Η Παναγία η Πισιδιώτισσα

Από το δεξί χέρι της Παναγίας στη Σωζόπολη της Πισιδίας ανέβλυζε ποταμός μύρου, που θεράπευσε αμέτρητους πιστούς και μαρτυρήθηκε ενώπιον της Εβδόμης Οικουμενικής Συνόδου. Στην ίδια πόλη ο εξόριστος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ευτύχιος προφήτευσε σε ένα άτεκνο ζευγάρι τη γέννηση γιου με το όνομα Πέτρος, και η πρόρρηση εκπληρώθηκε στο ακέραιο. Η ακριβής προέλευση της εικόνας παραμένει άγνωστη μέχρι τις μέρες μας, καθώς ήδη τον έκτο αιώνα θεωρούνταν αρχαία και θαυματουργή.

Τα θαύματά της και οι σχετικές μαρτυρίες ανάγονται σε εκείνη την εποχή, ενώ η παρουσία της στη Σωζόπολη πιστοποιείται μέχρι τον όγδοο αιώνα. Έπειτα τα ίχνη της χάνονται μέσα στις περιπέτειες της ιστορίας και των διωγμών της Εκκλησίας. Ανάμεσα στα έτη πεντακόσια εξήντα πέντε και πεντακόσια εβδομήντα επτά, ο εξόριστος Πατριάρχης Ευτύχιος ζούσε στη γειτονική Αμάσεια.

Ο σύγχρονός του πρεσβύτερος Ευστάθιος συνέγραψε τον Βίο του και κατέγραψε όσα θαύματα είδε με τα μάτια του. Ο ίδιος αναφέρει ότι ένα ζευγάρι στην Αμάσεια έχανε όλα του τα παιδιά κατά τη γέννα. Συντετριμμένοι από τη συμφορά τους, παρακάλεσαν τον Πατριάρχη να μεσιτεύσει στον Κύριο για ένα ζωντανό παιδί.

Εκείνος προσευχήθηκε θερμά και τους έχρισε με άγιο έλαιο από τον Τίμιο Σταυρό και από την ιερή εικόνα της Παναγίας στη Σωζόπολη. Μετά τη σύντομη προσευχή ο Άγιος Ευτύχιος έμεινε σιωπηλός για λίγη ώρα, λες και τον φώτιζε εσωτερικά η θεία χάρη. Έπειτα είπε στο ζευγάρι να ονομάσει το παιδί Πέτρο, βεβαιώνοντας ότι θα ζήσει.

Ο παρών πρεσβύτερος Ευστάθιος ρώτησε τι όνομα θα έπαιρνε αν το παιδί ήταν κορίτσι. Ο Πατριάρχης απάντησε με βεβαιότητα ότι θα ήταν αγόρι και θα το έλεγαν Πέτρο. Οι γονείς γύρισαν στο σπίτι τους με ξεχειλισμένη χαρά, εμπιστευμένοι ολόκληροι στο έλεος του Θεού.

Όταν ήρθε ο καιρός, γεννήθηκε γιος όπως ακριβώς είχε προφητεύσει ο Άγιος, και ονομάστηκε Πέτρος στο άγιο Βάπτισμα. Αργότερα απέκτησαν και δεύτερο γιο, τον οποίο, με την ευλογία του Πατριάρχη, ονόμασαν Ιωάννη. Τα παιδιά μεγάλωσαν γερά και ευδοκίμησαν στη ζωή τους, και οι γονείς δόξαζαν τον Θεό για το θαύμα.

Όλοι οι κάτοικοι της πόλης που γνώριζαν την ιστορία ένωναν τη φωνή τους σε δοξολογία. Έτσι η εικόνα της Πισιδιώτισσας έγινε γνωστή ως πηγή ζωής και ευλογίας για τις άτεκνες οικογένειες της περιοχής. Ένα ακόμη μεγάλο σημείο της εικόνας μαρτύρησε ο Ελευσίππος, μαθητής του μεγάλου ασκητή Θεοδώρου του Συκεώτη.

Γύρω στο έτος εξακόσια, ο Άγιος Θεόδωρος επέστρεφε από την Κωνσταντινούπολη και στάθηκε στη Σωζόπολη για να προσκυνήσει τη μυροβλύζουσα εικόνα. Μπήκε στον ναό της Υπεραγίας Θεοτόκου και άπλωσε τα χέρια του σταυροειδώς σε στάση προσευχής. Ακούμπησε τα μάτια του πάνω στη θαυματουργή εικόνα, και αμέσως ξεχύθηκε από εκείνη μια χάρη που θεράπευσε την όρασή του.

Όσοι παρακολουθούσαν τη σκηνή φώναξαν ότι αληθινά αυτός ο άνθρωπος ήταν μέγας δούλος του Θεού. Στην αρχή του εικονομαχικού διωγμού, επί αυτοκράτορος Λέοντος του Ισαύρου, ο Άγιος Γερμανός Κωνσταντινουπόλεως έγραψε επιστολή προς τον επίσκοπο Θωμά Κλαυδιουπόλεως. Σε αυτήν υπερασπίστηκε την προσκύνηση των αγίων εικόνων με βάση την παράδοση της Εκκλησίας.

Επικαλέστηκε την αχειροποίητη εικόνα του Σωτήρος στην Έδεσσα και τις εικόνες της Παναγίας που ζωγράφισε ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Τόνισε ότι ο Θεός ενεργεί πολλά θαύματα μέσω των εικόνων και χαρίζει θεραπείες στους ασθενείς. Υπενθύμισε επίσης τη μυροβλυσία από το δεξί χέρι της εικόνας της Πισιδιώτισσας, που είδαν με τα μάτια τους πολλοί πιστοί.

