Ο Ιερομάρτυς Μακάριος του Κάνιεφ

Με τον σταυρό στο χέρι στάθηκε στην πύλη του ναού και αντίκρισε άφοβα τους Τούρκους που είχαν ορμήσει στο μοναστήρι του Κάνιεφ. Όταν του ζήτησαν τον θησαυρό της μονής, εκείνος απάντησε ότι ο θησαυρός του βρίσκεται στους ουρανούς, και γι' αυτό τον κρέμασαν από τα χέρια και τα πόδια ανάμεσα σε δύο πασσάλους. Ο άγιος ιερομάρτυς Μακάριος γεννήθηκε το έτος χίλια εξακόσια πέντε στην πόλη Όβρουτς της Βολυνίας, μέσα στην ένδοξη οικογένεια των Τοκάρεφσκι, που ήταν γνωστοί υπερασπιστές της Ορθοδοξίας.

Από το έτος χίλια εξακόσια δεκατέσσερα έως το χίλια εξακόσια είκοσι σπούδασε στη μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Όβρουτς. Όταν πέθαναν οι γονείς του, ζήτησε να γίνει μοναχός στην ίδια μονή και ξεκίνησε τη διακονία του ως δόκιμος αδελφός. Έζησε σε μια εποχή εξαιρετικά σκληρή για τους Ορθοδόξους Χριστιανούς της δυτικής Ρωσίας, όταν η Ουνία και οι επιδρομές των Τατάρων απειλούσαν να σαρώσουν τη μέλλουσα Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία.

Όλη η ζωή του υπήρξε ένας ακατάπαυστος αγώνας για να διαφυλαχθεί η πίστη των πατέρων του. Από τα πρώτα του χρόνια έδειξε αφοσίωση στην προσευχή και στη μοναχική άσκηση, ώστε όλοι έβλεπαν σ' αυτόν έναν πραγματικό αγωνιστή της Εκκλησίας. Το έτος χίλια εξακόσια είκοσι πέντε, με την ευλογία του αρχιμανδρίτη, άφησε τη μονή της Κοιμήσεως και στάλθηκε στον επίσκοπο του Πινσκ Αβράμιο, ο οποίος τον ενέταξε στη μονή Κουπιάτιτσκ.

Το χίλια εξακόσια τριάντα χειροτονήθηκε ιεροδιάκονος και δύο χρόνια αργότερα ιερομόναχος, και έγινε φωτεινό παράδειγμα ασκητικής βιοτής για τους αδελφούς. Η φήμη της αρετής του ξεπέρασε σύντομα τα όρια της μονής, και οι αδελφοί της μονής Συμώνωφ της Μπρετσκ ζήτησαν επίμονα από τον ηγούμενο Ιλαρίωνα να τους τον στείλει ως νέο προεστώτα. Ο ηγούμενος όμως είχε ο ίδιος ανάγκη τον Μακάριο και τον κράτησε κοντά του για άλλες αποστολές.

Το ίδιο εκείνο έτος τον έστειλε στον μητροπολίτη Κιέβου Πέτρο Μογίλα, για να παραδώσει χρήματα που είχαν συγκεντρώσει οι αδελφοί υπέρ της ανοικοδομήσεως του ναού της Αγίας Σοφίας του Κιέβου. Ο μητροπολίτης διέκρινε στο πρόσωπό του έναν χαρισματικό λειτουργό της Εκκλησίας και του παρέδωσε ειδικό έγγραφο για τη συλλογή προσφορών. Το έτος χίλια εξακόσια τριάντα οκτώ τον διόρισε προεστώτα της μονής της Αναστάσεως στο Καμένετσκ, της περιοχής Γκρόντνενσκ.

