Οι Άγιοι Σέργιος και Βάκχος, μάρτυρες της Συρίας

Δύο επίλεκτοι αξιωματικοί της αυτοκρατορικής αυλής σύρθηκαν αλυσοδεμένοι μέσα στους δρόμους της Ρώμης, ντυμένοι με γυναικεία ρούχα από τον ίδιο τους τον αυτοκράτορα. Λίγο αργότερα, ο ένας θα ξεψυχούσε κάτω από τα μαστίγια, ενώ ο άλλος θα έτρεχε με σιδερένια καρφιά στις πατούσες πίσω από την άμαξα του δημίου του. Ο Σέργιος και ο Βάκχος έζησαν στα χρόνια του αυτοκράτορα Μαξιμιανού και κατάγονταν από ευγενικές οικογένειες της Ρώμης.

Ο αυτοκράτορας τους εκτιμούσε βαθιά για τη σύνεση, την ανδρεία και την πιστή υπηρεσία τους. Παρά τη νεαρή τους ηλικία, τους είχε αναθέσει υψηλά αξιώματα στη Σχολή των Γεντιλίων, όπου ο Σέργιος υπηρετούσε ως πριμικήριος και ο Βάκχος ως σεκουνδικήριος. Όμως οι δύο νέοι αναζητούσαν την εύνοια του ουράνιου Βασιλέως, όχι του επίγειου άρχοντα της Ρώμης.

Ζούσαν ως κρυφοί χριστιανοί, ώσπου η πίστη τους φανερώθηκε μέσα από μια δοκιμασία που είχε στήσει ο ίδιος ο αυτοκράτορας. Κάποιοι αυλικοί, ζηλεύοντας τη θέση τους, έσπευσαν να τους καταγγείλουν, ελπίζοντας ότι θα τους ρίξουν από τη βασιλική εύνοια. Όταν ο Μαξιμιανός όρισε δημόσιες θυσίες προς τιμήν των ειδώλων, οι δύο νέοι αξιωματικοί ήταν οι μόνοι που δεν εμφανίστηκαν στον ναό του Διός.

Ο αυτοκράτορας θεώρησε τη στάση τους ανοιχτή πρόκληση και τους κάλεσε αμέσως να δώσουν εξηγήσεις για την απουσία τους. Εκείνοι αποκρίθηκαν με παρρησία, ομολογώντας ότι πιστεύουν στον αληθινό και ζωντανό Θεό του ουρανού. Δήλωσαν πως υπηρετούν τον επίγειο βασιλιά μόνο στα στρατιωτικά καθήκοντα, αλλά τίποτε δεν μπορεί να τους χωρίσει από τον Χριστό.

Ούτε φωτιά, είπαν, ούτε σίδερο, ούτε κανένα μαρτύριο μπορεί να τους αναγκάσει να προσκυνήσουν άψυχα είδωλα. Ο Μαξιμιανός, οργισμένος, διέταξε να τους αφαιρέσουν τα διάσημα του αξιώματος, τις ζώνες, τις χρυσές περιδέραιες και τα δαχτυλίδια. Έπειτα τους έντυσαν με γυναικεία ρούχα, τους πέρασαν βαριές αλυσίδες στον λαιμό και τους περιέφεραν στους δρόμους της πρωτεύουσας.

Ο λαός γελούσε και τους χλεύαζε, βλέποντας τους πάλαι ποτέ τιμημένους άρχοντες να σέρνονται ως κατάδικοι. Όταν επέστρεψε στα ανάκτορα, ο αυτοκράτορας τους κάλεσε ξανά κοντά του και προσπάθησε με γλυκά λόγια να τους μεταπείσει, υποσχόμενος μεγαλύτερες τιμές. Επειδή δεν κατάφερε να λυγίσει τη σταθερότητά τους, ο αυτοκράτορας τους έστειλε στον Αντίοχο, τον σκληρό ηγεμόνα της Ανατολής.

Ο ίδιος αυτός αξιωματούχος είχε λάβει τη θέση του χάρη στη μεσολάβηση των δύο αγίων προς τον Μαξιμιανό. Οι φρουροί τους οδήγησαν με αλυσίδες ως τη Βαρβαλισσό στον Ευφράτη, ένα κάστρο εκατό περίπου χιλιόμετρα από το Χαλέπι. Στον δρόμο, ένας άγγελος του Κυρίου τους εμφανίστηκε και τους ενίσχυσε για όσα τους περίμεναν.

