνευματικά στα πρώτα του βήματα.

Μετά την παραμονή του στο Ορλόφ, ο νεαρός Τρόφιμος έμεινε για ένα διάστημα στην πολίχνη Όρλετσα, κοντά σε έναν μικρό ναό. Εκεί υπέμεινε με χαρά την πείνα και το κρύο, ασκώντας ήδη τη σκληρή ζωή που πάντοτε ποθούσε. Από εκεί μετακινήθηκε στη Μονή της Αγίας Μεταμόρφωσης στο Πύσκορ της επαρχίας Περμ, κοντά στον ποταμό Κάμα.

Στην ηλικία των είκοσι δύο ετών έγινε δεκτός στη μοναχική αδελφότητα από τον ηγούμενο Βαρλαάμ. Ο ηγούμενος τον έκειρε μοναχό και του έδωσε το όνομα Τρύφων, με το οποίο θα δοξαζόταν στα κατοπινά χρόνια. Ο νεαρός μοναχός δεν παρέλειπε ποτέ καμία ακολουθία της Εκκλησίας.

Παράλληλα διακονούσε με προθυμία στο φούρνο της μονής, εκπληρώνοντας ταπεινά τη δοθείσα υπακοή. Οι σκληροί ασκητικοί του αγώνες τον οδήγησαν σε βαριά αρρώστια και έπεσε αναίσθητος για αρκετή ώρα. Σε εκείνη την κατάσταση είδε έναν άγγελο που ήθελε να τον ανεβάσει στους ουρανούς.

Άκουσε όμως μια φωνή να προστάζει τον άγγελο να τον αφήσει ακόμη πάνω στη γη. Όταν συνήλθε, αντίκρισε δίπλα του έναν γέροντα με ανοιχτόχρωμο ένδυμα και έναν σταυρό στα χέρια. Ήταν ο άγιος Νικόλαος, που τον θεράπευσε και τον ενθάρρυνε με τα λόγια «σήκω και περπάτα».

Αποφεύγοντας την ανθρώπινη δόξα, ο πατήρ Τρύφων έφυγε μυστικά από τη Μονή της Μεταμόρφωσης, αναζητώντας τόπο ησυχίας και ερημίας. Σταμάτησε σε έναν οικισμό ειδωλολατρών Οστράκοφ και έπειτα προχώρησε ως τον ποταμό Μουλιάνκα. Εγκαταστάθηκε στο μέρος όπου σήμερα βρίσκεται η πόλη του Περμ, ζώντας με προσευχή και άσκηση.

Εκεί δίδαξε τους ειδωλολάτρες Οστιάκους και Βογκούλους, οδηγώντας τους πολλούς στην πίστη του Χριστού. Έπειτα αποσύρθηκε στον ποταμό Τσούσοβα, όπου ίδρυσε νέα μονή προς τιμήν της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου. Στα χίλια πεντακόσια ογδόντα έφτασε στην πόλη Χίνοφ της επισκοπής Βιάτκα, μετά από φωτισμό από τον ουρανό.

Οι κάτοικοι ποθούσαν εδώ και καιρό την ίδρυση μοναστηριού, χωρίς εκείνος να το γνωρίζει εκ των προτέρων. Στην αρχή χάρηκαν με τον ερχομό του, σύντομα όμως ψυχράνθηκε ο ζήλος τους. Για αυτό παιδεύτηκαν με ασταμάτητη βροχή, που έπεφτε από τις δεκαπέντε Αυγούστου ως τις οχτώ Σεπτεμβρίου.

Εκείνη την ημέρα η Παναγία εμφανίστηκε σε έναν ευσεβή πολίτη και ζήτησε να εκπληρωθεί η υπόσχεσή τους. Έτσι η πόλη θα γλίτωνε από την οργή του Θεού και θα έβρισκε γαλήνη. Τελικά το μοναστήρι ολοκληρώθηκε και αφιερώθηκε στην Κοίμηση της Θεοτόκου, με τον όσιο Τρύφωνα να γίνεται ο πρώτος του ηγούμενος.

Ανυψώθηκε στο αξίωμα του αρχιμανδρίτη και διοίκησε την αδελφότητα με αυστηρότητα και αγάπη. Ως αυστηρός ασκητής φορούσε τρίχινο σάκο στο σώμα του και βαριές αλυσίδες κάτω από το μοναχικό του ένδυμα. Η ψυχή του ποθούσε να φωτίσει με το φως της πίστης όσους πλανιόντουσαν στο σκοτάδι.