Εκεί ο Μακάριος ποίμανε με αγάπη και σταθερότητα την αδελφότητα, μέχρι την ημέρα που οι Ουνίτες θα ξεσπούσαν με σκληρότητα πάνω στη μονή του. Το έτος χίλια εξακόσια σαράντα δύο οι Ουνίτες λεηλάτησαν και άρπαξαν τη μονή της Αναστάσεως, και τότε ο άγιος αναγκάστηκε να αναζητήσει νέα έδρα διακονίας. Στους δύσκολους αυτούς καιρούς οι αδελφοί της μονής Κουπιάτιτσκ τον εξέλεξαν ηγούμενό τους, και κράτησε αυτή τη θέση μέχρι το χίλια εξακόσια πενήντα έξι.

Από εκείνη τη χρονιά έως το χίλια εξακόσια πενήντα εννέα προΐστατο της μονής του Πινσκ, και από το χίλια εξακόσια εξήντα, με τον βαθμό του αρχιμανδρίτη, επέστρεψε στη μονή της Κοιμήσεως του Όβρουτς, όπου είχε ξεκινήσει η μοναχική του πορεία. Περισσότερα από δέκα χρόνια πέρασαν μέσα σε διαρκή σύγκρουση με τους Λατίνους Πολωνούς της περιοχής. Τίποτα δεν μπόρεσε να κάμψει το φρόνημα των αδελφών της μονής, ούτε η αρπαγή των αγρών από τους Δομινικανούς, ούτε οι ληστρικές λεηλασίες της κινητής περιουσίας, ούτε ακόμη και οι ξυλοδαρμοί.

Μόνο το έτος χίλια εξακόσια εβδομήντα ένα, ύστερα από τη φοβερή καταστροφή του Όβρουτς από τους Τατάρους, ο άγιος αρχιμανδρίτης Μακάριος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη μονή. Στην έρημη πλέον αδελφότητα δεν είχε απομείνει ούτε ένας μοναχός, και έτσι κατευθύνθηκε προς τη Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, αναζητώντας πνευματικό καταφύγιο και νέα διακονία. Όμως οι υπερασπιστές της Ορθοδοξίας, όπως ο άγιος Μακάριος, ήταν αναγκαίοι και έξω από το Κίεβο, στα πιο εκτεθειμένα μέτωπα του αγώνα.

Ο μητροπολίτης Ιωσήφ Νελιουμπόβιτς Τουκάλσκι τον όρισε προεστώτα της μονής του Κάνιεφ, εμπιστευόμενος στα χέρια του μια ευαίσθητη θέση. Έτσι, ύστερα από τριάντα χρόνια σκληρής αναμετρήσεως με τους Ουνίτες, βρέθηκε ξανά στην πρώτη γραμμή της μάχης για την Ορθόδοξη πίστη. Το έτος χίλια εξακόσια εβδομήντα δύο, ο Γιούρι, γιος του Μπογκντάν Χμελνίτσκι, ζήτησε καταφύγιο στη μονή του Κάνιεφ.

Ο χετμάνος Ντοροσένκο παρακαλούσε τον μητροπολίτη Ιωσήφ για την παραμονή του Μακαρίου εκεί και επισκεπτόταν συχνά τη μονή, αναζητώντας τη συμβουλή του. Το χίλια εξακόσια εβδομήντα πέντε ο χετμάνος αποκήρυξε την υποταγή στους Τούρκους και προσχώρησε στη Ρωσία, προφανώς όχι χωρίς τη συμβουλή του αγίου. Σε απάντηση, οι Τούρκοι έστειλαν στρατό εναντίον της Μικρής Ρωσίας, για να εκδικηθούν την αποστασία.

Στις τέσσερις Σεπτεμβρίου του χιλίων εξακοσίων εβδομήντα οκτώ οι επιδρομείς όρμησαν με μανία πάνω στη μονή του Κάνιεφ. Ο άγιος Μακάριος, κρατώντας τον τίμιο σταυρό, στάθηκε άφοβος στην πύλη του ναού για να τους υποδεχθεί. Οι Τούρκοι απαίτησαν από τον μοναχό να τους παραδώσει αμέσως τον θησαυρό της μονής.

