Η Πελαγία της Αντιόχειας και η νύχτα της μετάνοιας

Η πιο ξακουστή πόρνη της Αντιόχειας πέρασε μια μέρα μπροστά από την εκκλησία φορώντας χρυσάφια, μαργαριτάρια και αρώματα που γέμισαν τον αέρα. Όλοι οι επίσκοποι έστρεψαν αλλού το βλέμμα, μόνο ο Νόννος της Έδεσσας την κοίταξε με δάκρυα στα μάτια. Ζούσε στο δεύτερο μισό του πέμπτου αιώνα και είχε γίνει η πιο γνωστή εταίρα μιας τεράστιας ανατολικής πόλης.

Είχε μαζέψει τεράστιο πλούτο από την έκλυτη ζωή και τον σπαταλούσε σε ακριβά υφάσματα, μυρωδικά και πολύτιμα κοσμήματα. Την συνόδευαν παντού δούλοι και υπηρέτες, ενώ η ίδια καθόταν πάνω σε πολυτελή άμαξα μέσα στους δρόμους. Οι νέοι της Αντιόχειας χόρταιναν με δυσκολία να την κοιτάζουν, τόσο φημισμένη ήταν η ομορφιά της.

Όλη της η σκέψη και η φροντίδα στρέφονταν στο πώς θα στόλιζε ακόμη περισσότερο το θνητό της σώμα. Εκείνη την εποχή ο αρχιεπίσκοπος της Αντιόχειας κάλεσε επισκόπους από τις γύρω πόλεις για εκκλησιαστικές υποθέσεις. Ανάμεσά τους ήρθε και ο Νόννος, άνθρωπος ταπεινός, με λόγο φωτισμένο, που είχε ήδη οδηγήσει πολλούς ανθρώπους στη μετάνοια και στην αγάπη της αρετής.

Καθώς οι επίσκοποι κάθονταν έξω από τον ναό του αγίου Ιουλιανού, ο Νόννος δίδασκε ψυχωφελή λόγια στους ακροατές. Εκείνη τη στιγμή πέρασε από μπροστά τους η Πελαγία με όλη της τη συνοδεία. Ενώ οι άλλοι αναστέναζαν και έστρεφαν αλλού τα μάτια τους, ο Νόννος την κοίταζε επίμονα μέχρι που χάθηκε από τη θέα του.

Έπειτα γύρισε στους συνεπισκόπους και τους είπε με δάκρυα πικρά λόγια αυτοκριτικής. Τους θύμισε πως εκείνη η γυναίκα ξόδευε ώρες ολόκληρες στον καθρέφτη για να αρέσει σε θνητούς εραστές. Εμείς όμως, πρόσθεσε, που έχουμε Νυμφίο αθάνατο στους ουρανούς, αμελούμε να στολίσουμε την ταλαίπωρη ψυχή μας.

Όλη εκείνη τη νύχτα ο επίσκοπος έπεσε στο έδαφος του κελιού του και παρακαλούσε για τη σωτηρία της αμαρτωλής. Είδε μάλιστα ένα όραμα με μαύρο περιστέρι, βρώμικο και δύσοσμο, που ξαναγύρισε καθαρό και κατάλευκο μετά από βάπτιση. Το όραμα φανέρωνε καθαρά την αλλαγή που θα συντελούνταν στη ζωή της γνωστής εταίρας της Αντιόχειας.

Την επόμενη μέρα η Πελαγία μπήκε από περιέργεια στον ναό, ενώ ο Νόννος ερμήνευε το Ευαγγέλιο μέσα στη θεία Λειτουργία. Τα λόγια του για την τελική κρίση και την αιωνιότητα των κολάσεων μπήκαν σαν σπαθί βαθιά στην καρδιά της νεαρής γυναίκας. Ξύπνησε μέσα της η αγάπη προς τον ουράνιο Νυμφίο, που τόσα χρόνια είχε μείνει θαμμένη κάτω από την αμαρτία.

Μόλις γύρισε στο σπίτι της, του έγραψε γράμμα και τον παρακαλούσε να μην την περιφρονήσει για τη ντροπή της. Του υπενθύμισε πως ο Χριστός κάθισε με τελώνες και αμαρτωλούς και κάλεσε σε μετάνοια όχι τους δικαίους, αλλά τους ενόχους. Ο επίσκοπος της απάντησε πως, αν πράγματι ποθούσε τη σωτηρία, έπρεπε να έρθει μπροστά σε όλη τη σύναξη των κληρικών και του λαού.