Η αλήθεια της επιστολής του Πατριάρχη Γερμανού επιβεβαιώθηκε στην Εβδόμη Οικουμενική Σύνοδο, όπου η επιστολή διαβάστηκε επίσημα. Σύμφωνα με τις γραπτές πηγές, η εικόνα θεωρείται μία από τις αρχαιότερες βυζαντινές εικόνες της Παναγίας. Ο ναός όπου φυλασσόταν είχε ανεγερθεί προς τιμήν της Θεοτόκου στη Σωζόπολη της Πισιδίας, που σήμερα ταυτίζεται με την πόλη Ουλούμπορλου της επαρχίας Ισπάρτας στην Τουρκία.

Από αυτόν τον τόπο πήρε η εικόνα την ονομασία της ως Παναγία Πισιδιώτισσα. Πρόκειται για σπάνιο τύπο εικόνας, αφού η Παρθένος κρατά το θείο Βρέφος στο αριστερό της χέρι και ευλογεί με το δεξί. Οι μαρτυρίες αναφέρουν ότι από αυτό ακριβώς το δεξί χέρι ανέβλυζε το μύρο της αρχέγονης εικόνας.

Ένα πιστό αντίγραφο της θαυματουργής εικόνας φιλοτεχνήθηκε το έτος χίλια εξακόσια οκτώ στη Μονή Νοβοσπάσσκι της Μόσχας. Άλλες πηγές αναφέρουν ότι υπήρχε αντίγραφο της Πισιδιώτισσας στο κελί της μοναχής Μάρθας, μητέρας του Τσάρου Μιχαήλ Ρομάνωφ. Μετά τον θάνατό της, η εικόνα τοποθετήθηκε στην ίδια μονή της Μόσχας.

Δυστυχώς όμως τα ίχνη της εικόνας χάθηκαν παντελώς ύστερα από το έτος χίλια εννιακόσια δεκαοκτώ. Το έτος δύο χιλιάδες δεκαπέντε σημειώθηκε ένα σημαντικό γεγονός για την τιμή της Παναγίας Πισιδιώτισσας. Στην επαρχία της Αλάνια, κοντά στην παλαιά Σωζόπολη της Πισιδίας, εγκαινιάστηκε ο πρώτος χριστιανικός ναός της περιοχής.

Ο νέος ναός αφιερώθηκε στην εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου της Πισιδίας και έγινε φάρος ευλαβείας. Την τελετή των εγκαινίων προέστη ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος μαζί με τον Μητροπολίτη Πισιδίας Σωτήριο. Χάρη στις φροντίδες του Μητροπολίτη Σωτηρίου κατέστη δυνατή η ανέγερση του ναού της Παναγίας στην Αλάνια.

Εφημέριος του ναού ορίστηκε ο πατήρ Κωνσταντίνος Σεβτσένκο, που κατάγεται από το Καζάν της Ρωσίας. Έφτασε στη νέα του ενορία στις αρχές του Οκτωβρίου του δύο χιλιάδες δεκαέξι και ανέλαβε αμέσως τα ποιμαντικά του καθήκοντα. Στην ευρύτερη περιοχή της Αλάνια ζει μεγάλη ρωσόφωνη κοινότητα Ορθοδόξων Χριστιανών, που στηρίζει με αγάπη τον ναό.

Η κοινότητα αυτή καθιέρωσε ως εορτή την ημέρα των εγκαινίων του ναού της Πισιδιώτισσας. Οι Ρώσοι πιστοί προσκυνούν με ευλάβεια το αντίγραφο της Πισιδιώτισσας που φυλάσσεται στη Μονή Νοβοσπάσσκι του Σωτήρος Χριστού στη Μόσχα. Η εικόνα εξακολουθεί να ενώνει λαούς και τόπους κάτω από τη σκέπη της Θεοτόκου.

Το πιο πρόσφατο θαύμα της Παναγίας Πισιδιώτισσας έλαβε χώρα το έτος δύο χιλιάδες δεκατέσσερα. Ο Μητροπολίτης Σωτήριος βρισκόταν σε επίσκεψη στην Αθήνα, όπου συνάντησε ένα ζευγάρι που περίμενε παιδί. Τους χάρισε ένα χάρτινο αντίγραφο της νέας εικόνας ως ευλογία για τη δύσκολη ώρα.

Λίγο αργότερα η οικογένεια καλωσόρισε δίδυμα παιδιά, ένα από τα οποία ήταν κορίτσι. Το νεογνό δεν μπορούσε να αναπνεύσει μόνο του και τοποθετήθηκε σε θερμοκοιτίδα με αναπνευστήρα. Οι γιατροί δήλωσαν με σαφήνεια ότι μόνο μια χειρουργική επέμβαση μπορούσε να σώσει τη ζωή της.

Οι γονείς επικοινώνησαν αμέσως με τον Μητροπολίτη Σωτήριο και του ζήτησαν να προσευχηθεί για το παιδί τους. Η μητέρα του βρέφους στράφηκε με δάκρυα στην εικόνα της Παναγίας Πισιδιώτισσας. Η εγχείρηση είχε προγραμματιστεί για τις τρεις Σεπτεμβρίου, ημέρα εορτής της εικόνας κατά το νέο ημερολόγιο.

Όμως οι προεγχειρητικές εξετάσεις εκείνης της ημέρας έδειξαν ότι η ασθένεια είχε εξαφανιστεί τελείως. Το κοριτσάκι αποσυνδέθηκε από τον αναπνευστήρα και δόθηκε στην αγκαλιά της μητέρας του. Οι επόμενες ιατρικές εξετάσεις επιβεβαίωσαν ότι το παιδί ήταν πλέον εντελώς υγιές, δοξάζοντας τη χάρη της Θεοτόκου.