Ο Αντίοχος, μόλις τους είδε, προσπάθησε πρώτα με κολακείες να τους πείσει να θυσιάσουν στα είδωλα. Τους θύμισε τις παλιές ευεργεσίες και τους παρακάλεσε να λυπηθούν τον εαυτό τους και εκείνον. Όμως οι μάρτυρες απάντησαν με τα λόγια του αποστόλου Παύλου, ότι η ζωή τους είναι ο Χριστός και ο θάνατος γι’ αυτούς αποτελεί κέρδος.

Ο ηγεμόνας οργίστηκε και διέταξε να φυλακίσουν τον Σέργιο, ενώ τον Βάκχο τον γύμνωσαν και τον μαστίγωσαν αλύπητα. Οι δήμιοι κουράζονταν και αλλάζανε μεταξύ τους, καθώς το σώμα του μάρτυρα γινόταν κομμάτια. Έτσι ο Βάκχος παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο μέσα στις πληγές και στο αίμα.

Το σώμα του μάρτυρα ρίχτηκε έξω από την πόλη για να γίνει βορά των θηρίων, αλλά χριστιανοί που κρύβονταν σε σπηλιές το παρέλαβαν νύχτα και το έθαψαν με ευλάβεια. Ο Σέργιος, μέσα στη φυλακή, θρηνούσε τον σύντροφό του, μέχρι που του εμφανίστηκε ο Βάκχος μέσα σε ουράνιο φως. Τον στήριξε λέγοντας ότι μεγάλη αμοιβή τους περιμένει κοντά στον Χριστό.

Ο Αντίοχος, μετακινούμενος προς τη Σούρα και έπειτα προς τα Τετραπύργια, ανάγκασε τον άγιο να τρέχει μπροστά στην άμαξά του. Του φόρεσαν σιδερένια υποδήματα με μυτερά καρφιά στις σόλες, που τρυπούσαν τα πόδια του σε κάθε βήμα. Η απόσταση ξεπερνούσε τα δεκαπέντε χιλιόμετρα, μα ο μάρτυρας ένιωθε χαρά που μετείχε στα πάθη του Κυρίου του.

Κατά τη διαδρομή έψαλλε ψαλμούς, και τη νύχτα στη φυλακή ένας άγγελος θεράπευσε όλες τις πληγές του. Την επομένη παρουσιάστηκε στον ηγεμόνα τελείως υγιής, σαν να μην είχε υποστεί τίποτε. Ο Αντίοχος τρόμαξε και τον ονόμασε μάγο, και διέταξε να συνεχίσουν την πορεία ως τη Ρωσάφα.

Εκεί καταδικάστηκε σε αποκεφαλισμό και, λίγο πριν το τέλος, προσευχήθηκε ακόμη και για τους διώκτες του. Οι κάτοικοι της Σούρας, όπου είχε μαρτυρήσει ο Βάκχος, θέλησαν να μεταφέρουν κρυφά το σώμα του Σεργίου στη δική τους πόλη. Όμως, καθώς πλησίαζαν τον τάφο μέσα στη νύχτα, εμφανίστηκε ένας πύρινος στύλος που έφτανε ως τον ουρανό.

Στρατιώτες της Ρωσάφας, βλέποντας το ασυνήθιστο εκείνο φως, έτρεξαν οπλισμένοι προς τον τάφο και απομάκρυναν τους ξένους με τρόμο. Έτσι κατάλαβαν όλοι ότι ο άγιος Σέργιος δεν ήθελε να εγκαταλείψει τον τόπο όπου είχε χύσει το αίμα του. Πάνω από τον τάφο του οικοδομήθηκε αργότερα ωραίος ναός, και δεκαπέντε επίσκοποι μετέφεραν εκεί τα ευωδιαστά λείψανά του με μεγάλη τιμή.

Η πόλη ονομάστηκε Σεργιόπολη και έγινε ένα από τα πιο σεβαστά προσκυνήματα ολόκληρης της Ανατολής. Πλήθος δαιμονισμένων και αρρώστων εύρισκαν εκεί τη θεραπεία τους με τις πρεσβείες του μάρτυρα. Λέγεται μάλιστα ότι κάθε χρόνο, την ημέρα της μνήμης του, άγρια θηρία της ερήμου συγκεντρώνονταν στον τόπο της ταφής χωρίς να βλάπτουν άνθρωπο ή ζώο.

Τμήματα των λειψάνων του διασκορπίστηκαν αργότερα σε όλο τον χριστιανικό κόσμο, φτάνοντας ως την Κωνσταντινούπολη, τη Βενετία, την Παβία και πολλές άλλες πόλεις της Δύσης.