Η Πελαγία έσπευσε αμέσως στον ναό, ξεχνώντας την περηφάνια και τη δόξα των περασμένων χρόνων. Έπεσε στα πόδια του και τον ικέτευσε να την βαπτίσει, ώστε ο διάβολος να μη βρει ξανά πέρασμα στην ψυχή της. Ο επίσκοπος δίστασε για λίγο, μα τελικά υποχώρησε μπροστά στα ζεστά δάκρυα και την ειλικρινή της συντριβή.

Όλη η Αντιόχεια ένιωσε χαρά μεγάλη όταν έμαθε για το βάπτισμα της φημισμένης εκείνης γυναίκας. Πνευματική της μητέρα έγινε η διακόνισσα Ρωμανή, που την παρέλαβε από την κολυμβήθρα με στοργή. Λίγες μέρες μετά το βάπτισμα η Πελαγία μοίρασε όλο τον πλούτο στους φτωχούς και στα ορφανά της πόλης.

Έδωσε επίσης ελευθερία σε όλους τους δούλους της και χάρισε σε καθέναν αρκετό αργύριο για τη ζωή του. Ο διάβολος δεν άντεξε αυτή την απώλεια και της εμφανίστηκε δύο φορές με κλάματα και παρακάλια. Της θύμιζε τα χρυσάφια και τα κοσμήματα με τα οποία την είχε στολίσει στα χρόνια της απώλειας.

Εκείνη όμως σήκωσε το χέρι, έκανε το σημείο του σταυρού, και ο πειρασμός εξαφανίστηκε μέσα στη στιγμή. Την όγδοη μέρα, καθώς θα έβγαζε τα λευκά ρούχα του βαπτίσματος, φόρεσε ένα τρίχινο ένδυμα και ένα παλιό ράσο του Νόννου. Έφυγε κρυφά από την Αντιόχεια και κατευθύνθηκε προς τους Άγιους Τόπους, χωρίς κανείς να γνωρίζει τον προορισμό της.

Η διακόνισσα Ρωμανή έκλαψε πικρά, αλλά ο Νόννος την παρηγόρησε με τα λόγια του Χριστού για τη Μαρία. Η Πελαγία έφτασε στα Ιεροσόλυμα και ανέβηκε στο Όρος των Ελαιών, εκεί όπου άλλοτε προσευχήθηκε ο Κύριος πριν από το πάθος του. Έχτισε μικρό κελί χωρίς πόρτα, με ένα παράθυρο μόνο για να επικοινωνεί με τον έξω κόσμο.

Έντυσε το σώμα της με αντρικά ρούχα και πήρε το όνομα του μοναχού Πελαγίου, για να μείνει άγνωστη και αφανής. Κλείστηκε εκεί για πολλά χρόνια και πάλεψε καθημερινά εναντίον των παθών που είχαν φωλιάσει βαθιά μέσα της. Η νηστεία και η αγρυπνία αλλοίωσαν τόσο πολύ τα όμορφα χαρακτηριστικά της που κανείς δεν μπορούσε πια να την αναγνωρίσει.

Τα μάτια της βούλιαξαν στις κόγχες και τα κόκαλα του προσώπου της φάνηκαν καθαρά κάτω από το δέρμα. Όλη η Παλαιστίνη πίστευε πως πρόκειται για άγιο ασκητή ευνούχο και τίμησε τη φήμη του. Ο διάκονος Ιάκωβος, σταλμένος από τον Νόννο, την επισκέφθηκε δύο φορές χωρίς να καταλάβει την αλήθεια.

Όταν η μετανοούσα κοιμήθηκε εν ειρήνη, οι μοναχοί άνοιξαν το παράθυρο και την έβγαλαν για την κηδεία. Τότε μόνο φάνηκε πως ο φημισμένος ασκητής ήταν γυναίκα και όλοι δόξασαν τον Θεό. Η ζωή της διδάσκει πως κανείς αμαρτωλός δεν πρέπει να απελπίζεται μπροστά στο έλεος του Κυρίου.