Όταν άκουσαν την απάντησή του, ότι ο θησαυρός του βρίσκεται στους ουρανούς, εξοργίστηκαν και τον κρέμασαν από τα χέρια και τα πόδια ανάμεσα σε δύο πασσάλους. Ύστερα από δύο ημέρες αδιάκοπων βασανιστηρίων, στις επτά Σεπτεμβρίου του χιλίων εξακοσίων εβδομήντα οκτώ, αποκεφάλισαν τον ιερομάρτυρα. Όσοι παραστάθηκαν στο μαρτυρικό του τέλος μετέφεραν με ευλάβεια το ιερό του σώμα στο καθολικό της μονής, όπου το έκρυψαν για ασφάλεια.

Όμως οι Τούρκοι, όταν επέστρεψαν, στοίβαξαν ξύλα γύρω από τον ναό και πυρπόλησαν τα πάντα στο εσωτερικό. Όταν οι επιζώντες κάτοικοι του Κάνιεφ άρχισαν να απομακρύνουν τα σώματα όσων είχαν χαθεί, ένα μόνο σώμα βρέθηκε ακέραιο και σαν ζωντανό. Ήταν το σώμα του ιερομάρτυρος Μακαρίου, ντυμένο με το τρίχινο ένδυμα, με σταυρό στο στήθος και άλλον σταυρό στο χέρι.

Το ιερό λείψανο ετάφη στον ίδιο ναό, κάτω από το άγιο βήμα, στις οκτώ Σεπτεμβρίου του χιλίων εξακοσίων εβδομήντα οκτώ. Ήδη όσο ζούσε, ο άγιος είχε δοξαστεί από τον Θεό με χάρισμα θαυμάτων και διορατικότητας, και στο Κάνιεφ θεράπευε τυφλούς και ετοιμοθάνατους. Το έτος χίλια εξακόσια ογδόντα οκτώ, κατά τη διάρκεια εργασιών ανακαινίσεως του ναού, άνοιξαν τον τάφο του ιερομάρτυρος και βρήκαν το άγιο σώμα του εντελώς άφθαρτο.

Επειδή απειλούσε νέα εισβολή τη μονή του Κάνιεφ, στις δεκατρείς Μαΐου του ίδιου χρόνου τα ιερά λείψανα μεταφέρθηκαν με μεγαλοπρέπεια στον ναό της Αναστάσεως του Περεγιασλάβλ. Μαζί με τα λείψανα μεταφέρθηκε και το αγαπημένο βιβλίο του αγίου, οι ομιλίες του ιερού Χρυσοστόμου στις δεκατέσσερις Επιστολές του αποστόλου Παύλου, σε έκδοση του Κιέβου των ετών χίλια εξακόσια είκοσι ένα έως χίλια εξακόσια είκοσι τρία, που έφερε την ιδιόχειρη υπογραφή του.

Επί επισκόπου Ζαχαρίου Κορνηλόβιτς, το έτος χίλια επτακόσια δεκατρία, τα λείψανα μεταφέρθηκαν σε νεόδμητο ναό της μονής του αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Περεγιασλάβλ. Μετά το κλείσιμό της, από τις τέσσερις Αυγούστου του χιλίων επτακοσίων ογδόντα έξι αναπαύονταν στη μονή της Αναστάσεως της ίδιας πόλεως. Το έτος χίλια εννιακόσια σαράντα δύο τα λείψανα μεταφέρθηκαν στον ναό της Αγίας Τριάδος στην πόλη Τσερκάσι.

Από το χίλια εννιακόσια εξήντα πέντε φυλάσσονται στον ναό της Γεννήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου στην ίδια πόλη. Η μνήμη του ιερομάρτυρος Μακαρίου τιμάται δύο φορές τον χρόνο, την έβδομη Σεπτεμβρίου και τη δέκατη τρίτη Μαΐου.