Σε αυτό το ιερό έργο αφιέρωσε όλες του τις δυνάμεις, χωρίς να υπολογίζει κόπους και θλίψεις. Ταξίδεψε για ζητήματα της μονής στη Μόσχα και στο Καζάν, όπου συνάντησε τον μητροπολίτη Ερμογένη. Σε εκείνον προφήτεψε ότι θα γινόταν πατριάρχης και ότι θα τελείωνε τη ζωή του με μαρτυρικό θάνατο.

Προς το τέλος της ζωής του ο όσιος έπρεπε να αντιμετωπίσει μια βαρύτατη θλίψη μέσα στην ίδια του την αδελφότητα. Κάποιοι μοναχοί, δυσαρεστημένοι με τον αυστηρό κανόνα που είχε εισαγάγει, ξεσηκώθηκαν εναντίον του. Επικεφαλής τους ήταν ο αγαπημένος του μαθητής Ιωνάς, τον οποίο ο ίδιος είχε ετοιμάσει για διάδοχό του.

Οι ταραγμένοι αδελφοί κατάφεραν να τον καθαιρέσουν και να τον εκδιώξουν από τη μονή που με τόσο κόπο είχε χτίσει. Έτσι ο άγιος γέροντας ξεκίνησε ένα μακρύ ταξίδι σε διάφορες πόλεις και μονές της Ρωσίας, ζώντας ως απλός προσκυνητής. Παντού όπου περνούσε διοργάνωνε λιτανείες με τον τίμιο Σταυρό και μοίραζε ελεημοσύνες στους φτωχούς.

Στην πόλη Σλομπόντσκ ίδρυσε νέα μονή αφιερωμένη στη Θεοφάνεια του Κυρίου. Παρ’ όλα αυτά ο πόθος του ήταν να αναπαυθεί στο δικό του μοναστήρι, εκεί όπου είχε προσφέρει τα πάντα. Όταν λοιπόν άρχισε να αισθάνεται άσχημα, γύρισε πίσω στη Βιάτκα με την ψυχή γεμάτη ελπίδα.

Ο διάκονος Μάξιμος τον βρήκε άρρωστο μέσα σε μια βάρκα και τον περιποιήθηκε με σεβασμό. Με την παρότρυνση ολόκληρου του κλήρου της πόλης, ο αρχιμανδρίτης Ιωνάς μετανόησε ειλικρινά για όσα είχε κάνει. Έστειλε λοιπόν παράκληση στον πνευματικό του πατέρα να επιστρέψει ξανά στη μονή του.

Η χαρά του οσίου υπήρξε τότε μεγάλη και ανείπωτη. Στην πύλη της μονής τον υποδέχτηκαν γονατιστοί ο Ιωνάς και η αδελφότητα, ζητώντας με δάκρυα συγχώρηση. Εκείνος αποκρίθηκε με γλυκύτητα ότι ο Θεός συγχωρεί τα πάντα, καθώς ο αρχαίος εχθρός της σωτηρίας ευθύνεται για όλα.

Λίγες μόνο ημέρες μετά τη συγκινητική συμφιλίωση, ο όσιος Τρύφων κοιμήθηκε εν ειρήνη στις οκτώ Οκτωβρίου του χιλίων εξακοσίων δώδεκα. Τάφηκε με μεγάλες τιμές μέσα στη μονή που ο ίδιος είχε ιδρύσει με τόσο κόπο και αγάπη. Λίγο πριν την κοίμησή του είχε συντάξει μια συγκινητική διαθήκη προς τους αδελφούς του μοναστηριού.

Σε αυτήν τους ονόμαζε ποίμνιο που είχε συναχθεί γύρω από τον Χριστό, παρακαλώντας τους να τον ακούσουν με προσοχή. Τους ζητούσε για χάρη του Κυρίου και της Παναγίας να έχουν αληθινή πνευματική αγάπη μεταξύ τους. Χωρίς αυτήν, τους έλεγε, καμία αρετή δεν θεωρείται ολοκληρωμένη ενώπιον του Θεού.

Τους θύμιζε τα λόγια του Χριστού προς τους μαθητές, να αγαπούν ο ένας τον άλλον με ειλικρίνεια. Επικαλούνταν επίσης τον απόστολο Παύλο, που προτρέπει τους πιστούς να βαστάζουν τα βάρη ο ένας του άλλου. Τους συμβούλευε να μην κατακρίνουν κανέναν, ούτε στον ναό ούτε στο κελί ούτε ανάμεσά τους.

Στη διαθήκη του άφησε ως διάδοχο τον αρχιμανδρίτη Ιωνά, παρακαλώντας τον να φυλάξει τον κανόνα της μονής. Στα χίλια εξακόσια σαράντα οκτώ τα ιερά του λείψανα βρέθηκαν άφθαρτα, ως μαρτυρία της αγιότητάς του.